Bharat Devotion
Embroidered artwork for શ્રી વીર ચાલીસા: Embroidered Jain ahimsa palm with a gold wheel, white marble temples and lotuses at dawn

શ્રી વીર ચાલીસા

શ્રી વીર ચાલીસા

આ ભક્તિપૂર્ણ રચના ભગવાન મહાવીરના જીવન, તપ અને ઉપદેશનું વર્ણન કરે છે, અને તેના નિયમિત પાઠથી મળતા લાભો દર્શાવે છે.

શ્લોકો

મંગલાચરણ (દોહા)

ચાલીસા પાઠ પૂર્વે ગુરુ વંદના અને મંગલાચરણ દોહા.

શીશ નવા અરિહંત કો, સિદ્ધન કરૂઁ પ્રણામ ઉપાધ્યાય આચાર્ય કા, લે સુખકારી નામ સર્વ સાધુ ઔર સરસ્વતી, જિન મન્દિર સુખકાર મહાવીર ભગવાન કો, મન-મન્દિર મેં ધાર
Sheesh Nawa Arihant Ko, Siddhan Karoon Pranam. Upadhyay Acharya Ka, Le Sukhkaari Naam. Sarv Sadhu Aur Saraswati, Jin Mandir Sukhkaar. Mahaveer Bhagwan Ko, Man-Mandir Mein Dhaar.

શ્લોક Dohā

ચાલીસા (૪૦ ચોપાઈ)

પ્રભુના અસીમ મહિમા, પરાક્રમ અને કરુણાનું ગાન કરતી મુખ્ય ૪૦ ચોપાઈઓ.

જય મહાવીર દયા કે સાગર જય જિનેન્દ્ર ગુણોં કે આગર
Jai Mahaveer Daya Ke Sagar. Jai Jinendra Gunon Ke Aagar.

શ્લોક 1

કુણ્ડલપુર કે રાજદુલારે ત્રિશલા માતુ પિતા સિદ્ધાર્થ પ્યારે
Kundalpur Ke Rajdulare. Trishala Matu Pita Siddharth Pyare.

શ્લોક 2

અતિશય પુણ્યવાન પ્રભુ તુમ હો તીન લોક કે સ્વામી તુમ હો
Atishay Punyawan Prabhu Tum Ho. Teen Lok Ke Swami Tum Ho.

શ્લોક 3

ગર્ભ વિષૈ જબ પ્રભુ તુમ આયે છપ્પન કોટિ દેવ હરષાયે
Garbh Vishai Jab Prabhu Tum Aaye. Chappan Koti Dev Harshaye.

શ્લોક 4

ધનપતિ ધન કી વર્ષા કીન્હી સબ જગ મેં આનન્દ રસ ભીન્હી
Dhanpati Dhan Ki Varsha Keenhi. Sab Jag Mein Anand Ras Bheenhi.

શ્લોક 5

ચૈત્ર શુક્લ તેરસ સુખકારી જનમે જગ તારણ અવતારી
Chaitra Shukla Teras Sukhkaari. Janme Jag Taaran Avtaari.

શ્લોક 6

ઇન્દ્ર દેવ સબ મિલિ કરિ આયે સુમેરુ પર્વત પર નહવાયે
Indra Dev Sab Mili Kari Aaye. Sumeru Parvat Par Nahwaye.

શ્લોક 7

બાલ રૂપ અતિ સુન્દર રાજૈ સુર નર મુનિ જન દેખિ લલાજૈ
Baal Roop Ati Sundar Raajai. Sur Nar Muni Jan Dekhi Lalajai.

શ્લોક 8

સંગમ સુર ને પરીખા લીન્હી સર્પ રૂપ ધરિ લીલા કીન્હી
Sangam Sur Ne Pareeksha Leenhi. Sarp Roop Dhari Leela Keenhi.

શ્લોક 9

જરા ન ડરે પ્રભુ બાલપન મેં મહાવીર નામ દિયો સુરગન ને
Jara Na Dare Prabhu Baalpan Mein. Mahaveer Naam Diyo Surgan Ne.

શ્લોક 10

તીસ વર્ષ ગૃહસ્થાશ્રમ જાનો રાજ પાટ સબ તૃણ સમ માનો
Tees Varsh Grihasthashram Jaano. Raj Paat Sab Trin Sam Maano.

શ્લોક 11

તપ કલ્યાનક જબ પ્રભુ કીન્હા કેશ લુંચન નિજ કર સે દીન્હા
Tap Kalyanak Jab Prabhu Keenha. Kesh Lunchan Nij Kar Se Deenha.

શ્લોક 12

બારહ વર્ષ ઘોર તપ કીન્હા ઉપસર્ગોં કો સબ સહ લીન્હા
Baarah Varsh Ghor Tap Keenha. Upsargon Ko Sab Sah Leenha.

શ્લોક 13

ચણ્ડકૌશિક વિષધર ફુંકારા અમૃત દૃષ્ટિ સે તાહિ ઉબારા
Chandkaushik Vishdhar Phunkara. Amrit Drishti Se Taahi Ubara.

શ્લોક 14

સંગમ સુર ને કષ્ટ અપારા ધેર્યવાન પ્રભુ ધીર ન હારા
Sangam Sur Ne Kasht Apara. Dhairyawan Prabhu Dheer Na Hara.

શ્લોક 15

કેવલજ્ઞાન હુઆ જબ ભારી સમવશરણ રચના વિસ્તારી
Kevalgyan Hua Jab Bhari. Samavsharan Rachna Vistari.

શ્લોક 16

દ્વાદશ સભા વિષૈ પ્રભુ વિરાજે દિવ્ય ધ્વનિ મુખારવિન્દ સાજે
Dwadash Sabha Vishai Prabhu Viraje. Divya Dhwani Mukharvind Saaje.

શ્લોક 17

અહિંસા પરમો ધર્મ સિખાયા જીઓ ઔર જીને દો બતલાયા
Ahimsa Parmo Dharm Sikhaya. Jeeo Aur Jeene Do Batlaya.

શ્લોક 18

સ્યાદ્વાદ અનેકાન્ત સુહાવન બાની પ્રભુ કી અતિશય પાવન
Syadvaad Anekaant Suhawan. Baani Prabhu Ki Atishay Paawan.

શ્લોક 19

ચારિ પદારથ પાવૈ જ્ઞાની જો જન કરૈ મહાવીર ગુણ ગાની
Chaari Padarath Paavai Gyani. Jo Jan Karai Mahaveer Gun Gaani.

શ્લોક 20

ગૌતમ ગણધર મુખ્ય કહાયે પ્રભુ કી દેશના જગ પહુઁચાએ
Gautam Gandhar Mukhya Kahaye. Prabhu Ki Deshna Jag Pahunchaye.

શ્લોક 21

પાવાપુર મહં યોગ નિરોધા કાર્તિક વદી અમાવસ્યા બોધા
Pawapur Mahan Yog Nirodha. Kartik Vadi Amavasya Bodha.

શ્લોક 22

મોક્ષ પધારે વીર પ્રભૂ જી તીન લોક મેં જય જયકારા
Moksh Padhare Veer Prabhu Ji. Teen Lok Mein Jai Jaykara.

શ્લોક 23

દેવોં ને તબ દીપ જલાયે દીવાલી કા પર્વ મનાયે
Devon Ne Tab Deep Jalaye. Diwali Ka Parv Manaye.

શ્લોક 24

જો નર વીર ચાલીસા ગાવે સબ સંકટ સે મુક્તિ પાવે
Jo Nar Veer Chalisa Gaave Sab Sankat Se Mukti Paave

શ્લોક 25

રોગ શોક સબ વ્યાધિ નસાવે કંચન દેહ સુયશ જગ પાવે
Rog Shok Sab Vyadhi Nasaave Kanchan Deh Suyash Jag Paave

શ્લોક 26

પુત્ર હીન કો સુત મિલ જાવે નિર્ધન ધન દૌલત સુખ પાવે
Putra Heen Ko Sut Mil Jaave Nirdhan Dhan Daulat Sukh Paave

શ્લોક 27

અન્ધા દેખે કોઢી સુધરે જો પ્રભુ કા નિત સુમિરન કરઈ
Andha Dekhe Kodhi Sudhre Jo Prabhu Ka Nit Sumiran Karai

શ્લોક 28

ચાલીસ દિન જો પાઠ કરાવૈ ભવ સાગર સે પાર લગાવૈ
Chalis Din Jo Paath Karaavai Bhav Sagar Se Paar Lagaavai

શ્લોક 29

જિન શાસન કી શોભા ભારી જય મહાવીર પ્રભુ સુખકારી
Jin Shasan Ki Shobha Bhaari Jai Mahaveer Prabhu Sukhkaari

શ્લોક 30

સકલ મનોરથ પૂરણ દાતા તીન ભુવન કે તુમ પિતુ-માતા
Sakal Manorath Pooran Daata Teen Bhuvan Ke Tum Pitu-Maata

શ્લોક 31

શરણ તુમ્હારી આયો સ્વામી રક્ષા કીજૈ અન્તર્યામી
Sharan Tumhari Aayo Swami Raksha Keejai Antaryaami

શ્લોક 32

કર્મ કાટિ પ્રભુ મુક્તિ દીજૈ નિજ પદ કા અધિકારી કીજૈ
Karm Kaati Prabhu Mukti Deejai Nij Pad Ka Adhikari Keejai

શ્લોક 33

જય જય જય મહાવીર સ્વામી સંકટ હરહુ દયા નિધિ નામી
Jai Jai Jai Mahaveer Swami Sankat Harhu Daya Nidhi Naami

શ્લોક 34

નમો નમો પ્રભુ ત્રિશલા નન્દન બારમ્બાર કરૂઁ વન્દન
Namo Namo Prabhu Trishala Nandan Baarambaar Karoon Vandan

શ્લોક 35

જય જિનેન્દ્ર જય વીતરાગ જાગત જીવ કા નિર્મલ ભાગ
Jai Jinendra Jai Veetraag Jaagat Jeev Ka Nirmal Bhaag

શ્લોક 36

મહિમા તુમ્હારી જગ વિસ્તારી જય મહાવીર દયા ભંડારી
Mahima Tumhari Jag Vistaari Jai Mahaveer Daya Bhandaari

શ્લોક 37

ચરણ શરણ મેં રાખો મોહી ભવ બન્ધન સે તારો મોહી
Charan Sharan Mein Raakho Mohi Bhav Bandhan Se Taaro Mohi

શ્લોક 38

જયતિ જયતિ મહાવીર દયાલા રાખો લાજ કરહુ પ્રતિપાલા
Jayati Jayati Mahaveer Dayaala Raakho Laaj Karhu Pratipaala

શ્લોક 39

જો યહ ચાલીસા નિત ધ્યાવૈ સો નિશ્ચય હી નિર્વાણ પાવૈ
Jo Yeh Chalisa Nit Dhyaavai So Nishchay Hee Nirvaan Paavai

શ્લોક 40

સમાપન દોહો

પ્રભુ હૃદયમાં સદા વાસ કરે તેવી પ્રાર્થના અને ચાલીસાનો અંતિમ દોહો.

વીર ચાલીસા જો પઢે, મન મેં ભક્તિ ધાર સકલ અમંગલ દૂર હોં, પાવે સુખ અપાર
Veer Chalisa Jo Padhe, Man Mein Bhakti Dhaar Sakal Amangal Door Hon, Paave Sukh Apaar

શ્લોક Dohā 1

કરહુ કૃપા પ્રભુ વીર જી, રાખો મેરી લાજ હાથ જોડિ વન્દન કરૂઁ, પૂરણ કીજો કાજ
Karhu Kripa Prabhu Veer Ji, Raakho Meri Laaj Haath Jodi Vandan Karoon, Pooran Keejo Kaaj

શ્લોક Dohā 2

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર

Best Time (Muhurta)

બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા

Sacred Offerings

ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
Chanting Practice:Reciting 1 to 11 times daily for 40 consecutive days is traditionally practiced for resolution of difficulties.

પૃષ્ઠભૂમિ

આ જૈન પરંપરાની એક લોકપ્રિય ભક્તિ રચના છે, જે ચોપાઈ અને દોહા છંદમાં રચાયેલી છે. શ્રી વીર ચાલીસા ભગવાન મહાવીર (૨૪મા તીર્થંકર) ની સ્તુતિ છે અને તેનો પાઠ ચાલીસ દિવસ સુધી નિયમિત કરવાથી ભક્તોના કષ્ટો દૂર થાય છે અને સુખ-શાંતિ મળે છે તેવી માન્યતા છે.

આ પાઠ વિશે

રચયિતા: Pandit Jugal Kishore

શું તમે જાણો છો?

રચના

આ 'વીર ચાલીસા'માં ૪૦ ચૌપાઈ અને બે દોહા (શરૂઆત અને અંતમાં) છે. શરૂઆતના દોહામાં અરિહંત, સિદ્ધ, ઉપાધ્યાય, આચાર્ય, સાધુ, સરસ્વતી અને જિનમંદિરને નમન કરીને ભગવાન મહાવીરનું સ્મરણ કર્યું છે.

જન્મ અને નામકરણ

મહાવીરનો જન્મ કુંડલપુર (હાલના બિહાર)માં રાજા સિદ્ધાર્થ અને રાણી ત્રિશલાના ઘરે ચૈત્ર સુદ ત્રયોદશી (ચૈત્ર મહિનાના શુક્લ પક્ષની તેરસ)ના દિવસે થયો. જન્મ સમયે ઇન્દ્ર અને દેવોએ સુમેરુ પર્વત પર તેમનો અભિષેક કર્યો. પાછળથી સંગમ સુર દ્વારા મોકલેલા સર્પના પરીક્ષણમાં બાળક મહાવીર બિલકુલ ન ડર્યા, તેથી દેવોએ તેમનું નામ 'મહાવીર' (મહાન વીર) રાખ્યું.

તપ અને કેવળજ્ઞાન

૩૦ વર્ષ સુધી ગૃહસ્થાશ્રમમાં રહ્યા બાદ તેમણે રાજપાટનો ત્યાગ કર્યો, પોતાના હાથે કેશલુંચન કર્યું અને ૧૨ વર્ષ સુધી ઘોર તપ કર્યું. આ દરમિયાન અનેક ઉપસર્ગો (કષ્ટો) સહન કર્યા, પણ ધીરજ ન હારી. ત્યારબાદ તેમને કેવળજ્ઞાન (સર્વજ્ઞતા) પ્રાપ્ત થયું અને સમવશરણમાં બિરાજીને ઉપદેશ આપ્યો.

ઉપદેશ અને શિષ્ય

મહાવીરે અહિંસાને પરમ ધર્મ બતાવ્યો અને 'જીઓ અને જીવવા દો'નો સંદેશ આપ્યો. તેમણે સ્યાદ્વાદ (અનેકાંતવાદ)નો સિદ્ધાંત પણ સમજાવ્યો, જે અનુસાર સત્યને એક જ દ્રષ્ટિકોણથી નહીં, અનેક દ્રષ્ટિકોણથી સમજવું જોઈએ. તેમના મુખ્ય શિષ્ય ગૌતમ ગણધર હતા, જેમણે તેમની દેશનાને જગતમાં ફેલાવી.

નિર્વાણ અને દીવાળી

મહાવીર ભગવાને પાવાપુરીમાં કાર્તિક વદ અમાસ (કાર્તિક મહિનાની અમાવાસ્યા)ના દિવસે નિર્વાણ પ્રાપ્ત કર્યું. તે રાત્રે દેવોએ દીપ જલાવ્યા, જેનાથી દીવાળીનો તહેવાર શરૂ થયો. આ ચાલીસાના પાઠથી રોગ, શોક અને સંકટો દૂર થાય છે અને અંતે મોક્ષ મળે છે એવી માન્યતા છે.

Mahaviraની સંપૂર્ણ સ્તુતિ અને પાઠ

Mahavira

Mahaviraનું બધું જુઓ →

જૈન ધર્મ માંથી વધુ

બધું જુઓ