ଭଜନ

ଏହା ହେଉଛି 'ହରେ କୃଷ୍ଣ ମହାମନ୍ତ୍ର', ଯାହା ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମର ଏକ ଅତି ସରଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜପ। ଏହାକୁ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଗାନ କଲେ ମନ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।

ଗଣେଶଙ୍କ ଏହି ଲୋକପ୍ରିୟ ହିନ୍ଦୀ ଆରତୀ: ତାଙ୍କ ମାତାପିତା, ଏକଦନ୍ତ ଓ ଚାରି ହାତ, ତାଙ୍କ ମୂଷିକ ବାହନ, ଲଡ୍ଡୁ ନୈବେଦ୍ୟ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାଧକଙ୍କ ପାଇଁ ବରଦାନ।

ଏହା ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଶିବଙ୍କର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ତୋତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଶିବଙ୍କ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟର ଅପୂର୍ବ ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ଭକ୍ତିର ଭାବ ପରିପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ।

ରାମଚରିତମାନସର ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁନ୍ଥୁଥିବା ଏକ ଭଜନ, ଯାହାର ଧ୍ରୁବ ପଦ ‘ରାମ ସିଆ ରାମ ସିଆ ରାମ ଜୟ ଜୟ ରାମ’।

ବିଷ୍ଣୁ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମମାଳା ଗୁନ୍ଥୁଥିବା ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ସଂସ୍କୃତ ଭଜନ, ଯାହା ଅଚ୍ୟୁତାଷ୍ଟକମ୍‌ର ଶ୍ଲୋକ ୧ରୁ ଗାଯାଏ।

ଏହା ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭଜନ ଯେଉଁଥିରେ ଭକ୍ତ ତୁଳସୀଦାସ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ରୂପ, ଗୁଣ ଓ କୃପା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ଗାଇ ମନ ଶାନ୍ତି ଓ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରାଯାଇପାରେ।

ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ସଂସ୍କୃତ ପ୍ରଣାମ, ଯାହା ଶୁକ୍ରବାର ଓ ଦୀପାବଳିରେ ଗାଯାଉଥିବା ପ୍ରିୟ ହିନ୍ଦୀ ‘ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା’ ଆରତୀ ଦ୍ୱାରା ଅନୁସରିତ।

ଗୋବିନ୍ଦ, ଗୋପାଳ ଓ ରାଧା ରମଣ ନାମ ଜପ କରୁଥିବା ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆହ୍ୱାନ-ପ୍ରତିଧ୍ୱନି କୀର୍ତ୍ତନ, ଦଳଗତ ଗାୟନ ଓ ସ୍ମରଣ ପାଇଁ।

ହନୁମାନଙ୍କୁ ସଙ୍କଟ ମୋଚନ ରୂପେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଆଠଟି ପଦ, ଯାହା ରାମାୟଣରେ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରର କାହାଣୀ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ଏକ ସମାନ ଧ୍ରୁବ ପଦ ସହ ଶେଷ ହୁଏ।

ଏହା ଆଠଟି ଶ୍ଲୋକର ଏକ ଭଜନ, ଯେଉଁଥିରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗ, ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁ 'ମଧୁର' (ମିଠା) ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଏହା ଏକ ହିନ୍ଦୀ ଭଜନ, ଯେଉଁଥିରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ପବିତ୍ରତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏହା ମନକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା, ବୁରା ଚିନ୍ତା ଦୂର କରିବା ଓ ପରୋପକାରର ଭାବନା ଜାଗରଣ କରିବାର ବାର୍ତ୍ତା ଦିଏ।

ଏହି ଭଜନଟି ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ସମର୍ପିତ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ସ୍ତୁତି, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଏହା ଏକ ଭଜନ ଯାହା ଭଗବାନ ରାମ ଓ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ (ଶ୍ୟାମ)ଙ୍କ ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ଏହା କହେ ଯେ ଜଗତରେ ଏହି ଦୁଇ ନାମ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର, ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କୁ ନାମ ଜପିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।

ଏହା ଏକ ଭକ୍ତିମୂଳକ ଭଜନ ଯାହା ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ନାମ ଓ ଲୀଳା (ତାଙ୍କର ମଧୁର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ) ଗାନ କରେ। ଏଥିରେ ତାଙ୍କୁ ହରି, କେଶବ, ଗୋବିନ୍ଦ, ମୁକୁନ୍ଦ, ଗିରିଧାରୀ, ମୁରଲୀଧାରୀ ଆଦି ନାମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଗୋକୁଳରେ ତାଙ୍କର ବାଳଲୀଳା, ରାସଲୀଳା (ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହିତ ନୃତ୍ୟ) ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଏହି ଭଜନଟି ଭଗବାନ ଶ୍ୟାମ (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଏବଂ ମୀରାବାଈଙ୍କ ଜୀବନର କାହାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଖାଏ ଯେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ଜଣେ କିପରି ସଂସାରର ସବୁ ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ।

ବୃନ୍ଦାବନର ଛୋଟ ଗାଈ ଓ ଗୋପବାଳକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳୁଆ ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣ (ମଦନ ଗୋପାଳ) ଚିତ୍ରିତ କରୁଥିବା ଏକ ଖେଳୁଆ ବ୍ରଜ ଭଜନ।

ଭକ୍ତିବିନୋଦ ଠାକୁରଙ୍କ ରଚିତ ବୋଲି ଶ୍ରେୟ ପ୍ରାପ୍ତ ଏକ ଗୌଡ଼ୀୟ ବୈଷ୍ଣବ ଗୀତ ‘ଜୟ ରାଧା-ମାଧବ’, ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ଓ ବୃନ୍ଦାବନ ଲୀଳାର ପ୍ରଶଂସା କରେ।

ଏହା ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭଜନ ଯାହା ଭଗବାନ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରଶଂସାରେ ଗାନ କରାଯାଏ। ଏଥିରେ ତାଙ୍କୁ 'କନ୍ହୈୟା ଲାଲ', 'ନାନ୍ଦଲାଲ', 'ଯଶୋଦା ଲାଲ' ଆଦି ନାମରେ ସମ୍ବୋଧିତ କରାଯାଇଛି।

ସମର୍ପଣର ଏକ ରାମ ଭଜନ: ‘ସୀତା ରାମ’ ଜପ କର ଏବଂ ରାମ ଯେମିତି ରଖନ୍ତି ସେଥିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରୁହ (‘ଯାହି ବିଧି ରଖେ ରାମ’)।

ଏହା ଏକ ଭଜନ ଯାହା ଜୀବନର କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀତା ଏବଂ ସାଂସାରିକ ସମ୍ପର୍କର ମିଥ୍ୟାତାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ କେବଳ ରାମଙ୍କ ନାମ ହିଁ ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସବୁ ମିଥ୍ୟା।

ଜଣେ କବି-ସନ୍ଥ ମୀରାବାଈଙ୍କ ଏକ ଭକ୍ତିମୂଳକ ଗୀତ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ନୟନରେ ବାସ କରିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶ୍ୟାମ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ବଂଶୀ ଓ ଅଳଙ୍କାରର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।

ଏହା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ରଚିତ ଏକ ଭକ୍ତିଗୀତ । ଏଥିରେ ଭକ୍ତ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆସିବାକୁ ନିବେଦନ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, କରୁଣା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ରୂପର ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି ।

ଅନ୍ନମାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସଂସ୍କୃତ କୀର୍ତ୍ତନ, ଯେଉଁଥିରେ ତିରୁମଳରେ ପୂଜିତ ଗୋପାଳବାଳ ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ — କମରରେ ଝୁଣ୍ଟି ଘଣ୍ଟି ଓ ହାତରେ ନବନୀତ ସହ — ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଏହି ରଚନାରେ କବୀରଙ୍କ ଦୁଇଟି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପଦ ସମାହିତ: ପ୍ରଥମଟି ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଏକ ଦୋହା, ଦ୍ବିତୀୟଟି 'ଚଦରିଆ' (ଏକ ପତଳା ଲୁଗା)ର ପ୍ରତୀକ ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀର ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମରେ ରଙ୍ଗାଯିବାର ଭଜନ।

ନରୋତ୍ତମ ଦାସ ଠାକୁରଙ୍କ ଗୀତ, ଯାହା ଗୌରାଙ୍ଗ (ଚୈତନ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁ)ଙ୍କ ଦୁଇ ଚରଣର ପ୍ରଶଂସା କରେ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରାଧା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମର ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ।

୧୯୬୪ ମସିହାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ସନ୍ତ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର’ର ଏକ ହିନ୍ଦୀ ଗୀତ, ଯାହାର ଗୀତିକା ଭରତ ବ୍ୟାସଙ୍କ ରଚିତ; ଏହା ପ୍ରେମ ଓ ଆଲୋକ ବିସ୍ତାର କରିବା ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆତ୍ମା ଦେଖିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।

ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ଭଜନ, ଯାହା ଭଗବାନଙ୍କୁ ରାମ, ଶ୍ୟାମ, ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ ବା ଗଣେଶ ରୂପେ ଆସିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପ ସହଧର୍ମିଣୀ ଓ ପ୍ରତୀକ ସହିତ।

ଏହା କବୀରଙ୍କ ଏକ ଭଜନ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ କହନ୍ତି ଯେ ଭଗବାନ କୌଣସି ମନ୍ଦିର, ମସଜିଦ, କାବା କିମ୍ବା କୈଳାସରେ ନାହାନ୍ତି, ବରଂ ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ୱାସରେ ଓ ଆମ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି।

ଏହି ଭକ୍ତିଗୀତଟି ଭଗବାନ ଶିବ (ଭୋଲେନାଥ)ଙ୍କୁ ଜଣେ ଯୋଗୀ ରୂପରେ ନଗରକୁ ଆସିବା ଏବଂ ମାତା ଯଶୋଦାଙ୍କ ଘରେ ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାର କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ଯାହା ଶିବ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

ଏହା ଏକ ମାନସୀ ବ୍ରଜ ଯାତ୍ରା, ଯେଉଁଥିରେ ଭକ୍ତମାନେ ମନରେ ବ୍ରଜମଣ୍ଡଳର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି ଏବଂ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।

ରାମାୟଣର କାଣ୍ଡ ଅନୁସାରେ କାହାଣୀ ପୁନରାଖ୍ୟାନ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କ ୧୦୮ ନାମର ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ରାମ, ସୀତା ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରାର୍ଥନା ସହ ରଚିତ।

ଏହା ଏକ ଭଜନ—ହିନ୍ଦୁ ଭକ୍ତି ଗୀତ—ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଂଶୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବୋଲି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରେ। ଏହା ବିଶେଷ ଭାବରେ ସନ୍ଥ ମୀରାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, କହେ ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ରାଧାଙ୍କ ଭକ୍ତି ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୁଲ ଭାବରେ ସମାଲୋଚନା କରନ୍ତି।

ଏହା ଏକ ଭକ୍ତିଗୀତ ଯେଉଁଥିରେ ଭକ୍ତ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ପରେ ମନକୁ ମିଳିଥିବା ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।

ଏହା ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଭଜନ, ଯେଉଁଥିରେ ଭକ୍ତ ନିଜର ଅହଂକାର ଓ ବିଷୟାସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେବାର ଭାବ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ପ୍ରକୃତ ବୈଷ୍ଣବ କିଏ ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି — ଯେ ସଂସାରର ମାୟା ଛାଡ଼ି କେବଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେବାରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରନ୍ତି।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କ ମରାଠୀ ଅଭଙ୍ଗ, ଯାହା ଗଛ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକାକୀତାର ଆନନ୍ଦ ବିଷୟରେ, ଯେଉଁଥିରେ ହରିକଥା ଏକମାତ୍ର ଭୋଜନ।

ତାଲ୍ଲାପାକ ଅନ୍ନମାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭଜନ, ଯେଉଁଥିରେ ତିରୁମଲାର ସପ୍ତଗିରିକୁ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ ବାସଭୂମି ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭକ୍ତକବି ସାଲବେଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ଅମର ଜଣାଣ। ଏଥିରେ ସେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନୀଳଶୈଳ ରୂପେ ସମ୍ବୋଧନ କରି ନିଜ ଦୁଃଖରୂପୀ ପଦ୍ମବନକୁ ଦଳନ କରିବା ପାଇଁ ଆକୁଳ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛନ୍ତି।

୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମହାନ ତେଲୁଗୁ ଭକ୍ତକବି ତାଲ୍ଲାପାକ ଅନ୍ନମାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଅମର ସଂକୀର୍ତ୍ତନ, ଯାହା ସକଳ ଜୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଉପସ୍ଥିତି ଓ ସାମାଜିକ ସମାନତାର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରେ।

୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଗୁଜରାଟୀ ସନ୍ତ-କବି ନରସିଂହ ମେହେତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭଜନ, ଯାହା ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାର୍ଥନା ଏବଂ ମାନବତାର ବାର୍ତ୍ତାବହ ଥିଲା।

ପଣ୍ଡିତ ଯୁଗଲ କିଶୋର ମୁଖତାରଙ୍କ ୧୯୧୬ ମସିହାର ହିନ୍ଦୀ ଜୈନ ପ୍ରାର୍ଥନା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ମୈତ୍ରୀ, କରୁଣା, ସମଭାବ ଓ ଦୃଢ଼ ସଦ୍‌ଗୁଣ ମାଗେ।