भजन

यो ‘हरे कृष्ण महामन्त्र’ हो, जुन भगवान् कृष्ण र रामको नामको पवित्र जप हो। यसलाई मन, वाणी र कर्मद्वारा उच्चारण गर्दा आध्यात्मिक शुद्धि र भगवत्प्रेम प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।

यो भगवान् गणेशको प्रार्थनाको एक लोकप्रिय आरती हो, जसमा उनको रूप, गुण र भक्तहरूप्रति दयाको वर्णन गरिएको छ।

यो शिव ताण्डव स्तोत्र हो, जसमा भगवान शिवको विनाशकारी तर कल्याणकारी ताण्डव नृत्यको सुन्दर र भव्य वर्णन गरिएको छ। यसलाई पाठ गर्नाले भक्तहरूमा शुद्धता, शक्ति र शिवको कृपा प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।

यो एक भक्तिगीत हो, जसमा भगवान् राम र माता सीताको नामको जप तथा रामचरितमानसका केही प्रसिद्ध शिक्षाप्रद पदहरू समावेश छन्। यसले धैर्य, धर्म, मित्रता, सत्य, र प्रतिज्ञाको महत्त्व बुझाउँदै भगवान्को अनन्त कथाको गुणगान गर्दछ।

यो एउटा भक्तिपूर्ण स्तुति हो जसमा भगवान् विष्णुका विभिन्न नामहरू—कृष्ण, राम, नारायण, माधव आदि—को स्मरण गरी उहाँको आराधना गरिएको छ। यसले भक्तलाई एकै साथ ईश्वरका अनेक रूपहरूको चिन्तन गर्न प्रेरित गर्दछ।

यो गोस्वामी तुलसीदासद्वारा रचित एक भक्तिगीत हो, जसमा भगवान् रामको गुणगान गरिएको छ। यसले मनलाई भगवान् रामको शरणमा जान र भवसागर पार गर्न प्रेरित गर्दछ।

यो माता लक्ष्मीको प्रार्थना हो, जसले धन, सम्पत्ति, सुख र शान्ति प्रदान गर्छिन्। यसमा संस्कृत र हिन्दी भाषामा भगवतीको महिमा गाइएको छ।

यो एउटा सरल भक्ति भजन हो जसमा भगवान् कृष्ण (गोविन्द, गोपाल) र राधाको नाम दोहोर्याएर गाइन्छ। यसले भक्तलाई प्रभुको स्मरणमा मग्न हुन र प्रेमपूर्वक नाम जप्न प्रेरित गर्दछ।

यो एक भजन हो जसमा हनुमानजीलाई संकट हरण गर्ने देवको रूपमा महिमा गाइएको छ। यसले रामायणका विभिन्न प्रसङ्गहरू मार्फत हनुमानजीको पराक्रम र करुणाको वर्णन गर्दछ।

यो एक स्तोत्र हो जसले भगवान् कृष्णको प्रत्येक अंग र क्रियालाई 'मधुर' (मीठो) भनेर वर्णन गर्दछ, तिनीहरू सबै मधुरताका स्वामी हुन् भन्ने भाव प्रकट गर्दछ।

यो एउटा प्रार्थना हो जसमा भगवानसँग शक्ति, ज्ञान, र असल जीवनको लागि विनती गरिएको छ, साथै कसैसँग बैर वा बदलाको भावना नरहोस् भन्ने कामना गरिएको छ।

यो भजन भगवान् रामको स्तुति हो, जसमा उहाँलाई माता, पिता, सबैको स्वामी र संसारका सबै कामको कर्ता बताइएको छ। यसले भगवान्को नाम मात्र सत्य रहेको सन्देश दिन्छ।

यो एक भजन हो जसमा भगवान् राम र कृष्णको दुई नामलाई जगत्को सबैभन्दा सुन्दर मानिएको छ र भक्तजनले प्रेमपूर्वक यी नामहरू जप्न आग्रह गरिएको छ।

यो भजन भगवान श्रीकृष्णको सुन्दरता, विभिन्न रूप र लीलाहरूको स्तुति गर्ने एक प्रसिद्ध भजन हो।

यो भजनले सर्वप्रथम एक आदर्श भक्तको अङ्गलाई वर्णन गर्दछ – आँखा जसले श्यामको दर्शन गर्छ, शीश जसले प्रभुको चरणमा वन्दना गर्छ, मुख जसले हरिनामको सुमिरन गर्छ, र हात जसले भगवानको पूजन गर्छ। त्यसपछि यसले भक्त मीराको कथा सुनाउँछ – कसरी उनी प्रभु श्यामको प्रेममा यति मग्न भइन् कि उनले महल छोडेर गल्ली-गल्लीमा हरिका गुण गाउन थालिन्, विषलाई अमृत झैं पिइन्, र दुःख सहेर पनि 'गोविन्द' नाम जपिरहिन्।

यो एउटा सरल भक्तिगीत हो जसमा भगवान् कृष्णलाई वृन्दावनका बाल गाईपालकका रूपमा वर्णन गरिएको छ — साना गाई, साना ग्वाला र तिनीहरूको बीचमा रहेका मदन गोपालको मीठो दृश्य चित्रण गरिएको छ।

यो भजन भगवान कृष्णको स्तुति र आनन्दको भाव व्यक्त गर्ने एक लोकप्रिय भक्ति गीत हो, जसमा कृष्णलाई विजयको रुपमा प्रशंसा गरिएको छ।

यो भजनले रामको इच्छामा समर्पण र सीता-रामको नाम जप गर्न प्रेरित गर्दछ। यसले जीवनका उतार-चढावमा रामको भरोसा राख्न सिकाउँछ।

यो भजनले जीवनको अस्थिरता र मायाको झूठोपनलाई देखाउँदै, केवल रामको नाम नै साँचो र स्थायी सत्य हो भन्ने सन्देश दिन्छ।

यो भजनमा मीराबाईले कृष्णको मनमोहक रूप—साँवरो वर्ण, ठूला आँखा, मुरली र वैजयन्ती माला—को वर्णन गर्दै उनी आफ्ना आँखामा सधैं बसून् भनी प्रार्थना गरेकी छन्।

यो पुरन्दरदासद्वारा रचित एक भक्तिपूर्ण प्रार्थना हो, जसमा भक्तहरूले धन, समृद्धि र सौभाग्यकी देवी लक्ष्मीलाई आफ्नो घरमा आउन र आशीर्वाद दिन अनुरोध गर्छन्।

यो भजन भगवान् कृष्णको बाल रूप (गोपालबाल) को ध्यान र स्तुतिको लागि रचिएको एक प्रार्थनात्मक पद हो।

यो भजन कबीरका प्रसिद्ध उपदेशहरूको संग्रह हो, जसले जीवनको क्षणिकता, शरीरको पवित्रता, र रामको नामको महिमाबारे सिकाउँछ।

यो भजनले सबैमा एउटै परमात्मा रहेको सत्यलाई उजागर गर्दै, आपसी भेदभाव हटाई प्रेम र एकता फैलाउन प्रेरित गर्छ।

यो एक भक्ति गीत हो जसमा भक्तले प्रभुलाई विभिन्न रूपहरूमा आउनको लागि विनम्र निम्तो दिन्छ — राम, श्याम (कृष्ण), शिव, विष्णु र गणेशको रूपमा, आ-आफ्ना साथी र चिन्हहरूसहित।

यी पंक्तिहरूमा कबीरले भन्नुभएको छ कि परमात्मा मन्दिर, मस्जिद, काबा वा कैलासमा मात्र छैन, तर उहाँ त हरेक व्यक्तिको नजिकै र हरेक सासको साथमा हुनुहुन्छ। खोजी गर्नेले एकै पलमा उहाँलाई पाउन सक्छ।

यो भजनमा भगवान शिव (भोलेनाथ) जोगी अर्थात् भिखारीको भेषमा आएर यशोदा र बालक कृष्णको घरमा भिक्षा माग्ने र भक्त सूरदासले उहाँहरूको अद्वितीय लीलाको वर्णन गर्ने प्रसंग छ। यसले भक्ति र दिव्य मायाको गहिराइ देखाउँदछ जसलाई सामान्य मानिसले सजिलै बुझ्न सक्दैन।

यो एउटा भक्ति गीत हो जसले श्री राधा र श्री कृष्णको नाम गाउँदै ब्रजका पवित्र स्थलहरूको मानसिक यात्रा गराउँछ।

यो भक्तिपूर्ण स्तोत्रसङ्ग्रह हो जसमा भगवान् श्रीरामका १०८ नामहरू (अष्टोत्तरशतनाम) र अन्य प्रार्थनाहरू समावेश छन्। यसले रामायणको कथालाई नामहरूमार्फत स्मरण गराउँछ र भक्तजनहरूले श्रद्धापूर्वक पाठ गर्छन्।

यो भजनले भगवान कृष्णको बन्सीको धुनले राधालाई पुकार्ने र मीराले पनि उही कृष्णलाई आफ्नो श्याम मान्ने कुरा व्यक्त गर्दछ। यसले भक्तिको सार्वभौमिकता देखाउँछ।

यो भजनले भगवान रामको शरणमा आएपछि भक्तले पाएको अपार सुख र शान्तिको वर्णन गर्दछ। यसले भटकिरहेको मनलाई सहारा दिने, तापले तप्त शरीरलाई छाया दिने, र अन्धकार रातलाई ज्योत्स्नाले उज्यालो बनाउने रूपकहरू प्रयोग गर्दछ।

यो भजनले प्रकृतिका तत्वहरू—रूख, लता, जनावर, चरा—लाई आफ्नो परिवार र साथीको रूपमा वर्णन गर्दछ, र एकान्तमा भगवानको भजन गर्नाले आउने आनन्द र मानसिक शान्तिको चर्चा गर्दछ।

ताल्लापाक अन्नमाचार्यद्वारा रचित प्रसिद्ध तेलुगु भजन, जसले तिरुमलाका पवित्र सात पहाडहरूलाई भगवान श्रीहरिको साक्षात् दिव्य धामका रूपमा स्तुति गर्दछ।

१७औं शताब्दीका प्रसिद्ध ओडिया भक्तकवि सालबेगद्वारा रचित जगन्नाथ 'जणाण' (प्रार्थना), जसमा उनले आफ्ना सबै कष्ट निवारणका लागि भगवान्सँग गुहार लगाएका छन्।

१५औं शताब्दीका महान तेलुगु सन्त-कवि ताल्लापाक अन्नमाचार्यद्वारा रचित अमर संकीर्तन, जसले सबै प्राणीमा श्रीहरिको अन्तर्यामी उपस्थिति र सामाजिक समानताको सन्देश दिन्छ।

१५औं शताब्दीका महान गुजराती सन्त नरसिंह मेहताद्वारा रचित अमर भजन, जो महात्मा गान्धीको प्रिय प्रार्थना र विश्वभर करुणाको गीत बनेको छ।

यो एउटा भक्ति-गीत हो जसले सांसारिक इच्छा, क्रोध र अहंकारलाई जितेर सबै प्राणीप्रति मैत्री, करुणा र न्यायपूर्ण जीवन बिताउने आदर्श प्रस्तुत गर्दछ। यसले व्यक्तिलाई आत्मसंयम, सत्य, अहिंसा र परोपकारको मार्गमा हिँड्न प्रेरित गर्दछ।