জ্ঞানী সন্তৰ আদৰ্শ আৰু জীৱন-সাধনা

যি ৰাগ-দ্বেষ, কাম আদি জয় কৰি সমগ্ৰ জগতক জানিব পাৰিছে। সকলো জীৱক মোক্ষমাৰ্গৰ নিস্পৃহ হৈ উপদেশ দিছে।। বুদ্ধ, বীৰ, জিন, হৰি, হৰ, ব্ৰহ্মা, বা তেওঁক স্বাধীন বুলি কওক। ভক্তি-ভাৱত প্ৰেৰিত হৈ এই চিত্ত তেওঁতেই লীন হৈ থাকক।।১।।

যিসকলৰ বিষয়-বাসনাৰ আশা নাই, সমতা-ভাৱকে ধন ৰূপে ৰাখে। নিজৰ আৰু পৰৰ হিত-সাধনত যিসকল দিন-ৰাতি তত্পৰ থাকে।। স্বাৰ্থ-ত্যাগৰ কঠিন তপস্যা নিৰ্বিঘ্নে যিসকলে কৰে। এনে জ্ঞানী সন্তসকলে জগতৰ দুখৰ সমূহ দূৰ কৰে।।২।।

সদায় সৎসঙ্গত থাকোঁ, তেওঁলোকৰেই ধ্যান আৰু চিন্তা নিত্য থাকক। তেওঁলোকৰ দৰে আচৰণত এই চিত্ত সদা অনুৰক্ত থাকক।। কোনো জীৱক কষ্ট নিদিওঁ, মিছা কথা কেতিয়াও নকওঁ। পৰৰ ধন-স্ত্ৰীত লোভ নকৰোঁ, সন্তোষ-অমৃত পান কৰোঁ।।৩।।

অহংকাৰৰ ভাৱ নৰাখোঁ, কোনোৰ ওপৰত ক্ৰোধ নকৰোঁ। আনৰ উন্নতি দেখি কেতিয়াও ঈৰ্ষা-ভাৱ নধৰোঁ।। মোৰ ভাৱনা এনেকুৱা থাকক, সৰল-সত্য ব্যৱহাৰ কৰোঁ। যিমান পাৰি এই জীৱনত আনৰ উপকাৰ কৰোঁ।।৪।।

জগতত মোৰ মৈত্ৰী-ভাৱ সকলো জীৱৰ প্ৰতি নিত্য থাকক। দীন-দুখী জীৱৰ প্ৰতি মোৰ হৃদয়ৰ পৰা কৰুণাৰ সোঁত বৈ থাকক।। দুৰ্জন, ক্ৰূৰ, কুমাৰ্গত ৰত লোকসকলৰ প্ৰতি মোৰ ক্ষোভ নাহক। তেওঁলোকৰ প্ৰতি সমতা-ভাৱ ৰাখোঁ, এনেকুৱা পৰিণতি হওক।।৫।।

গুণী লোকসকলক দেখি মোৰ হৃদয়ত প্ৰেম উথলি উঠক। যিমান পাৰি তেওঁলোকৰ সেৱা কৰি এই মন সুখ লাভ কৰক।। কৃতঘ্ন নহওঁ কেতিয়াও, মোৰ হৃদয়ত বিদ্বেষ নাহক। গুণ-গ্ৰহণৰ ভাৱ নিত্য থাকক, দৃষ্টি দোষৰ ওপৰত নপৰক।।৬।।

কোনোৱে বেয়া কওক বা ভাল, লক্ষ্মী আহক বা যাওক। লক্ষ বছৰ জীয়োঁ বা আজিয়েই মৃত্যু আহক।। অথবা কোনোৱে যিকোনো ভয় বা লোভ দেখুৱাবলৈ আহক। তথাপিও ন্যায়-মাৰ্গৰ পৰা মোৰ ভৰি কেতিয়াও বিচলিত নহওক।।৭।।

সুখত মগ্ন হৈ উফৰি নপৰোঁ, দুখত কেতিয়াও বিচলিত নহওঁ। পৰ্বত, নদী, শ্মশান, ভয়ানক অৰণ্যৰ পৰা ভয় নাখাওঁ।। অটল-অকম্প নিত্য এই মন দৃঢ়তৰ হৈ গঠন হওক। ইষ্ট-বিয়োগ আৰু অনিষ্ট-যোগত সহনশীলতা প্ৰদৰ্শন কৰোঁ।।৮।।

জগতৰ সকলো জীৱ সুখী হওক, কোনোৱে কেতিয়াও বিচলিত নহওক। বৈৰ, পাপ, অভিমান এৰি জগতে নিত্য নতুন মঙ্গল গাওক।। ঘৰে ঘৰে ধৰ্মৰ চৰ্চা থাকক, দুস্কৃত কাৰ্য অসম্ভৱ হৈ পৰক। জ্ঞান-চৰিত্ৰ উন্নত কৰি নিজৰ মনুষ্য-জন্মৰ ফল সকলোৱে লাভ কৰক।।৯।।

জগতত ঈতি-ভীতি নাথাকক, বৰষুণ সময়মতে হওক। ধৰ্মনিষ্ঠ হৈ ৰজাইও প্ৰজাৰ ন্যায় বিচাৰ কৰক।। ৰোগ, মাৰী, দুৰ্ভিক্ষ নিবিৰ্ভ নহওক, প্ৰজা শান্তিৰে জীয়াই থাকক। পৰম অহিংসা-ধৰ্ম জগতত বিস্তাৰিত হৈ সকলোৰ মঙ্গল সাধন কৰক।।১০।।

জগতত পৰস্পৰ প্ৰেম বিস্তাৰিত হওক, মোহ দূৰৈতে থাকক। অপ্ৰিয়, তিক্ত, কঠোৰ শব্দ কোনোৱে মুখেৰে নকওক।। সকলো ‘যুগবীৰ’ হৈ হৃদয়ৰ পৰা দেশোন্নতিৰত থাকক। বস্তু-স্বৰূপ-বিচাৰ আনন্দেৰে কৰি সকলো দুখ-সংকট সহ্য কৰক।।১১।।