श्रीराम चालीसा
प्रभू रामाची स्तुती करणारे एक हिंदी चालीसा: त्यांचे गुण व लीला, नामाची कृपा, आणि भक्तीने पठण करणाऱ्यांना दिले जाणारे आशीर्वाद.
श्लोक
श्रीरामाच्या जीवनातील सर्व प्रमुख घटना - तपोवनात गमन, सोन्याच्या मृगाचा वध, सीताहरण, जटायूचा मृत्यू, सुग्रीवशी संभाषण, बालीचा वध, समुद्रतरण, लंकादहन, रावणवध, कुंभकर्णवध - यांचे हे रामायण वर्णन आहे.
श्लोक 1
हे श्रीरघुवीरा, तुम्ही भक्तांचे हित करणारे आहात. कृपया आमची ही विनय ऐका.
श्लोक 2
जो मनुष्य रात्रंदिवस तुमचे ध्यान करतो, त्याच्यासारखा दुसरा कोणी भक्त नाही.
श्लोक 3
हेच ध्यान शिवजी आपल्या मनात धारण करतात, परंतु ब्रह्मदेव आणि इंद्रही त्याच्या पार जाऊ शकत नाहीत.
श्लोक 4
हे रघुनाथा, तुम्हाला वारंवार जय असो! तुम्ही कृपाळू आहात आणि नेहमी संतांचे पालन करता.
श्लोक 5
तुमचा दूत म्हणजे वीर हनुमान, ज्याचा प्रभाव तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे.
श्लोक 6
हे कृपाळू प्रभो, तुमच्या प्रचंड भुजदंडाने रावणाचा वध करून तुम्ही देवांचे रक्षण केले.
श्लोक 7
तुम्ही अनाथांचे नाथ आहात आणि दीनांचे नेहमी सहाय्य करता.
श्लोक 8
ब्रह्मदेवादिकही तुमच्या मर्यादेचा पार शोधू शकत नाहीत, ते नेहमी तुमचे यश गातात.
श्लोक 9
चारही वेद भरत आहेत याचे साक्षी आहेत की तुम्ही भक्तांची लाज राखली.
श्लोक 10
शारदा (देवी सरस्वती) आपल्या मनात तुमचे गुण गाते, परंतु देवराज इंद्रही तिच्या मर्यादेच्या पार जाऊ शकत नाही.
श्लोक 11
जो कोणी तुमचे नाम घेतो, त्याच्यासारखा दुसरा कोणी धन्य नाही.
श्लोक 12
राम हे नाम अपरंपार आहे आणि चारही वेद त्याचा गौरव करतात.
श्लोक 13
गणपतीने तुमचे नाम धारण केले आणि तुम्ही त्यांना प्रथम पूज्य केले.
श्लोक 14
शेषनाग नेहमी तुमचे नाम रटतो आणि तुमच्यामुळेच तो पृथ्वीचा भार शिरावर धारण करतो.
श्लोक 15
तो भार त्याला फुलासारखा वाटतो, आणि तुमच्या मर्यादेचा पार कोणालाच मिळत नाही.
श्लोक 16
भरताने तुमचे नाम हृदयात धारण केले, म्हणून तो कधीही युद्धात हरला नाही.
श्लोक 17
शत्रुहन हे नाम हृदयात प्रकाशित होते आणि त्याचे स्मरण केल्याने शत्रूंचा नाश होतो.
श्लोक 18
लक्ष्मण तुमच्या आज्ञेचे पालन करणारे आहेत आणि नेहमी संतांचे रक्षण करतात.
श्लोक 19
म्हणूनच युद्धात त्यांना कोणीही जिंकू शकत नाही; युद्धात तर यमराजही त्यांच्यासमोर टिकू शकत नाहीत.
श्लोक 20
महालक्ष्मीने अवतार धारण केला आणि सर्व प्रकारे पापाचा नाश केला.
श्लोक 21
सीता-राम यांचे पवित्र नाम गायले गेले आणि भुवनेश्वरीने आपला प्रभाव दाखवला.
श्लोक 22
त्या घटापासून (पृथ्वीतून) प्रकट झाल्या आणि आल्या, ज्यांना पाहून चंद्र लाजतो.
श्लोक 23
त्या तुमच्या पायांची नेहमी सेवा करतात आणि नऊ निधी तुमच्या चरणांवर लोळत आहेत.
श्लोक 24
ही अठरा सिद्धी मंगलकारी आहेत आणि त्या तुमच्यावर बलिहारी जातात.
श्लोक 25
आणखीही ज्या अनेक प्रभुता आहेत, त्या सर्व सीतापती तुम्हीच निर्माण केल्या आहेत.
श्लोक 26
तुमच्या इच्छेने कोट्यावधी संसार क्षणात निर्माण होतात, त्याला पळभरही लागत नाही.
श्लोक 27
जो तुमच्या चरणांवर चित्त लावतो, त्याला निश्चितच मुक्ती प्राप्त होते.
श्लोक 28
हे रामा, ऐका, तुम्ही आमचे पिता आहात आणि भरतकुळात तुम्हीच पूज्य मानले जाता.
श्लोक 29
तुम्ही आमचे कुळदेव आहात, तुम्हीच गुरू, देव आणि प्राणांहून प्रिय आहात.
श्लोक 30
तुम्हीच आमचे राजा आहात. हे प्रभो, तुम्हाला जय असो, जय असो! आमची लाज राखा.
श्लोक 31
हे रामा, आपण आत्म्याचे पोषण करणारे आहात. हे दशरथाच्या लाडक्या, तुम्हाला जय जय जय असो!
श्लोक 32
हे प्रभो, तुम्हाला जय जय जय असो! तुम्ही ज्योतिस्वरूप आहात, निर्गुण ब्रह्म, अखंड आणि अनुपम आहात.
श्लोक 33
हे सत्य-व्रताच्या स्वामी, तुम्ही सत्य, सत्य आहात; तुम्ही सत्य, सनातन आणि अंतर्यामी आहात.
श्लोक 34
जो तुमचे सत्य भजन गातो, त्याला निश्चितच चारही फळे (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) प्राप्त होतात.
श्लोक 35
गौरीपती शंकराने सत्य शपथ घेतली की तुम्ही भक्तांना सर्व सिद्धी दिल्या आहेत.
श्लोक 36
हे ज्ञानस्वरूपा, आमच्या हृदयात ज्ञान द्या. तुम्हाला नमस्कार, नमस्कार. हे जगन्नाथा, तुम्हाला जय असो!
श्लोक 37
तुम्ही धन्य, धन्य, तुमचा प्रताप धन्य आहे. तुमचे नाम संताप हरते.
श्लोक 38
देवांनी आपल्या मुखातून सत्य शुद्ध नाम गायले आणि दुंदुभी व शंख वाजवले.
श्लोक 39
तुम्हीच सत्य, सनातन आहात; तुम्हीच आमचे तन, मन आणि धन आहात.
श्लोक 40
हा पाठ जो कोणी करतो, त्याच्या हृदयात ज्ञान प्रकट होते.
श्लोक 41
त्याचा आवागमन मिटतो, असे शिवाचे सत्य वचन आहे.
श्लोक 42
जो मनात दुसरी आस घेऊन तुळशीदल व फूल चढवतो.
श्लोक 43
तसेच भाजीपाला व पाने यांचा भोग लावतो, तो मनुष्य सर्व सिद्धी प्राप्त करतो.
श्लोक 44
अंतसमयी तो रघुवीराच्या धामी जातो, जिथे जन्म घेतल्यावर हरिभक्त म्हणवला जातो.
श्लोक 45
श्रीहरिदास जो म्हणतो आणि गातो, तो वैकुंठधाम प्राप्त करतो.
श्लोक 46
सात दिवस नियमाने चित्त लावून जो हा पाठ करतो, तो हरिदास हरिकृपेने निश्चित भक्ती प्राप्त करतो.
श्लोक 47
जो रामचालीसा रामाच्या चरणी चित्त लावून वाचतो, त्याच्या मनातील जी इच्छा असेल ती सर्व सिद्ध होते.
श्लोक 48
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हे ‘चालीसा’ आहे, म्हणजे चाळीस श्लोकांचे भक्तिस्तोत्र (या प्रकारात चाळीस ही संख्या पारंपरिक आहे). ते हिंदू धर्मातील मध्यवर्ती देवता प्रभू रामाला समर्पित आहे आणि उत्तर भारतातील व्यापक भक्तिपरंपरेचा भाग आहे. कधीकधी ते तुलसीदासांना श्रेयही दिले जाते, तरी स्तोत्रात त्यांचे नाव कुठेही येत नाही. शेवटचे श्लोक ‘हरिदास’ या नावाने समाप्त होतात (ज्याचा अर्थ ‘हरीचा सेवक’ असा होतो, आणि ते टोपणनाव असण्याची शक्यता आहे), आणि कवीची ओळख स्थापित नाही. राम चालीसा सामान्यतः दैनंदिन प्रार्थना म्हणून, विशेषतः मंगळवार आणि शनिवारी किंवा रामनवमीसारख्या सणाला, रामाचे आशीर्वाद, संरक्षण आणि आध्यात्मिक कृपा मिळवण्यासाठी म्हटली जाते.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Haridas
तुम्हाला माहीत आहे का?
रचना आणि उगम
हे स्तोत्र ‘चालीसा’ आहे, म्हणजे चाळीस श्लोकांची भक्तिकाव्यरचना. परंतु येथील आवृत्तीत आरंभीचा एक दोहा आणि समाप्तीचा एक दोहा समाविष्ट असल्याने ती एकूण ४७ ओळींची आहे. पहिला दोहा (श्लोक ०) संपूर्ण रामायणाची कथा एकाच दोह्यात सामावतो आणि रामाच्या वनवासापासून रावणाच्या पराभवापर्यंतच्या प्रमुख घटनांची यादी करतो.
श्रेय आणि भाषा
लोकमान्य समजुतीनुसार हे तुलसीदासांनी रचलेले आहे, परंतु स्तोत्रात त्यांचे नाव नाही; शेवटच्या श्लोकांत त्यावर ‘हरिदास’ अशी छाप आहे, आणि कवीची ओळख स्थापित नाही. ही अवधी-प्रभावित हिंदी भाषेत असून तिच्यात चौपाई आणि दोहा या छंदांचा वापर केला आहे.
भक्तीचा केंद्रबिंदू
हे स्तोत्र रामाची सर्वोच्च प्रभू म्हणून स्तुती करते आणि त्याच्या नामाच्या सामर्थ्यावर भर देते. रामाच्या महिमेचे साक्षीदार म्हणून शिव, ब्रह्मा, इंद्र, हनुमान आणि चार वेद यांचे आवाहन करते, तसेच गणेशाला प्रथम पूज्य देवतेचा मान मिळाल्याच्या कथेचाही उल्लेख करते.
वचन दिलेले लाभ
समारोपाच्या श्लोकांत (४६–४७) म्हटले आहे की भक्तिभावाने सात दिवस हे स्तोत्र पठण केल्यास भक्ती आणि सर्व इच्छांची पूर्ती प्राप्त होते. आधीच्या श्लोकांत म्हटले आहे की याच्या पठणाने पापांचा नाश होतो, जन्ममरणाच्या फेऱ्यातून मुक्ती मिळते आणि मृत्यूनंतर भक्ताला रामाच्या शाश्वत धामाकडे नेले जाते.
साधी भक्ती
श्लोक ४२–४३ यावर भर देतात की तुळशीचे पान आणि फूल, किंवा अन्न म्हणून भाजीचे पान, इतके साधे अर्पणही आध्यात्मिक पूर्णता देऊ शकते. हे या मजकुराच्या संदेशाशी सुसंगत आहे: रामाची कृपा मिळवण्याचा मार्ग भव्य विधींमध्ये नव्हे, तर प्रामाणिक भक्तीत आहे.
Rama
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
