श्री राम चालीसा
यो श्री राम चालीसा हो, जुन भगवान रामको स्तुति र भक्तिमा आधारित एउटा प्रार्थना हो। यसमा ४० वटा चौपाई र दोहाहरू समावेश छन्।
श्लोक
सुरुमा रामको तपोवन (वन) गमन, सुनौलो मृगको हत्या, सीताको हरण, जटायुको मरण, सुग्रीवसँगको भेटवार्ता, बालीको वध, समुद्र पार गर्नु, लंकापुरीको दहन, अनि रावण र कुम्भकर्णको वध — यही नै रामायण हो।
श्लोक 1
हे श्री रघुवीर, तपाईं भक्तहरूको हित गर्ने हुनुहुन्छ। हे प्रभु, मेरो प्रार्थना सुन्नुहोस्।
श्लोक 2
जसले रातदिन तपाईंको ध्यान गर्छ, उसको समान अर्को भक्त हुँदैन।
श्लोक 3
शिवजीले पनि मनमा तपाईंको ध्यान गर्छन्; ब्रह्मा र इन्द्रले पनि तपाईंको पार पाउँदैनन्।
श्लोक 4
हे कृपालु रघुनाथ, तपाईंको जय होस्, जय होस्, जय होस्। सन्तहरूको सधैं पालन गर्नुहोस्।
श्लोक 5
तपाईंका दूत वीर हनुमान हुन्; जसको प्रभाव तीनै लोकमा विदित छ।
श्लोक 6
हे कृपालु, तपाईंको प्रचण्ड भुजादण्डले रावणलाई मारेर देवताहरूको रक्षा गर्नुभयो।
श्लोक 7
हे गोसाईं, तपाईं अनाथका नाथ हुनुहुन्छ; दीनदुःखीहरूको सधैं सहायता गर्नुहुन्छ।
श्लोक 8
ब्रह्मादि देवताहरूले पनि तपाईंको पार पाउँदैनन्; उनीहरू सधैं तपाईंको यश गाउँछन्।
श्लोक 9
चारै वेद र भरत साक्षी छन् कि तपाईंले भक्तहरूको लाज राख्नुभयो।
श्लोक 10
सरस्वतीले पनि मनमा तपाईंका गुण गाउँछिन्; देवराज इन्द्रले पनि ती गुणको पार पाउँदैनन्।
श्लोक 11
जसले तपाईंको नाम लिन्छ, उसको समान धन्य अरू कोही हुँदैन।
श्लोक 12
राम नाम असीम (अपार) छ; चारै वेदहरूले त्यसैको पुकार गर्छन्।
श्लोक 13
गणपतिले तपाईंको नाम लिए; तपाईंले उनलाई प्रथम पूजनीय बनाउनुभयो।
श्लोक 14
शेषनागले तपाईंको नाम नित्य जप्छन्; उनले पृथ्वीको भार आफ्नो शिरमा धारण गरेका छन्।
श्लोक 15
त्यो भार उनलाई फूलजस्तै हल्का लाग्छ; तैपनि कसैले तपाईंको पार पाउँदैन।
श्लोक 16
भरतले तपाईंको नाम हृदयमा धारण गरे; त्यसैले उनी कहिल्यै युद्धमा हारेनन्।
श्लोक 17
शत्रुहन (शत्रुघ्न) को हृदयमा तपाईंको नाम प्रकाशित छ; त्यसको स्मरण गर्दा शत्रुको नाश हुन्छ।
श्लोक 18
लक्ष्मण तपाईंका आज्ञाकारी छन्; उनी सधैं सन्तहरूको रक्षा गर्छन्।
श्लोक 19
त्यसैले उनलाई युद्धमा कोही जित्न सक्दैन; युद्धमा यमराज पनि के गर्न सक्छन्?
श्लोक 20
महालक्ष्मीले अवतार लिएर (सीताको रूपमा) सबै प्रकारले पापको नाश गर्छिन्।
श्लोक 21
सीता-रामको पवित्र कीर्ति गाइयो; भुवनेश्वरीले आफ्नो प्रभाव देखाइन्।
श्लोक 22
उनी (सीता) पृथ्वीबाट प्रकट भएर आइन्; जसलाई देखेर चन्द्रमा लजाउँछ।
श्लोक 23
ती (सीता) तपाईंका पाउहरू दिनहुँ दबाउँछिन्; नौ निधिहरू तपाईंका चरणमा लोटिरहन्छन्।
श्लोक 24
अठारह सिद्धिहरू र मङ्गलकारी शक्तिहरू तपाईंमाथि न्योछावर जान्छन्।
श्लोक 25
हे सीतापति, अरू जति पनि अनेक प्रभुताहरू छन्, ती सब तपाईंमै बनाइएका छन्।
श्लोक 26
तपाईंको इच्छाले करोडौं संसारहरू रच्न एक क्षण पनि लाग्दैन।
श्लोक 27
जसले तपाईंका चरणहरूमा चित्त लगाउँछ, उसको निश्चय नै मुक्ति हुन्छ।
श्लोक 28
हे राम, सुन्नुहोस्, तपाईं हाम्रा पिता हुनुहुन्छ; तपाईंलाई भरत र कुलले पूजनीय प्रचार गरे।
श्लोक 29
तपाईं नै हाम्रा कुलका देवता हुनुहुन्छ; तपाईं गुरु, देव र प्राणभन्दा प्यारा हुनुहुन्छ।
श्लोक 30
हे राजा, जे जति छ, सब तपाईं नै हुनुहुन्छ। हे प्रभु, जय होस्, जय होस्, जय होस्; हाम्रो लाज राख्नुहोस्।
श्लोक 31
हे राम, तपाईं आत्माको पोषण गर्ने हुनुहुन्छ। हे दशरथका प्यारा, तपाईंको जय होस्, जय होस्, जय होस्।
श्लोक 32
हे प्रभु, तपाईं ज्योतिका स्वरूप हुनुहुन्छ; तपाईं निर्गुण, अखण्ड र अनुपम ब्रह्म हुनुहुन्छ। तपाईंको जय होस्, जय होस्, जय होस्।
श्लोक 33
सत्य, सत्य, जय होस्; हे सत्यव्रतका स्वामी, तपाईं सत्य, सनातन र अन्तर्यामी हुनुहुन्छ।
श्लोक 34
जसले तपाईंको सत्य भजन गाउँछ, उसले निश्चय नै चारै फल (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) पाउँछ।
श्लोक 35
गौरीपति शिवले सत्य शपथ गरेर भने कि तपाईंले भक्तहरूलाई सबै सिद्धिहरू दिनुभयो।
श्लोक 36
हे ज्ञानस्वरूप, मेरो हृदयमा ज्ञान दिनुहोस्। हे जगत्पति राजा, तपाईंलाई नमस्कार, नमस्कार, जय होस्।
श्लोक 37
तपाईं धन्य हुनुहुन्छ, धन्य हुनुहुन्छ, हे धन्य प्रतापी; तपाईंको नामले सन्ताप (दुःख) हरण गर्छ।
श्लोक 38
देवताहरूले मुखले सत्य र शुद्ध (तपाईंको यश) गाए; दुन्दुभि बज्यो र शंख बजाइयो।
श्लोक 39
तपाईं सत्य हुनुहुन्छ, सत्य हुनुहुन्छ, तपाईं सत्य र सनातन हुनुहुन्छ; तपाईं नै हाम्रा तन, मन र धन हुनुहुन्छ।
श्लोक 40
यसको पाठ जसले गर्छ, उसको हृदयमा ज्ञान प्रकट हुन्छ।
श्लोक 41
उसको आवागमन (जन्म-मरण) मेटिन्छ — यो मेरा शिवको सत्य वचन हो।
श्लोक 42
जसले मनमा कुनै कामना राखेर तुलसीको पात र फूल चढाउँछ।
श्लोक 43
साग र पातको भोग लगाउँछ, त्यो मानिस सबै सिद्धिहरू पाउँछ।
श्लोक 44
अन्त्यकालमा रघुवीरको पुरी (अयोध्या) मा जान्छ; त्यहाँ जन्म लिएर हरिभक्त भनिन्छ।
श्लोक 45
जसले श्रीहरिको दास भनेर भन्छ र गाउँछ, उसले वैकुण्ठ धाम पाउँछ।
श्लोक 46
जसले सात दिनसम्म नियमपूर्वक चित्त लगाएर पाठ गर्छ, हरिका दासले हरिकृपाले निश्चय नै भक्ति पाउँछ।
श्लोक 47
जसले रामचरणमा चित्त लगाएर राम चालीसा पढ्छ, उसले मनमा जे इच्छा गर्छ, त्यो सबै सिद्ध हुन्छ।
श्लोक 48
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो प्रार्थना परम्परागत रूपमा तुलसीदासजीलाई श्रेय दिइन्छ। भक्तजनहरूले यसलाई विशेष गरी रामनवमी जस्ता पर्वहरूमा वा दैनिक रूपमा पाठ गर्छन्। यसको पाठ गर्नाले मनोकांक्षा पूरा हुने र भक्ति प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Haridas
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
संक्षिप्त रामायण
यस चालिसाको सुरुवाती दोहाले सम्पूर्ण रामायणको कथा एकै पंक्तिमा समेटेको छ – रामको वनगमन, सीता हरण, जटायु मृत्यु, सुग्रीव मित्रता, बाली वध, समुद्र पार, लंका दहन, रावण र कुम्भकर्ण वध। यो अत्यन्त सारगर्भित सारांश हो।
नामको महिमा
यस पाठमा रामको नाम जप्ने र ध्यान गर्नेको महिमा विशेष रूपमा वर्णन गरिएको छ। शिव, ब्रह्मा, इन्द्र जस्ता देवताहरू पनि रामको नामको पार पाउन सक्दैनन् भन्ने उल्लेख छ। नाम लिने मात्रले धन्य हुन्छ भनिएको छ।
हनुमानको भूमिका
पाँचौं चौपाइमा हनुमानलाई रामको वीर दूतको रूपमा चित्रण गरिएको छ, जसको प्रभाव तीनै लोकमा फैलिएको छ। यसले हनुमानको महत्त्वलाई उजागर गर्दछ।
पाठको फल र विधि
अन्तिम दोहा र चौपाइहरूमा यस चालिसाको पाठ गर्ने विधि र फल बताइएको छ – सात दिन नियमपूर्वक पाठ गरेमा भक्ति प्राप्त हुन्छ, र मनको इच्छा पूरा हुन्छ। तुलसीको पात र फूल चढाएर पाठ गर्नाले सबै सिद्धि प्राप्त हुन्छ भनिएको छ।
सार्वभौमिकता
यस पाठमा रामलाई आत्मा, ज्योति, निर्गुण ब्रह्म, सत्य स्वरूप आदि रूपमा वर्णन गरिएको छ, जसले गर्दा यो केवल एक कथा मात्र नभई अध्यात्मिक सत्यको उपदेश पनि हो। यसले विभिन्न देवता र ऋषिहरूको साक्षी दिएर रामको महिमा गाएको छ।
Rama
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
