श्री महावीर चालीसा
यो चालीसा भगवान महावीरको स्तुति हो, जसले उनको जन्मदेखि तपस्या र मोक्षसम्मको यात्राको वर्णन गर्दछ। यसलाई भक्तिपूर्वक पढ्नाले मनोकामना पूरा हुने र संकटहरू हट्ने विश्वास गरिन्छ।
श्लोक
मङ्गलाचरण (दोहा)
चालीसा पाठ गर्नुअघि गुरु वन्दना र मङ्गलाचरण दोहा।
अरिहन्तलाई शीर झुकाएर, सिद्धहरूलाई प्रणाम गर्दछु। उपाध्याय र आचार्यहरूको सुखकारी नाम लिँदै, सबै साधु, सरस्वती र जिन मन्दिरलाई सुखकारी मान्दछु। महावीर भगवानलाई मेरो मन-मन्दिरमा धारण गर्दछु।
श्लोक दोहा
चालीसा (४० चौपाई)
भगवानको अपार महिमा र कृपाको गुणगान गर्ने प्रमुख ४० चौपाईहरू।
जय होस् महावीर, दयाका सागर। जय होस् जिनेन्द्र, गुणहरूका आगार।
श्लोक 1
कुण्डलपुरका राजदुलारे, त्रिशला माता र सिद्धार्थ पिताका प्यारा।
श्लोक 2
हे प्रभु, तिमी अतिशय पुण्यवान छौ। तीन लोकका स्वामी तिमी नै छौ।
श्लोक 3
जब प्रभु तिमी गर्भमा आयौ, छप्पन कोटि देवता हर्षित भए।
श्लोक 4
धनपतिले धनको वर्षा गरे, सबै जगतमा आनन्द रस भरियो।
श्लोक 5
चैत्र शुक्ल तेरसको सुखकारी दिनमा, जन्मे संसार तार्ने अवतारी।
श्लोक 6
इन्द्र र सबै देवता मिलेर आए, सुमेरु पर्वतमा नहवाए।
श्लोक 7
बालरूप अत्यन्त सुन्दर छायो, देव, मानव, मुनिहरू देखेर ललचाए।
श्लोक 8
संगम देवले परीक्षा लिए, सर्पको रूप धरेर लीला गरे।
श्लोक 9
प्रभु बालपनमा पनि जरासँग नडराए, देवगणले नाम 'महावीर' राखे।
श्लोक 10
तीस वर्ष गृहस्थाश्रममा बिताए, राजपाटलाई तृण समान ठाने।
श्लोक 11
जब प्रभुले तप कल्याणक गरे, आफ्नै हातले केश लुंचन गरे।
श्लोक 12
बाह्र वर्ष घोर तप गरे, सबै उपसर्गहरू सहे।
श्लोक 13
चण्डकौशिक विषधरले फुकारे, प्रभुले अमृत दृष्टिले त्यसलाई बचाए।
श्लोक 14
संगम देवले अपार कष्ट दिए, तर धैर्यवान प्रभुले धीर नहारे।
श्लोक 15
जब केवलज्ञान भयो, समवशरणको रचना विस्तार भयो।
श्लोक 16
बाह्र सभाहरूमा प्रभु विराजमान भए, मुखारविन्दबाट दिव्य ध्वनि निस्कियो।
श्लोक 17
अहिंसा परम धर्म सिकाए, 'जिओ र जीने दो' भन्ने उपदेश दिए।
श्लोक 18
प्रभुको स्याद्वाद र अनेकान्तको बानी अतिशय सुन्दर र पवित्र छ।
श्लोक 19
चार पदार्थ (अर्थ, धर्म, काम, मोक्ष) पाउँछन् ज्ञानीहरूले, जसले महावीरको गुणगान गाउँछन्।
श्लोक 20
गौतम गणधर मुख्य कहिए, प्रभुको देशना जगतमा पुर्याए।
श्लोक 21
पावापुरमा योग निरोध भयो, कार्तिक वदी अमावस्याको दिन।
श्लोक 22
वीर प्रभु मोक्षमा पधारे, तीन लोकमा जयजयकार भयो।
श्लोक 23
देवताहरूले दीप प्रज्वलित गरे, दीपावलीको पर्व मनाए।
श्लोक 24
जुन मानिसले यो वीर चालीसा गाउँछ, सबै संकटबाट मुक्ति पाउँछ।
श्लोक 25
रोग, शोक र सबै व्याधि नास हुन्छन्, सुन्दर शरीर र सुयश जगतमा पाउँछ।
श्लोक 26
पुत्रहीनलाई पुत्र मिल्छ, निर्धनले धन दौलत र सुख पाउँछ।
श्लोक 27
अन्धाले देख्छ, कोढी निको हुन्छ, जसले प्रभुको नित्य स्मरण गर्छ।
श्लोक 28
चालीस दिन यो पाठ गर्नेले, भवसागर पार गर्छ।
श्लोक 29
जिन शासनको शोभा अत्यन्त भारी छ, जय होस् महावीर प्रभु सुखकारी।
श्लोक 30
हे प्रभु, तिमी सबै मनोरथ पूरा गर्ने दाता हौ, तीन भुवनका पिता-माता हौ।
श्लोक 31
हे स्वामी, म तिम्रो शरणमा आएको छु, हे अन्तर्यामी, मेरो रक्षा गर।
श्लोक 32
हे प्रभु, कर्म काटेर मुक्ति देऊ, आफ्नो पदको अधिकारी बनाऊ।
श्लोक 33
जय जय जय महावीर स्वामी, हे दयानिधि, संकट हर।
श्लोक 34
हे त्रिशला नन्दन प्रभु, तिमीलाई नमो नमो छ, बारम्बार वन्दन गर्दछु।
श्लोक 35
जय होस् जिनेन्द्र, जय होस् वीतराग, जागत जीवको निर्मल भाग।
श्लोक 36
तिम्रो महिमा जगतमा विस्तारित छ, जय होस् महावीर दया भण्डारी।
श्लोक 37
मलाई आफ्नो चरण शरणमा राख, भव बन्धनबाट तार।
श्लोक 38
जयति जयति महावीर दयालु, मेरो लाज राख, रक्षा गर।
श्लोक 39
जसले यो चालीसा नित्य ध्यान गर्छ, त्यो निश्चय नै निर्वाण पाउँछ।
श्लोक 40
समापन दोहा
भगवान हृदयमा सधैं निवास गरून् भन्ने प्रार्थना र चालीसाको समापन दोहा।
जसले वीर चालीसा पढ्छ, मनमा भक्ति धारण गरेर, सबै अमंगल हट्छन्, अपार सुख पाउँछ।
श्लोक दोहा 1
हे प्रभु वीर, कृपा गर, मेरी लाज राख। हात जोडेर वन्दन गर्दछु, मेरो काज पूरा गर।
श्लोक दोहा 2
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो रचना जैन परम्परासँग सम्बन्धित छ र प्रायः दैनिक पूजा वा दीपावली जस्ता पर्वहरूमा पाठ गरिन्छ। यसको रचनाकार र समय अज्ञात छ, तर यो अत्यन्त लोकप्रिय भक्ति पाठ हो।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Pandit Jugal Kishore
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
चालीसाको संरचना
यो 'वीर चालीसा' ४० चौपाई र अन्तमा दुई दोहा गरी जम्मा ४२ पदको स्तुति हो। प्रारम्भमा सबै अरिहन्त, सिद्ध, आचार्य र उपाध्यायलाई नमन गरिएको छ।
जन्म विवरण
प्रभु महावीरको जन्म चैत्र शुक्ल तेरस (चैत्र मासको शुक्ल पक्षको तेह्रौं दिन) कुण्डलपुरमा माता त्रिशला र पिता सिद्धार्थको घरमा भएको थियो। गर्भमा आउँदा ५६ कोटि देवताहरू हर्षित भएका थिए।
नामकरणको कथा
बाल्यकालमा 'संगम सुर' नामक देवताले सर्पको रूप धारण गरी परीक्षा लिए। प्रभु नडराएपछि देवताहरूले उनको नाम 'महावीर' राखे। यसैले यो स्तुतिमा 'महावीर' नाम प्रसिद्ध छ।
प्रमुख घटनाहरू
३० वर्ष गृहस्थाश्रममा बिताएपछि प्रभुले केश लुंचन गरी दीक्षा लिए। १२ वर्ष कठोर तपस्यापछि केवलज्ञान प्राप्त भयो। उपसर्गहरू सहेर धैर्य धारण गरेको उल्लेख छ।
शिक्षा र दीवालीको सम्बन्ध
प्रभुले अहिंसा परमो धर्म, स्याद्वाद र अनेकान्तको उपदेश दिए। कार्तिक वदी अमावस्याको दिन पावापुरमा मोक्ष प्राप्त गर्दा देवताहरूले दीप प्रज्ज्वलित गरे, जसले दीवाली पर्वको सुरुवात भएको मानिन्छ।
फलश्रुति
यस चालीसाको ४० दिन पाठ गर्नाले सबै संकट, रोग-शोक नाश हुन्छ, पुत्र, धन र सुख प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास छ। अन्तमा भनिएको छ कि जसले यो नित्य ध्यान गर्छ, त्यो निश्चय नै निर्वाण पाउँछ।
Mahavira
जैन धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
