ਵੀਰ ਚਾਲੀਸਾ (ਮਹਾਵੀਰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ 40 ਛੰਦ)
ਇਹ ਇੱਕ ਭਗਤੀ-ਪਾਠ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ, 24ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ, ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ 40 ਛੰਦਾਂ (ਚੌਪਾਈਆਂ) ਅਤੇ ਦੋਹਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਮੰਗਲਾਚਰਨ (ਦੋਹਾ)
ਚਾਲੀਸਾ ਪਾਠ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਵੰਦਨਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਾਚਰਨ ਦੋਹਾ।
ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਅਰਹੰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਾਂ। ਉਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਦਾ ਸੁਖਕਾਰੀ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ, ਜਿਨ ਮੰਦਿਰ ਸੁਖਦਾਈ। ਮਹਾਵੀਰ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਮਨ-ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ Dohā
ਚਾਲੀਸਾ (੪੦ ਚੌਪਾਈਆਂ)
ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਪਾਰ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ੪੦ ਚੌਪਾਈਆਂ।
ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ, ਦਿਆ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਜੈ ਜਿਨੇਂਦਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਕੁੰਡਲਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੁਲਾਰੇ, ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਪਿਆਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਅਤਿਸ਼ਯ ਪੁੰਨਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਸੀਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਛਪਨ ਕਰੋੜ ਦੇਵਤੇ ਹਰਖਾਏ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਧਨਪਤਿ ਨੇ ਧਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਸਾਰੇ ਜਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਰਸ ਭਿੱਜਿਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਚੇਤ ਸੁਦੀ ਤੇਰਸ ਸੁਖਕਾਰੀ, ਜਨਮੇ ਜਗ ਨੂੰ ਤਾਰਨ ਵਾਲਾ ਅਵਤਾਰੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਇੰਦਰ ਦੇਵ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਏ, ਸੁਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਨਹਵਾਇਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਬਾਲ ਰੂਪ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ੋਭਾਇਆ, ਸੁਰ, ਨਰ, ਮੁਨਿ ਜਨ ਦੇਖ ਕੇ ਲੁਭਾਏ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਸੰਗਮ ਸੁਰ ਨੇ ਪਰੀਖਿਆ ਲਈ, ਸਰਪ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਲੀਲਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਬਾਲਪਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਜਰਾ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਵੀਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਤੀਹ ਵਰ੍ਹੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਣੋ, ਰਾਜ ਪਾਟ ਸਭ ਤ੍ਰਿੰਨ ਸਮਝਿਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤਪ ਕੱਲਿਆਣਕ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੇਸ ਲੁੰਚਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 12
ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਸਾਰੇ ਉਪਸਰਗ ਸਹਿ ਲਏ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
ਚੰਡਕੌਸ਼ਿਕ ਵਿਸ਼ਧਰ ਨੇ ਫੁੰਕਾਰਾ ਮਾਰਿਆ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 14
ਸੰਗਮ ਸੁਰ ਨੇ ਅਪਾਰ ਕਸ਼ਟ ਦਿੱਤੇ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾ ਹਾਰੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 15
ਜਦੋਂ ਭਾਰੀ ਕੇਵਲ-ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ, ਸਮਵਸਰਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਸਤਾਰੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 16
ਬਾਰਾਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ, ਮੁਖ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਦਿਵਿਆ ਧੁਨੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਈ।
ਸ਼ਲੋਕ 17
ਅਹਿੰਸਾ ਪਰਮੋ ਧਰਮ ਸਿਖਾਇਆ, ਜੀਓ ਅਤੇ ਜੀਨੇ ਦਿਓ ਦੱਸਾਇਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 18
ਸ੍ਯਾਦਵਾਦ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂਤ ਸੁਹਾਵਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤਿਸ਼ਯ ਪਵਿੱਤਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 19
ਚਾਰ ਪਦਾਰਥ ਪਾਵੇ ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਵੀਰ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 20
ਗੌਤਮ ਗਣਧਰ ਮੁੱਖ ਕਹਾਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦੇਸ਼ਨਾ ਜਗ ਪਹੁੰਚਾਈ।
ਸ਼ਲੋਕ 21
ਪਾਵਾਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਨਿਰੋਧ ਹੋਇਆ, ਕਾਰਤਿਕ ਵਦੀ ਅਮਾਵਸ, ਬੋਧ।
ਸ਼ਲੋਕ 22
ਮੋਕਸ਼ ਨੂੰ ਪਧਾਰੇ ਵੀਰ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 23
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤਦ ਦੀਪ ਜਗਾਏ, ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਪਰਵ ਮਨਾਇਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 24
ਜੋ ਨਰ ਵੀਰ ਚਾਲੀਸਾ ਗਾਵੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 25
ਰੋਗ, ਸੋਕ ਅਤੇ ਸਭ ਵਿਆਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਦੇਹ ਅਤੇ ਸੁਯਸ਼ ਜਗ ਵਿੱਚ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 26
ਪੁੱਤ੍ਰਹੀਣ ਨੂੰ ਪੁੱਤ੍ਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਨਿਰਧਨ ਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 27
ਅੰਨ੍ਹਾ ਦੇਖੇ, ਕੋੜ੍ਹੀ ਸੁਧਰੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 28
ਚਾਲੀ ਦਿਨ ਜੋ ਪਾਠ ਕਰਵਾਵੇ, ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 29
ਜਿਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਭਾਰੀ, ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁਖਕਾਰੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 30
ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾਤੇ, ਤਿੰਨ ਭੁਵਨਾਂ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 31
ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ ਸਵਾਮੀ, ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ ਅੰਤਰਯਾਮੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 32
ਕਰਮ ਕੱਟ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਓ, ਨਿਜ ਪਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਰੋ।
ਸ਼ਲੋਕ 33
ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ ਸਵਾਮੀ, ਸੰਕਟ ਹਰੋ, ਦਿਆ ਦੇ ਭੰਡਾਰ, ਨਾਮੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 34
ਨਮੋ ਨਮੋ ਪ੍ਰਭੂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਨੰਦਨ, ਬਾਰੰਬਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਵੰਦਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 35
ਜੈ ਜਿਨੇਂਦਰ, ਜੈ ਵੀਤਰਾਗ, ਜਾਗਦੇ ਜੀਵ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਭਾਗ।
ਸ਼ਲੋਕ 36
ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਜਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰੀ, ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ, ਦਿਆ ਦੇ ਭੰਡਾਰੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 37
ਚਰਨ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਮੈਨੂੰ, ਭਵ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਤਾਰੋ ਮੈਨੂੰ।
ਸ਼ਲੋਕ 38
ਜੈਤਿ ਜੈਤਿ ਮਹਾਵੀਰ ਦਿਆਲ, ਲਾਜ ਰੱਖੋ, ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ।
ਸ਼ਲੋਕ 39
ਜੋ ਇਹ ਚਾਲੀਸਾ ਨਿੱਤ ਧਿਆਵੇ, ਸੋ ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੀ ਨਿਰਵਾਣ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 40
ਸਮਾਪਤੀ ਦੋਹਾ
ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਸਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਚਾਲੀਸਾ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ।
ਵੀਰ ਚਾਲੀਸਾ ਜੋ ਪੜ੍ਹੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਧਾਰ, ਸਾਰੇ ਅਮੰਗਲ ਦੂਰ ਹੋਣ, ਸੁਖ ਅਪਾਰ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ Dohā 1
ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀਰ ਜੀ, ਰੱਖੋ ਮੇਰੀ ਲਾਜ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪੂਰਾ ਕਰੋ ਕਾਰਜ।
ਸ਼ਲੋਕ Dohā 2
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਰਚਨਾ ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਚਾਲੀਸਾ' (40-ਛੰਦੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਜਯੰਤੀ, ਦੀਵਾਲੀ (ਜਦੋਂ ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਮੋਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ) ਜਾਂ ਪਰਿਸ਼ਦ (ਪਰੀਵਰਤਨ) ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਗਤ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਜੈਨ ਭਗਤੀ-ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Pandit Jugal Kishore
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਾਮ
ਇਹ 'ਵੀਰ ਚਾਲੀਸਾ' ਜੈਨ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 40 ਚੌਪਾਈਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਦੋਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਚਾਲੀਸਾ' ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ 40 ਪਦ ਹਨ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ
ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁੰਡਲਪੁਰ (ਅਜੋਕੇ ਬਿਹਾਰ) ਵਿੱਚ ਚੈਤਰ ਸ਼ੁਕਲ ਤੇਰਸ (ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ) ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸਿਧਾਰਥ ਸਨ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ।
ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਤੋਂ ਤਿਆਗ
ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ 30 ਸਾਲ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ, ਫਿਰ ਰਾਜ-ਪਾਟ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਣ ਵਾਂਗ ਤਿਆਗ ਕੇ ਤਪਸ਼ਚਰਿਆ ਲਈ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੇਸ ਲੁੰਚਨ (ਵਾਲ ਪੁੱਟਣ) ਕੀਤਾ, ਜੋ ਜੈਨ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਚੰਡਕੌਸ਼ਿਕ ਸੱਪ ਦੀ ਘਟਨਾ
ਤਪ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਚੰਡਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ) ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੇਵਲਜਞਾਨ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ
12 ਸਾਲ ਦੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲਜਞਾਨ (ਸਰਵਗਿਆਤਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਵਾਣ (ਮੋਕਸ਼) ਪਾਵਾਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਵਦੀ ਅਮਾਵਸਿਆ (ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ) ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੀਪ ਜਲਾ ਕੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ।
Mahavira
ਜੈਨ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ