ସଦାଚାର ଏବଂ ଭକ୍ତିର ଭଜନ
ପଣ୍ଡିତ ଯୁଗଲ କିଶୋର ମୁଖତାରଙ୍କ ୧୯୧୬ ମସିହାର ହିନ୍ଦୀ ଜୈନ ପ୍ରାର୍ଥନା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ମୈତ୍ରୀ, କରୁଣା, ସମଭାବ ଓ ଦୃଢ଼ ସଦ୍ଗୁଣ ମାଗେ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ଯିଏ ରାଗ, ଦ୍ୱେଷ, କାମ ଆଦିକୁ ଜୟ କରି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଜାଣିପାରିଛନ୍ତି। ସବୁ ଜୀବଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗର ଉପଦେଶ ନିଃସ୍ପୃହ ଭାବରେ ଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧ, ବୀର, ଜିନ, ହରି, ହର, ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ସ୍ୱାଧୀନ ବୋଲି କୁହ — ଭକ୍ତିଭାବରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏହି ଚିତ୍ତ ସେହି ପରମାତ୍ମାରେ ଲୀନ ରହୁ।
ଶ୍ଲୋକ 1
ଯାହାଙ୍କର ବିଷୟଭୋଗରେ ଆଶା ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ସମତା ଭାବକୁ ଧନ ରୂପେ ରଖନ୍ତି। ନିଜର ଓ ପରର ହିତ ସାଧନରେ ଯେଉଁମାନେ ଦିନରାତି ତତ୍ପର ରୁହନ୍ତି। ସ୍ୱାର୍ଥତ୍ୟାଗରୂପ କଠିନ ତପସ୍ୟାକୁ କ୍ଳାନ୍ତିହୀନ ହୋଇ ଯେଉଁମାନେ କରନ୍ତି — ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ସାଧୁମାନେ ଜଗତର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରାଶିକୁ ହରଣ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 2
ସର୍ବଦା ସତ୍ସଙ୍ଗରେ ରହେ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ନିତ୍ୟ ରହେ। ତାଙ୍କ ପରି ଆଚରଣରେ ଏହି ଚିତ୍ତ ସର୍ବଦା ଅନୁରକ୍ତ ରହେ। କୌଣସି ଜୀବକୁ ନ ସତାଉ, କେବେ ମିଥ୍ୟା କହି ନାହିଁ। ପରଧନ ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ଲୁଭାଇ ନାହିଁ, ସନ୍ତୋଷରୂପ ଅମୃତକୁ ପାନ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 3
ଅହଂକାରର ଭାବ ନ ରଖେ, କାହା ଉପରେ କ୍ରୋଧ ନ କରେ। ଅନ୍ୟର ଉନ୍ନତି ଦେଖି କେବେ ଈର୍ଷାଭାବ ଧାରଣ ନ କରେ। ମୋର ଭାବନା ଏପରି ରହୁ — ସରଳ ଓ ସତ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରେ। ଯେତେ ଦୂର ସମ୍ଭବ ଏହି ଜୀବନରେ ଅନ୍ୟର ଉପକାର କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 4
ଜଗତରେ ମୋର ମୈତ୍ରୀଭାବ ସବୁ ଜୀବଙ୍କ ପ୍ରତି ନିତ୍ୟ ରହୁ। ଦୀନ ଓ ଦୁଃଖୀ ଜୀବଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋ ହୃଦୟରୁ କରୁଣାର ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ଦୁର୍ଜନ, କ୍ରୂର ଓ କୁମାର୍ଗରତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର କ୍ଷୋଭ ନ ଆସୁ। ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖେ — ଏପରି ପରିଣତି ହେଉ।
ଶ୍ଲୋକ 5
ଗୁଣୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଉମୁଡ଼ି ଆସୁ। ଯେତେ ଦୂର ସମ୍ଭବ ସେମାନଙ୍କ ସେବା କରି ଏହି ମନ ସୁଖ ପାଉ। କେବେ କୃତଘ୍ନ ନ ହୁଏ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଦ୍ରୋହଭାବ ନ ଆସୁ। ଗୁଣ ଗ୍ରହଣର ଭାବ ନିତ୍ୟ ରହୁ, ଦୃଷ୍ଟି ଦୋଷ ଉପରେ ନ ପଡ଼ୁ।
ଶ୍ଲୋକ 6
କେହି ଭଲ କୁହୁ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ କୁହୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆସୁ କିମ୍ବା ଯାଉ। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚେ କିମ୍ବା ଆଜି ହିଁ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁ। ଅଥବା କେହି ଯେକୌଣସି ଭୟ କିମ୍ବା ଲୋଭ ଦେବାକୁ ଆସୁ — ତଥାପି ନ୍ୟାୟମାର୍ଗରୁ ମୋର ପାଦ କେବେ ବିଚ୍ୟୁତ ନ ହେଉ।
ଶ୍ଲୋକ 7
ସୁଖରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ଫୁଲି ନ ଯାଏ, ଦୁଃଖରେ କେବେ ବ୍ୟାକୁଳ ନ ହୁଏ। ପର୍ବତ, ନଦୀ, ଶ୍ମଶାନ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରୁ ଭୟ ନ ପାଏ। ଅଟଳ ଓ ଅକମ୍ପ ହୋଇ ନିରନ୍ତର ଏହି ମନ ଦୃଢ଼ତର ହୋଇଯାଉ। ଇଷ୍ଟଜନଙ୍କ ବିୟୋଗ ଓ ଅନିଷ୍ଟର ଯୋଗରେ ସହନଶୀଳତା ପ୍ରକାଶ କରୁ।
ଶ୍ଲୋକ 8
ଜଗତର ସବୁ ଜୀବ ସୁଖୀ ରୁହନ୍ତୁ, କେହି କେବେ ବ୍ୟାକୁଳ ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ବୈର, ପାପ ଓ ଅଭିମାନ ତ୍ୟାଗ କରି ଜଗତ ନିତ୍ୟ ନୂତନ ମଙ୍ଗଳ ଗାନ କରୁ। ଘରେ ଘରେ ଧର୍ମର ଚର୍ଚ୍ଚା ରହୁ, ଦୁଷ୍କର୍ମ ଅସମ୍ଭବ ହେଉ। ଜ୍ଞାନ ଓ ଚରିତ୍ରକୁ ଉନ୍ନତ କରି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଜନ୍ମର ଫଳ ସବୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ।
ଶ୍ଲୋକ 9
ଜଗତରେ ବିପଦ ଓ ଭୟ ବ୍ୟାପ୍ତ ନ ହେଉ, ସମୟରେ ବୃଷ୍ଟି ହେଉ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ରାଜା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ନ୍ୟାୟ କରୁ। ରୋଗ, ମହାମାରୀ ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ବ୍ୟାପ୍ତ ନ ହେଉ, ପ୍ରଜା ଶାନ୍ତିରେ ବଞ୍ଚୁ। ପରମ ଅହିଂସା ଧର୍ମ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ହିତ ସାଧନ କରୁ।
ଶ୍ଲୋକ 10
ଜଗତରେ ପରସ୍ପର ପ୍ରେମ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଉ, ମୋହ ଦୂରରେ ରହୁ। ଅପ୍ରିୟ, କଟୁ ଓ କଠୋର ଶବ୍ଦ କେହି ମୁଖରୁ କହି ନ ପାରନ୍ତୁ। ସମସ୍ତେ 'ଯୁଗବୀର' ହୋଇ ହୃଦୟରୁ ଦେଶୋନ୍ନତିରେ ରତ ରୁହନ୍ତୁ। ବସ୍ତୁର ସ୍ୱରୂପ ବିଚାର କରି ଆନନ୍ଦର ସହିତ ସବୁ ଦୁଃଖ ଓ ସଙ୍କଟ ସହ୍ୟ କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ଲୋକ 11
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
‘ମେରି ଭାବନା’ (ମୋର ଆକାଂକ୍ଷା) ଦିଗମ୍ବର ଜୈନ ପରମ୍ପରାର ଏକ ହିନ୍ଦୀ ପ୍ରାର୍ଥନା, ଯାହା ପଣ୍ଡିତ ଯୁଗଲ କିଶୋର ମୁଖତାର ‘ଯୁଗବୀର’ (୧୮୭୭–୧୯୬୮)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏବଂ ୧୯୧୬ ମସିହା ଏପ୍ରିଲରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଜୈନ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ପାଠ କରାଯାଏ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରିୟ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ପ୍ରତି ମୈତ୍ରୀ, ସଦ୍ଗୁଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ, ଦୁଃଖୀଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣା ଓ ଉଦ୍ଧତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବ ଭଳି ଏହାର ଆକାଂକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକ ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥ ସୂତ୍ର ୭.୧୧ (ଦିଗମ୍ବର କ୍ରମାଙ୍କ)ର ଚତୁର୍ବିଧ ମନୋଭାବକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରେ, ଏବଂ ଅହିଂସା ଓ ଅନାସକ୍ତିର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସହ ସୁସଙ୍ଗତ।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Jugal Kishore Mukhtar 'Yugvir'
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ସର୍ବଜନୀନ ସାଧୁ
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପଦ ଜାଣିଶୁଣି ବୁଦ୍ଧ, ବୀର, ଜିନ, ହରି, ହର ଓ ବ୍ରହ୍ମା ନାମଗୁଡ଼ିକ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରେ — ବୌଦ୍ଧ, ଜୈନ ଓ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ନାମ — ଦେଖାଇବାକୁ ଯେ ଆଦର୍ଶ ସାଧୁ କୌଣସି ଏକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ; ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସେହି ସର୍ବଜନୀନ ଆଦର୍ଶ ଉପରେ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।
ଜୈନ ସଂଯୋଗ
ପଦଗୁଡ଼ିକର ଅହିଂସା (ଅହିଂସା), ସାମ୍ୟଭାବ (ସାମ୍ୟ-ଭାବ), ଏବଂ ଅନ୍ୟର ଧନ ବା ପତ୍ନୀ ପ୍ରତି ଲୋଭ ନ କରିବା ପ୍ରତି ଗୁରୁତ୍ୱ ଜୈନ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ, ଏବଂ ପଦ ୧ରେ ‘ଜିନ’ (ବିଜେତା) ଶବ୍ଦ ଜୈନ ପରମ୍ପରାର ନିଜସ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଗୁରୁଙ୍କ ନାମକୁ ସିଧାସଳଖ ସୂଚାଏ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବ୍ରତ
ପଦ ୩–୬ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଚରଣ ସଂହିତା ଗଠନ କରେ — କେବେ ମିଥ୍ୟା ନ କହିବା, କେବେ ହିଂସା ନ କରିବା, ଅନ୍ୟର ସଫଳତାରେ ଈର୍ଷା ନ କରିବା, ଏବଂ ସର୍ବଦା ସଦ୍ଗୁଣୀଙ୍କ ସେବା କରିବା — ଅମୂର୍ତ୍ତ ଦର୍ଶନକୁ ସାଧାରଣ ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ ଦୈନିକ ଅନୁଶାସନରେ ପରିଣତ କରେ।
ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦୃଢ଼ତା
ପଦ ୭ ଏକ ନାଟକୀୟ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ: ପ୍ରଶଂସିତ ବା ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଧନୀ ବା ଗରିବ ହେଲେ, ଏକ ଲକ୍ଷ (୧,୦୦,୦୦୦) ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଲେ ବା ଆଜି ମରିଗଲେ, ଭୟ ବା ପ୍ରଲୋଭନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତ ଧର୍ମର ପଥରୁ କେବେ ବିଚଳିତ ନ ହେବାର ସଂକଳ୍ପ କରେ।
ଆଦର୍ଶ ଜଗତ
ଶେଷ ପଦଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଦୃଷ୍ଟି ଅଙ୍କନ କରେ — ସମୟୋଚିତ ବର୍ଷା, ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ରାଜା, ରୋଗ ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରୁ ମୁକ୍ତି, ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରେମ, ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ‘ଯୁଗବୀର’ (ଯୁଗର ବୀର) ଗଠିତ ଏକ ଜାତି — ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭକ୍ତି ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ସାମାଜିକ ଓ ଜାତୀୟ କଲ୍ୟାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ।
ଲେଖକଙ୍କ ସ୍ୱାକ୍ଷର
ଶେଷ ପଦରେ ‘ଯୁଗବୀର’ ନାମ କବି ଓ ପଣ୍ଡିତ ଯୁଗଲ କିଶୋର ମୁଖତାରଙ୍କ ଛଦ୍ମନାମ (୧୮୭୭–୧୯୬୮), ଯିଏ ଜଣେ ଜୈନ ଐତିହାସିକ ଓ ସଂସ୍କାରକ ଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୧୬ ମସିହାରେ ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଲେଖିଥିଲେ; ଏହା ଶିଳ୍ପପତି ଯୁଗଲ କିଶୋର ବିରଳା ନୁହନ୍ତି।
Mahavira
ଜૈନ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ
