नगरमा जोगी आयो – भोलेनाथको भजन
यो भजनमा भगवान शिव (भोलेनाथ) जोगी अर्थात् भिखारीको भेषमा आएर यशोदा र बालक कृष्णको घरमा भिक्षा माग्ने र भक्त सूरदासले उहाँहरूको अद्वितीय लीलाको वर्णन गर्ने प्रसंग छ। यसले भक्ति र दिव्य मायाको गहिराइ देखाउँदछ जसलाई सामान्य मानिसले सजिलै बुझ्न सक्दैन।
श्लोक
नगरमा एक जोगी आए, तर उनको कोही पनि बुझ्न सकेन।
श्लोक 1
श्लोक – तिम्रा मन्दिरहरू अति अग्ला छन्, तिम्रो धाम पनि अति उच्च छ, हे कैलाशका बासी भोलेनाथ, हामी तिमीलाई प्रणाम गर्दछौं।
श्लोक 2
नगरमा एक जोगी आए, तर उनको कोही पनि बुझ्न सकेन। तिम्रो माया अचम्मको छ, यसलाई कोही बुझ्न सक्दैन। यशोदाको घरमा आए, तिम्रो नाम सबैभन्दा ठूलो छ, भोलेनाथ, भोलेनाथ, भोलेनाथ।
श्लोक 3
शरीरमा भस्म लगाएका, गलामा मुण्डको माला, शेषनागलाई बेरेका, निधारमा बाङ्गो तिलक र चन्द्रमा, हरेक घरमा अलख जगाए। नगरमा एक जोगी आए, तर कोही बुझ्न सकेन। तिम्रो नाम सबैभन्दा ठूलो छ, भोलेनाथ, भोलेनाथ, भोलेनाथ।
श्लोक 4
नन्दरानी भिक्षा माग्न निस्किइन्, सुनको थाली सजाएर। जोगीलाई दुई भिक्षा दिनुहोस्, मेरो बालक डराएको छ। नगरमा एक जोगी आए, तर कोही बुझ्न सकेन। तिम्रो नाम सबैभन्दा ठूलो छ, भोलेनाथ, भोलेनाथ, भोलेनाथ।
श्लोक 5
न त तिम्रो संसारको धन चाहिन्छ, न सुनको माया। आफ्नो लालाको दर्शन गराइदेऊ, म दर्शन गर्न आएको छु। नगरमा एक जोगी आए, तर कोही बुझ्न सकेन। तिम्रो नाम सबैभन्दा ठूलो छ, भोलेनाथ, भोलेनाथ, भोलेनाथ।
श्लोक 6
पाँच पटक परिक्रमा गरेर, सृङ्गीको नाद बजाए। सूरदास कन्हैयाको बलिहारी छन्, युगौंयुगसम्म तिम्रो लाला जिउन्। नगरमा एक जोगी आए, तर कोही बुझ्न सकेन। तिम्रो नाम सबैभन्दा ठूलो छ, भोलेनाथ, भोलेनाथ, भोलेनाथ।
श्लोक 7
नगरमा एक जोगी आए, तर उनको कोही पनि बुझ्न सकेन। तिम्रो माया अचम्मको छ, यसलाई कोही बुझ्न सक्दैन। यशोदाको घरमा आए, तिम्रो नाम सबैभन्दा ठूलो छ, भोलेनाथ, भोलेनाथ, भोलेनाथ।
श्लोक 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Monday (Somwar) & Pradosham
Early Morning (Brahma Muhurta) or Evening Twilight (Sandhya)
Bilva leaves, Ganga water, Bhasma (sacred ash), Dhatura & White flowers
- Inner stillness, destruction of negative karma, and freedom from fear of death (Mrityunjaya)
पृष्ठभूमि
यो भजन उत्तर भारतको व्रज क्षेत्रको भक्ति परम्परासँग सम्बन्धित छ, जहाँ भगवान शिव र कृष्ण दुवैको पूजा गरिन्छ। यो लोकभजन हो, जसको रचनाकार अज्ञात छ र पुस्तौंदेखि मौखिक रूपमा हस्तान्तरित भइरहेको छ। प्रायः यसलाई भजन सभाहरूमा, विशेष गरी शिवरात्रि वा कृष्ण जन्माष्टमी जस्ता अवसरहरूमा गाइन्छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
कथा
यस भजनमा भगवान शिव बालकृष्णलाई हेर्न योगीको भेषमा गोकुल पुगेका छन्। यशोदा माता उहाँलाई भिक्षा दिन आउँदा बालकृष्ण डराएको देखेर पछि हट्छिन्, तर शिवजी त केवल दर्शनको मात्र चाहना रहेको स्पष्ट हुन्छ।
स्वरूप
शिवको योगी रूपको वर्णन अत्यन्त विशद छ – शरीरमा भस्म (विभूति), गलामा खोपडीको माला, शेषनागले बेरिएको, र निधारमा चन्द्रमाको तिलक। यो चित्रणले उहाँलाई साधारण योगीभन्दा पर अलौकिक र रहस्यमय देखाउँछ।
रहस्य
'नगर में जोगी आया, भेद कोई समझ ना पाया' भन्ने आवर्ती पंक्तिले संकेत गर्छ कि शिवको योगी रूप र उहाँको लीला (माया) कसैले पूर्ण रूपमा बुझ्न सक्दैन। यो अज्ञान नै भक्तिभावको मूल बिन्दु हो।
सूरदास
अन्तिम पदमा कवि सूरदास (‘सूरदास बलिहारी कन्हैया की’) आफूलाई समर्पित गर्दै भन्छन् कि कृष्णको यो लाला (प्रियतम) शिव सदा जीवित रहोस्। सूरदास सोह्रौं शताब्दीका अष्टछापका प्रसिद्ध कृष्णभक्त कवि हुन्।
Shiva
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
