જીવન-સુધારક ભજન

જેણે રાગ, દ્વેષ, કામાદિ વિકારોને જીતી લીધા અને સમગ્ર જગતને જાણી લીધું. જેણે નિઃસ્પૃહ થઈને સર્વ જીવોને મોક્ષમાર્ગનો ઉપદેશ આપ્યો. તેને બુદ્ધ, વીર, જિન, હરિ, હર, બ્રહ્મા — ગમે તે નામે બોલાવો, તે સ્વાધીન છે. ભક્તિભાવથી પ્રેરિત થઈને આ ચિત્ત તેમાં જ લીન રહે.

જેમને વિષયોની આશા નથી, જેઓ સમત્વભાવને જ ધન માને છે. જેઓ પોતાના અને પરાયાના હિતસાધનમાં દિવસ-રાત તત્પર રહે છે. જેઓ સ્વાર્થત્યાગરૂપી કઠિન તપસ્યાને ખેદ વિના કરે છે. આવા જ્ઞાની સાધુઓ જગતના દુઃખસમૂહને દૂર કરે છે.

સદા સત્સંગ રહે, તેમનું જ ધ્યાન નિત્ય રહે. તેમના જેવી આચારશૈલીમાં આ ચિત્ત સદા અનુરક્ત રહે. કોઈ જીવને ન સતાવું, કદી અસત્ય ન બોલું. પરધન અને પરસ્ત્રી પર લુભાઉં નહિ, સંતોષરૂપી અમૃત પીઉં.

અહંકારનો ભાવ ન રાખું, કોઈ પર ક્રોધ ન કરું. બીજાની ઉન્નતિ જોઈને કદી ઈર્ષ્યાનો ભાવ ન ધારું. મારી ભાવના એવી રહે કે સરળ અને સત્ય વ્યવહાર કરું. જ્યાં સુધી બને ત્યાં સુધી આ જીવનમાં બીજાનો ઉપકાર કરું.

જગતમાં મારી મૈત્રીનો ભાવ સર્વ જીવો પર નિત્ય રહે. દીન અને દુઃખી જીવો પર મારા હૃદયમાંથી કરુણાનો સ્રોત વહેતો રહે. દુર્જન, ક્રૂર અને કુમાર્ગી લોકો પર મને ક્ષોભ ન થાય. તેમના પર સમત્વભાવ રાખું — એવી મારી પરિણતિ થાય.

ગુણી જનોને જોઈને મારા હૃદયમાં પ્રેમ ઉમટી આવે. જ્યાં સુધી બને ત્યાં સુધી તેમની સેવા કરીને આ મન સુખ મેળવે. હું કદી કૃતઘ્ન ન થાઉં, મારા હૃદયમાં દ્રોહનો ભાવ ન આવે. ગુણગ્રહણનો ભાવ નિત્ય રહે, દોષો પર દૃષ્ટિ ન જાય.

કોઈ બૂરું કહે કે સારું, લક્ષ્મી આવે કે જાય. લાખો વર્ષ જીવું કે આજે જ મૃત્યુ આવે. અથવા કોઈ કેવું પણ ભય કે લાલચ આપવા આવે. તોપણ ન્યાયમાર્ગથી મારું પગલું કદી ડગે નહિ.

સુખમાં મગ્ન થઈને ફૂલી ન જાઉં, દુઃખમાં કદી ગભરાઉં નહિ. પર્વત, નદી, શ્મશાન, ભયાનક અટવી — કોઈનો ભય ન લાગે. આ મન અડોલ, અકંપ અને નિરંતર દૃઢતર બની જાય. ઇષ્ટના વિયોગ અને અનિષ્ટના યોગમાં સહનશીલતા દર્શાવે.

જગતના સર્વ જીવો સુખી રહે, કોઈ કદી ગભરાય નહિ. વૈર, પાપ અને અભિમાન છોડીને જગત નિત્ય નવા મંગલ ગાય. ઘરે-ઘરે ધર્મની ચર્ચા રહે, દુષ્કૃત્યો અશક્ય બની જાય. જ્ઞાન અને ચરિત્ર ઉન્નત કરીને મનુષ્યજન્મનું સર્વ ફળ મેળવે.

જગતમાં ઈતિ-ભીતિ (ઉપદ્રવ અને ભય) વ્યાપે નહિ, વરસાદ સમયસર થાય. ધર્મનિષ્ઠ થઈને રાજા પણ પ્રજાનો ન્યાય કરે. રોગ, મરી અને દુર્ભિક્ષ ન ફેલાય, પ્રજા શાંતિથી જીવે. પરમ અહિંસા-ધર્મ જગતમાં ફેલાઈને સર્વનું હિત કરે.

જગતમાં પરસ્પર પ્રેમ ફેલાય, મોહ દૂર જ રહે. અપ્રિય, કટુ અને કઠોર શબ્દો કોઈ મુખેથી ન બોલે. સર્વે 'યુગવીર' બનીને હૃદયથી દેશોન્નતિમાં રત રહે. વસ્તુસ્વરૂપનો વિચાર કરીને ખુશીથી સર્વ દુઃખ અને સંકટ સહન કરે.