When is the best time and day to chant संकट मोचन हनुमानाष्टक?

It is traditionally most auspicious to recite during Morning Puja or Evening Twilight (Sandhya), especially on Tuesday (Mangalwar) & Saturday (Shaniwar). Traditional offerings include Sindoor, Jasmine oil, Tulsi garland, Boondi/Laddoo & Betel leaf (Paan).

What are the benefits of regularly chanting संकट मोचन हनुमानाष्टक?

According to sacred tradition, regular recitation brings: Unshakeable courage, physical vitality (Bala), and protection from evil energies.

भजन श्री हनुमान श्री राम

संकट मोचन हनुमानाष्टक

यो एक भजन हो जसमा हनुमानजीलाई संकट हरण गर्ने देवको रूपमा महिमा गाइएको छ। यसले रामायणका विभिन्न प्रसङ्गहरू मार्फत हनुमानजीको पराक्रम र करुणाको वर्णन गर्दछ।

श्लोक

संकट मोचन हनुमानाष्टक मत्तगयन्द छन्द

Sankat Mochan Hanumanashtak Mattagayand Chhand

यो संकटमोचन हनुमानाष्टक हो, जुन मत्तगयन्द छन्दमा रचिएको छ।

श्लोक 1

बाल समय रबि भक्षि लियो तब तीनहुँ लोक भयो अँधियारो ताहि सों त्रास भयो जग को यह संकट काहु सों जात न टारो देवन आनि करी बिनती तब छाँड़ि दियो रबि कष्ट निवारो को नहिं जानत है जग में कपि संकटमोचन नाम तिहारो

Baal Samay Rabi Bhakshi Liyo Tab Teenahun Lok Bhayo Andhiyaro Taahi Son Traas Bhayo Jag Ko Yeh Sankat Kaahu Son Jaat Na Taro Devan Aani Kari Binati Tab Chhandi Diyo Rabi Kasht Nivaro Ko Nahin Jaanat Hai Jag Mein Kapi Sankatmochan Naam Tiharo

बाल्यकालमा तपाईंले सूर्यलाई निलेर तीनै लोक अन्धकारमय बनाउनुभयो। त्यसबाट संसारमा भय छायो, यो संकट कसैले टार्न सकेन। तब देवताहरू आएर प्रार्थना गरे, र तपाईंले सूर्यलाई छोडी कष्ट हटाउनुभयो। संसारमा को हो जसले तपाईंलाई संकटमोचन नामले नचिनेको होस्?

श्लोक 2

बालि की त्रास कपीस बसै गिरि जात महाप्रभु पंथ निहारो चौंकि महा मुनि साप दियो तब चाहिय कौन बिचार बिचारो कै द्विज रूप लिवाय महाप्रभु सो तुम दास के सोक निवारो को नहिं जानत है जग में कपि संकटमोचन नाम तिहारो

Baali Ki Traas Kapees Basai Giri Jaat Mahaprabhu Panth Niharo Chounki Maha Muni Saap Diyo Tab Chaahiy Koun Bichaar Bicharo Kai Dwij Roop Livaay Mahaprabhu So Tum Daas Ke Sok Nivaro Ko Nahin Jaanat Hai Jag Mein Kapi Sankatmochan Naam Tiharo

बालीको भयले कपिराज सुग्रीव गिरिमा बस्दै महाप्रभु रामको बाटो हेरिरहेका थिए। त्यसबेला महामुनि मतङ्गले श्राप दिएपछि, तपाईंले ब्राह्मणको रूप धारण गरी महाप्रभुलाई ल्याएर आफ्नो दासको शोक हटाउनुभयो। संसारमा को हो जसले तपाईंलाई संकटमोचन नामले नचिनेको होस्?

श्लोक 3

अंगद के सँग लेन गये सिय खोज कपीस यह बैन उचारो जीवत ना बचिहौ हम सो जु बिना सुधि लाए इहाँ पगु धारो हेरि थके तट सिंधु सबै तब लाय सिया-सुधि प्रान उबारो को नहिं जानत है जग में कपि संकटमोचन नाम तिहारो

Angad Ke Sang Len Gaye Siya Khoj Kapees Yeh Bain Ucharo Jeevat Na Bachihou Ham So Ju Bina Sudhi Laaye Ihaan Pagu Dharo Heri Thake Tat Sindhu Sabai Tab Laay Siya-Sudhi Praan Ubaaro Ko Nahin Jaanat Hai Jag Mein Kapi Sankatmochan Naam Tiharo

तपाईं अङ्गदलाई साथ लिएर सीताको खोजीमा जानुभयो; कपिराजले भने, “सुधि नल्याई फर्केमा जीवित बच्ने छैनौ।” सबै समुद्रको तटमा हेर्दा थकित भए। तब तपाईंले सीताको सुधि ल्याई प्राण बचाउनुभयो। संसारमा को हो जसले तपाईंलाई संकटमोचन नामले नचिनेको होस्?

श्लोक 4

रावन त्रास दई सिय को सब राक्षसि सों कहि सोक निवारो ताहि समय हनुमान महाप्रभु जाय महा रजनीचर मारो चाहत सीय असोक सो आगि सु दै प्रभु मुद्रिका सोक निवारो को नहिं जानत है जग में कपि संकटमोचन नाम तिहारो

Raavan Traas Dai Siya Ko Sab Raakshasi Son Kahi Sok Nivaro Taahi Samay Hanuman Mahaprabhu Jaay Maha Rajaneechar Maaro Chaahat Seeya Asok So Aagi Su Dai Prabhu Mudrika Sok Nivaro Ko Nahin Jaanat Hai Jag Mein Kapi Sankatmochan Naam Tiharo

रावणले सीतालाई त्रास दिएर सबै राक्षसीहरूलाई उनको शोक हटाउन भन्यो। त्यसबेला तपाईं हनुमान महाप्रभुले गएर ठूला राक्षसहरूलाई मार्नुभयो। सीता अशोक वृक्षको आगो चाहन्थिइन्, तब तपाईंले प्रभुको मुद्रिका दिएर उनको शोक हटाउनुभयो। संसारमा को हो जसले तपाईंलाई संकटमोचन नामले नचिनेको होस्?

श्लोक 5

बान लग्यो उर लछिमन के तब प्रान तजे सुत रावन मारो लै गृह बैद्य सुषेन समेत तबै गिरि द्रोन सु बीर उपारो आनि सजीवन हाथ दई तब लछिमन के तुम प्रान उबारो को नहिं जानत है जग में कपि संकटमोचन नाम तिहारो

Baan Lagyo Ur Lachhiman Ke Tab Praan Taje Sut Raavan Maaro Lai Griha Baidh Sushen Samet Tabai Giri Dron Su Beer Upaaro Aani Sajeevan Haath Dai Tab Lachhiman Ke Tum Praan Ubaaro Ko Nahin Jaanat Hai Jag Mein Kapi Sankatmochan Naam Tiharo

लक्ष्मणको छातीमा बाण लागेपछि उनले प्राण त्यागे, रावणपुत्रले मारेका थिए। तब तपाईंले सुषेण वैद्यलाई घरमा ल्याई द्रोणागिरि पर्वत उखेलेर सञ्जीवनी बुटी हातमा लिएर आउनुभयो, र लक्ष्मणको प्राण बचाउनुभयो। संसारमा को हो जसले तपाईंलाई संकटमोचन नामले नचिनेको होस्?

श्लोक 6

रावन जुद्ध अजान कियो तब नाग कि फाँस सबै सिर डारो श्रीरघुनाथ समेत सबै दल मोह भयो यह संकट भारो आनि खगेस तबै हनुमान जु बंधन काटि सुत्रास निवारो को नहिं जानत है जग में कपि संकटमोचन नाम तिहारो

Raavan Juddha Ajaan Kiyo Tab Naag Ki Phaans Sabai Sir Daaro Shri Raghunath Samet Sabai Dal Moh Bhayo Yeh Sankat Bhaaro Aani Khages Tabai Hanuman Ju Bandhan Kaati Sutraas Nivaro Ko Nahin Jaanat Hai Jag Mein Kapi Sankatmochan Naam Tiharo

रावणसँगको युद्धमा उसले माया गरेर नागपाशले सबैलाई बाँध्यो। श्रीरघुनाथसहित सबै सेना मोहित भए; यो ठूलो संकट थियो। तब तपाईं हनुमानले गरुडलाई ल्याई बन्धन काटी ठूलो भय हटाउनुभयो। संसारमा को हो जसले तपाईंलाई संकटमोचन नामले नचिनेको होस्?

श्लोक 7

बंधु समेत जबै अहिरावन लै रघुनाथ पताल सिधारो देबिहिं पूजि भली बिधि सों बलि देउ सबै मिलि मंत्र बिचारो जाय सहाय भयो तब ही अहिरावन सैन्य समेत सँहारो को नहिं जानत है जग में कपि संकटमोचन नाम तिहारो

Bandhu Samet Jabai Ahiraavan Lai Raghunath Pataal Sidhaaro Debihin Pooji Bhali Bidhi Son Bali Deu Sabai Mili Mantra Bichaaro Jaay Sahaay Bhayo Tab Hee Ahiraavan Sainya Samet Sanhaaro Ko Nahin Jaanat Hai Jag Mein Kapi Sankatmochan Naam Tiharo

जब अहिरावणले रघुनाथलाई भाइसहित पाताल लगेर देवीको पूजा गरी बलि दिन लागे, सबै मिलेर मन्त्रको विचार गरिरहेका थिए। तब तपाईं गएर सहायता गर्नुभयो, र अहिरावणलाई सेनासहित नष्ट गर्नुभयो। संसारमा को हो जसले तपाईंलाई संकटमोचन नामले नचिनेको होस्?

श्लोक 8

काज कियो बड़ देवन के तुम बीर महाप्रभु देखि बिचारो कौन सो संकट मोर गरीब को जो तुमसों नहिं जात है टारो बेगि हरो हनुमान महाप्रभु जो कुछ संकट होय हमारो को नहिं जानत है जग में कपि संकटमोचन नाम तिहारो

Kaaj Kiyo Bad Devan Ke Tum Beer Mahaprabhu Dekhi Bichaaro Koun So Sankat Mor Gareeb Ko Jo Tumson Nahin Jaat Hai Taaro Begi Haro Hanuman Mahaprabhu Jo Kuchh Sankat Hoy Hamaaro Ko Nahin Jaanat Hai Jag Mein Kapi Sankatmochan Naam Tiharo

तपाईंले देवताहरूको ठूलो कार्य गर्नुभएको छ, हे वीर महाप्रभु, विचार गर्नुहोस्। मेरो गरीबको कस्तो संकट होला जो तपाईंबाट टार्न सकिँदैन? छिटो गरी हटाउनुहोस्, हे हनुमान महाप्रभु, हाम्रो जुनसुकै संकट होस्। संसारमा को हो जसले तपाईंलाई संकटमोचन नामले नचिनेको होस्?

श्लोक 9

दोहा लाल देह लाली लसे, अरू धरि लाल लँगूर बज्र देह दानव दलन, जय जय जय कपि सूर

Doha Laal Deh Laali Lase, Aru Dhari Laal Langoor Bajra Deh Daanav Dalan, Jai Jai Jai Kapi Soor

रातो शरीर, रातो चमक छ, र रातो पुच्छर धारण गर्नुहुन्छ। वज्रजस्तो कठोर शरीर, दानवहरूको नाश गर्ने, जय जय जय हे वानरवीर हनुमान।

श्लोक 10

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Tuesday (Mangalwar) & Saturday (Shaniwar)

Best Time (Muhurta)

Morning Puja or Evening Twilight (Sandhya)

Sacred Offerings

Sindoor, Jasmine oil, Tulsi garland, Boondi/Laddoo & Betel leaf (Paan)

Spiritual Benefits (Phalashruti)

Unshakeable courage, physical vitality (Bala), and protection from evil energies

पृष्ठभूमि

यो स्तोत्र परम्परागत रूपमा गोस्वामी तुलसीदासजीद्वारा रचित मानिन्छ। यसलाई हनुमानजीको कृपा र संकट निवारणको लागि विशेष रूपमा पाठ गरिन्छ। यो 'अष्टक' हो, अर्थात् आठ श्लोकहरूको रचना, जुन 'मत्तगयन्द छन्द' नामक काव्यिक लयमा बाँधिएको छ। यसको पाठ प्रायः मङ्गलवार, शनिवार वा कठिन समयमा गरिन्छ, जसले भक्तजनको हृदयमा आशा र साहस जगाउँछ।

यस पाठको बारेमा

रचयिता: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)

A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.

Goswami Tulsidas का थप रचनाहरू

हनुमान चालीसा राम सिया राम मङ्गल भवन भजन श्री रामायणको आरती श्री रामचन्द्र कृपालु भजन श्री रुद्राष्टकम् — भगवान शिवको आठ श्लोकको स्तुति बजरङ्ग बाण

के तपाईं जान्नुहुन्छ?

रचनाकार र परम्परा

यो 'संकट मोचन हनुमानाष्टक' भगवान हनुमानको आठ श्लोक भएको स्तोत्र हो, जसलाई परम्परागत रूपमा गोस्वामी तुलसीदास (१६औँ शताब्दी) को रचना मानिन्छ। यो प्रायः हनुमान चालीसासँगै गाइन्छ, तर यसको आफ्नै छुट्टै छन्द र भाव छ।

छन्दको विशेषता

यसलाई 'मत्तगयन्द छन्द' मा रचिएको छ, जसको अर्थ 'मत्त हात्ती' जस्तो गम्भीर र लयात्मक हुन्छ। यो छन्द संस्कृत र अवधी दुवैमा प्रयोग हुन्छ, र यसले हनुमानको पराक्रमलाई मनमोहक बनाउँछ।

कथाक्रम

प्रत्येक श्लोक हनुमानले समाधान गरेको एउटा फरक संकटको वर्णन गर्दछ – बाल्यकालमा सूर्य खाएको प्रसङ्गदेखि लिएर अहिरावण वधसम्म। यी सबै रामायणका प्रसिद्ध घटनाहरू हुन्, जहाँ हनुमानले देवता, वानर सेना र श्रीरामको जीवन बचाए।

पुनरावृत्ति हुने पङ्क्ति

प्रत्येक श्लोकको अन्त्यमा 'को नहिं जानत है जग में कपि संकटमोचन नाम तिहारो' भन्ने पङ्क्ति आउँछ, जसले संसारमा हनुमानको 'संकटमोचन' (संकट हटाउने) नाम सर्वविदित छ भन्ने जोड दिन्छ। यसले स्तोत्रलाई कण्ठस्थ गर्न सजिलो बनाउँछ।

दोहाको अर्थ

अन्तको दोहाले हनुमानको रातो शरीर, रातो पूँछ र वज्रजस्तो कठोर शरीरको वर्णन गर्दछ – 'जय जय जय कपि सूर' भन्दै दानवहरूको नाश गर्ने वीर हनुमानको जयगान गरेको छ। यो दोहा प्रार्थनाको सारांश हो।

#Hanuman #Tulsidas #Ashtak #Sankat Mochan #Hanuman Bhakti #Ramayana

Hanuman का सम्पूर्ण स्तुति र पाठ

Hanuman

Hanuman का सबै पाठ हेर्नुहोस् →

चालीसा

बजरङ्ग बाण

यो हनुमानजीको एक शक्तिशाली स्तोत्र हो, जसलाई 'बजरङ्ग बाण' भनिन्छ। यसको पाठ गर्नाले भक्तजनका सबै कष्ट हट्छन् र हनुमानजीको कृपा प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास छ।

34 verses

चालीसा

हनुमान चालीसा

यो हनुमान चालीसा तुलसीदासद्वारा रचित एक प्रसिद्ध भजन हो, जसमा चालीस श्लोकहरूमा भगवान हनुमानको स्तुति गरिएको छ। यसलाई पाठ गर्नाले बल, बुद्धि र संकटबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास गरिन्छ।

43 verses

अष्टकम

श्री हनुमद् रक्षा स्तोत्रम्

यो एक सुरक्षात्मक स्तोत्र हो जसमा हनुमानजीका विभिन्न नामहरूको आवाहन गरी शरीरको हरेक अङ्गको रक्षा मागिन्छ। यसलाई पढ्ने व्यक्तिले दीर्घायु, सुख, सन्तान, बल र बुद्धि प्राप्त गर्ने विश्वास गरिन्छ।

9 verses

स्तोत्र

श्री हनुमान अष्टोत्तर शतनामावली

श्री हनुमान अष्टोत्तर शतनामावली श्रीरामका अथक सेवक हनुमानजीका १०८ नामहरूको संकलन हो, जसलाई मंगलवार, शनिवार र हनुमान जयन्तीमा साहस र रक्षाका लागि जपिन्छ।

108 verses

हिन्दु धर्म बाट थप

सबै हेर्नुहोस्

श्रीरामनाम संकीर्तन

यो भक्तिपूर्ण स्तोत्रसङ्ग्रह हो जसमा भगवान् श्रीरामका १०८ नामहरू (अष्टोत्तरशतनाम) र अन्य प्रार्थनाहरू समावेश छन्। यसले रामायणको कथालाई नामहरूमार्फत स्मरण गराउँछ र भक्तजनहरूले श्रद्धापूर्वक पाठ गर्छन्।

95 verses

हनुमानजीको आरती

यो हनुमानजीको प्रसिद्ध आरती हो, जसमा उहाँको शक्ति, भक्ति र भगवान रामप्रतिको समर्पणको गुणगान गरिएको छ। यसलाई गाउँदा भक्तहरूले हनुमानजीको कृपा प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।

12 verses

श्रीमद् आञ्जनेय भुजङ्गप्रयात स्तोत्रम्

यो श्री हनुमानको एक भक्ति स्तोत्र हो। यसमा हनुमानजीको रामभक्ति, रामनामप्रतिको प्रेम, र उनको शक्तिको गुणगान गरिएको छ।

22 verses

हनुमान स्तुति: मनोजवं

यो श्लोक भगवान हनुमानको प्रार्थना हो, जसमा उनको मनजस्तै छिटो गति, बुद्धिमानी र रामप्रतिको समर्पणको वर्णन गरिएको छ।

1 verse

हनुमत् स्मरणको महिमा

यो श्लोकले हनुमानजीको स्मरण गर्नाले बुद्धि, बल, यश, धैर्य, निर्भयता, रोगरहितता, आलस्यरहितता र वाक्पटुता प्राप्त हुने बताउँछ।

1 verse

हनुमान बाहुक

यो हनुमानजीको महिमा र भक्तको करुणापूर्ण प्रार्थना हो, जसमा गोस्वामी तुलसीदासले आफ्नो शारीरिक पीडा हनुमानजीलाई समर्पित गर्दै उहाँको शक्ति, दया र आशीर्वादको गुणगान गरेका छन्।

166 verses

सम्बन्धित शिक्षाहरू

उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित

हिन्दु धर्महनुमान चालीसा हिन्दु धर्महनुमान बाहुक हिन्दु धर्महनुमत् स्मरणको महिमा हिन्दु धर्महनुमानजीको आरती