श्री रुद्राष्टकम् — भगवान शिवको आठ श्लोकको स्तुति
यो आठ श्लोकको भजन हो, जसमा भगवान शिवको रूप, गुण र महिमाको वर्णन गरिएको छ। भक्तले शिवको शरणमा परेर आफ्नो अज्ञानता स्वीकार गर्दै कृपाको याचना गर्दछ।
श्लोक
म नमस्कार गर्दछु ईशान (शिव) लाई, जो मोक्षको स्वरूप, सर्वव्यापी, सर्वत्र व्याप्त, ब्रह्म र वेदको स्वरूप हुनुहुन्छ। उहाँ निज (आत्मस्वरूप), निर्गुण, निर्विकल्प, निरीह (इच्छारहित), चिदाकाश (चेतनाको आकाश) र आकाशमा बास गर्ने हुनुहुन्छ, म उहाँलाई भजन गर्दछु।
श्लोक 1
म उहाँलाई नमस्कार गर्दछु, जो निराकार हुनुहुन्छ, ओंकारको मूल हुनुहुन्छ, तुरीय अवस्था हुनुहुन्छ, वाणी र ज्ञानको पहुँचभन्दा पर हुनुहुन्छ, गिरीश (हिमालयका स्वामी) हुनुहुन्छ, भयानक हुनुहुन्छ, महाकाल (मृत्यु) लाई पनि काल (नाश) गर्ने हुनुहुन्छ, कृपालु हुनुहुन्छ, गुणहरूको भण्डार र संसारको पार (पार गर्ने) हुनुहुन्छ।
श्लोक 2
उहाँ हिमालय जस्तो सेतो (गौर) र गम्भीर हुनुहुन्छ, उहाँको शरीर करोडौं कामदेवको कान्तिले शोभित छ। उहाँको शिरमा सुन्दर गङ्गा (तरङ्गित हुँदै) बगिरहेकी छन्, निधारमा चन्द्रको कला (बालेन्दु) चम्किरहेको छ, र कण्ठमा सर्प छ।
श्लोक 3
म उहाँलाई भजन गर्दछु, जसका कुण्डलहरू चलायमान छन्, भौं र नेत्र सुन्दर छन्, मुख विशाल र प्रसन्न छ, कण्ठ नीलो छ, दयालु हुनुहुन्छ, मृगराज (बाघ) को छाला पहिरन गर्नुहुन्छ, मुण्डहरूको माला धारण गर्नुहुन्छ, प्रिय र सर्वनाथ हुनुहुन्छ।
श्लोक 4
म उहाँलाई भजन गर्दछु, जो प्रचण्ड, उत्कृष्ट, प्रगल्भ, परमेश्वर, अखण्ड, अजन्मा, करोडौं सूर्यको प्रकाश जस्तो चम्किने हुनुहुन्छ, तीन शूल (त्रिशूल) लाई निर्मूल गर्ने (वा तीन तापहरूको नाश गर्ने), त्रिशूलधारी, भवानीका पति, र भाव (प्रेम) द्वारा प्राप्त हुने हुनुहुन्छ।
श्लोक 5
उहाँ कलाहरूभन्दा पर हुनुहुन्छ, कल्याणकारी हुनुहुन्छ, कल्पको अन्त्य गर्ने हुनुहुन्छ, सधैं सज्जनहरूलाई आनन्द दिनुहुन्छ, पुर (त्रिपुर) को शत्रु हुनुहुन्छ, चिदानन्दको समूहको मोहलाई हरण गर्ने हुनुहुन्छ। हे प्रभु, हे मन्मथका शत्रु, प्रसन्न हुनुहोस्, प्रसन्न हुनुहोस्।
श्लोक 6
जबसम्म मानिसहरूले यस लोकमा वा परलोकमा उमा (पार्वती) का पति (शिव) को चरणकमलको भजन गर्दैनन्, तबसम्म उनीहरूलाई सुख, शान्ति र ताप (पीडा) को नाश प्राप्त हुँदैन। हे सबै प्राणीहरूमा बास गर्ने प्रभु, प्रसन्न हुनुहोस्।
श्लोक 7
म योग, जप र पूजा केही जान्दिनँ। हे शम्भु, म सधैं तपाईंलाई नमस्कार गर्दछु। हे प्रभु, बुढ्यौली र जन्मका दुःखहरूको समूहले पीडित मलाई रक्षा गर्नुहोस्। हे ईश, हे शम्भो।
श्लोक 8
यो रुद्राष्टक ब्राह्मण (तुलसीदास) द्वारा हर (शिव) लाई प्रसन्न गर्नका लागि भनिएको हो। जुन मानिसहरूले भक्तिपूर्वक यसलाई पाठ गर्छन्, उनीहरूमाथि शम्भु प्रसन्न हुनुहुन्छ।
श्लोक 9
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Monday (Somwar) & Pradosham
Early Morning (Brahma Muhurta) or Evening Twilight (Sandhya)
Bilva leaves, Ganga water, Bhasma (sacred ash), Dhatura & White flowers
- Inner stillness, destruction of negative karma, and freedom from fear of death (Mrityunjaya)
पृष्ठभूमि
यो स्तुति परम्परागत रूपमा १६औं शताब्दीका महान कवि–सन्त तुलसीदासले रचेको मानिन्छ, जो रामचरितमानसका रचयिता पनि हुन्। यो भक्ति परम्पराको अंग हो, जसमा भगवान शिवको गुणगान गरिएको छ। यसको पाठ विशेष गरी सोमबार, महाशिवरात्रि र शिवको आराधनाका अन्य अवसरहरूमा गरिन्छ। परम्परा अनुसार यसको भक्तिपूर्वक पाठ गर्नाले शिवको कृपा प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास छ।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
Goswami Tulsidas का थप रचनाहरू
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
लेखक
यो स्तोत्र 16औँ शताब्दीका प्रख्यात भक्तकवि तुलसीदासले रचेका हुन्, जो रामचरितमानसका रचयिताका रूपमा प्रसिद्ध छन्। उनले भगवान शिवको स्तुतिमा यो अष्टक लेखेका थिए।
संरचना
'श्रीरुद्राष्टक'मा आठ मुख्य श्लोकहरू छन्, जसमा प्रत्येक श्लोकले शिवका एक फरक पक्षको वर्णन गरेको छ। नवौँ र दसौँ श्लोकमा फलश्रुति (लाभको वर्णन) र आशीर्वाद छ।
मुख्य विषय
यस स्तोत्रमा शिवलाई सगुण र निर्गुण दुवै रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ — एकातिर उहाँ निराकार, निर्गुण ब्रह्म हुन् भने अर्कोतिर गंगा धारण गर्ने, त्रिशूल धारण गर्ने मूर्त स्वरूप पनि हुन्।
विशेषता
प्रत्येक श्लोकमा शिवका विशिष्ट लक्षणहरू जस्तै — तीनओटा आँखा, नीलकण्ठ, मृगचर्म धारण, मुण्डमाला, र चन्द्रको टीका — सुन्दर काव्यिक भाषामा वर्णन गरिएको छ।
महत्त्व
यो स्तोत्र प्रायः शिवरात्रि र सोमवारमा पाठ गरिन्छ। विश्वास गरिन्छ कि भक्तिपूर्वक पाठ गर्ने व्यक्तिलाई शिवजीको कृपा प्राप्त हुन्छ र जन्म–मृत्युको चक्रबाट मुक्ति मिल्छ।
Shiva
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित