મહાવીર

આ એક જૈન ધાર્મિક આરતી છે, જે ભગવાન મહાવીરની સ્તુતિમાં રચાયેલી છે. તેમાં તેમના જન્મ, દયા, સંયમ અને શિષ્યોનો મહિમા ગાયો છે, અને ભક્તોને તેમના નામના સ્મરણથી થતા કલ્યાણની વાત કરી છે.

આ ભક્તિપૂર્ણ રચના ભગવાન મહાવીરના જીવન, તપ અને ઉપદેશનું વર્ણન કરે છે, અને તેના નિયમિત પાઠથી મળતા લાભો દર્શાવે છે.

જૈન ધર્મની સૌથી મૂળભૂત પ્રાર્થના, જે પાંચ પરમ આધ્યાત્મિક પૂજ્યોને નમન કરે છે: અરિહંત, સિદ્ધ, આચાર્ય, ઉપાધ્યાય અને સર્વ સાધુઓ.

આ સ્તોત્ર જૈન પૂજા વિધિનું વર્ણન કરે છે, જેમાં કેસર, ચોખા અને ફૂલોથી સ્વસ્તિક બનાવી, પંચામૃતથી સ્નાન કરાવી અને ભગવાનની મૂર્તિને અર્પણ કરવાની ક્રિયા છે.

આ સ્તોત્ર જૈન ધર્મના ચોવીસ તીર્થંકરોની સ્તુતિ કરે છે, જેઓ આત્માની શુદ્ધિ અને મોક્ષના માર્ગદર્શક છે. આ ભક્તિગીત દ્વારા ભક્ત તેમની કૃપા અને આશીર્વાદ મેળવવા ઈચ્છે છે.

આ ચાર મંગલ વસ્તુઓનું સ્તોત્ર છે: અરિહંત, સિદ્ધ, સાધુ અને કેવળી દ્વારા કહેલા ધર્મ. દરેક પંક્તિમાં આ ચારને શ્રેષ્ઠ અને શરણ આપનારા ગણાવવામાં આવ્યા છે.

આ લખાણ જૈન પૂજાનો એક ભાગ છે, જેમાં ભગવાન જિનેન્દ્રને અક્ષત (અખંડ ચોખા) અને નૈવેદ્ય (ભોજન) અર્પણ કરવાની વિધિ અને તે સાથે બોલાતા દોહા અને મંત્રો આપવામાં આવ્યા છે.

જૈન સામાયિકનું વ્રત: સાધક મન, વચન અને કાયાની પાપમય પ્રવૃત્તિનો ત્યાગ કરે છે અને નિશ્ચિત સમય માટે સમતામાં રહેવાનો સંકલ્પ લે છે.

કલ્યાણમંદિર સ્તોત્ર એ એક જૈન પ્રાર્થના છે જે ભગવાન જિનેશ્વરની સ્તુતિ કરે છે અને તેમની ભક્તિ દ્વારા જીવનના દુઃખોમાંથી મુક્તિ મેળવવાના માર્ગને દર્શાવે છે.

તસ્સ ઉત્તરી સૂત્ર, જે સામાયિક અને પ્રતિક્રમણમાં ઇરિયાવહિયા પછી બોલાય છે, દોષોની શુદ્ધિ અને શલ્યોના નિવારણ માટે કાયોત્સર્ગમાં સ્થિર રહેવાનો સંકલ્પ કરે છે.

આ કાવ્ય જૈન ધર્મની પરંપરામાં ગુરુ અથવા ઉપાધ્યાયની મહિમા ગાતું સ્તોત્ર છે, જે તેમના સંયમ, શુદ્ધ આચાર અને ધ્યાનના ગુણોની પ્રશંસા કરે છે.

આ શ્લોક ભગવાન વર્ધમાન (મહાવીર) ને નમસ્કાર કરે છે, જેમણે નિર્મમત્વ (અનાસક્તિ) નો પ્રકાશ ફેલાવ્યો. તેઓએ રચેલું આ શાસ્ત્ર સંસારરૂપી સમુદ્રને પાર કરવા માટેનું સાધન છે.

ચાલતાં જીવોને થયેલી હાનિ માટે જૈન પશ્ચાત્તાપની પ્રાર્થના, જેમાં અજાણતાં થયેલી હિંસા માટે ક્ષમા માગવામાં આવી છે.

૧૯૧૬માં પં. જુગલકિશોર મુખ્તારે હિંદીમાં રચેલી જૈન પ્રાર્થના, જેમાં સર્વ સાથે મૈત્રી, કરુણા, સમભાવ અને સદાચારમાં દૃઢતાનો સંકલ્પ છે.