श्री महावीर आरती
यो जैन धर्मको २४औं तीर्थंकर भगवान महावीरको स्तुतिमा गाइने आरती हो। यसले उनको जन्म, दयालुता र शिक्षाको गुणगान गर्दछ।
श्लोक
हे प्रभु महावीर, तपाईंको विजय होस्! हे स्वामी, तपाईंको विजय होस्! तपाईं जगत्का नायक, सुख दिने र अति गम्भीर हुनुहुन्छ। ॐ जय महावीर प्रभु।
श्लोक 1
प्रभु महावीरको जन्म कुण्डलपुरमा भयो, तिनी त्रिशलाका पुत्र हुन्। पिता राजा सिद्धार्थ थिए, देवता र मानिसहरू हर्षित भए। ॐ जय महावीर प्रभु।
श्लोक 2
दीननाथ, दयाका खानी, मङ्गलकारी हुनुहुन्छ। जगत्को हितको लागि संयम धारण गर्नुभयो, हे प्रभु, तपाईं परोपकारी हुनुहुन्छ। ॐ जय महावीर प्रभु।
श्लोक 3
पापाचार मिटाउनुभयो, सत्पथ देखाउनुभयो। दया र धर्मको झण्डा संसारमा फहराउनुभयो। ॐ जय महावीर प्रभु।
श्लोक 4
अर्जुनमाली, गौतम र श्री चन्दनबाला – यिनीहरूको संसार-समुद्र पार गराइदिनुभयो। ॐ जय महावीर प्रभु।
श्लोक 5
तपाईंको पावन नाम संसारको तारणहार हो। जुन मानिसले दिनरात ध्यान गर्छ, उसको सबै कष्ट मेटिन्छन्। ॐ जय महावीर प्रभु।
श्लोक 6
हे करुणासागर! तपाईंको महिमा अद्भुत छ। ज्ञानमुनि तपाईंका गुण गाउँछन्, म तपाईंको चरणमा बलिहारी छु। ॐ जय महावीर प्रभु।
श्लोक 7
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो आरती जैन परम्पराको एक अत्यन्त पवित्र भक्ति गीत हो, जुन प्रायः साँझको समयमा वा विशेष धार्मिक अवसरहरूमा गाइन्छ। यसको रचनाकार अज्ञात भए पनि यो जैन समुदायमा धेरै पुरानो र प्रचलित मानिन्छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
रचनाकार
यो आरतीका रचनाकार 'ज्ञानमुनि' हुन् भन्ने विश्वास गरिन्छ, किनकि अन्तिम पदमा 'ज्ञानमुनि गुण गावे' भनिएको छ। उनी एक जैन साधु वा कवि थिए जसले भगवान महावीरको गुणगान गरे।
जन्म र परिवार
भगवान महावीरको जन्म कुण्डलपुर (आधुनिक बिहारको कुण्डग्राम) मा भएको थियो। उनकी आमा त्रिशला र पिता राजा सिद्धार्थ थिए। यो आरतीको पहिलो पदमा यसै उल्लेख गरिएको छ।
अर्जुनमाली, गौतम र चन्दनबाला
चौथो पदमा तीन प्रमुख शिष्यहरूको नाम आउँछ—अर्जुनमाली, गौतम (इन्द्रभूति गौतम) र श्री चन्दनबाला। गौतम महावीरका प्रमुख शिष्य थिए, चन्दनबाला एक महिला शिष्या थिइन्, र अर्जुनमाली (अर्जुन माली) एक चोरबाट भक्त बनेका व्यक्ति हुन्।
दया र अहिंसाको सन्देश
यो आरतीले महावीरको प्रमुख शिक्षा—अहिंसा र दयाको महत्त्वलाई उजागर गर्दछ। 'दयाधर्मको झण्डा जगमा लहराया' भन्ने पदमा यही सन्देश झल्किन्छ। महावीरले पापाचार मेटाएर सत्पथ देखाएका हुन्।
आरतीको रूप
यो एक पारम्परिक आरती हो जसमा 'ओम जय महावीर प्रभु' भन्ने मन्त्र पुनरावृत्ति हुन्छ। प्रत्येक पदपछि यो मन्त्र आउँछ, जसले भजनलाई स्तुति र प्रार्थनाको रूप दिन्छ। यसलाई जैन मन्दिरमा दीप जलाएर गाइन्छ।
करुणा र विश्वकल्याण
अन्तिम पदमा महावीरलाई 'करुणासागर' भनिएको छ, जो उनको असीम दयाको सूचक हो। साथै, 'जगतारणहारा' (संसारको उद्धारकर्ता) शब्दले उनी सबै प्राणीहरूको कल्याणका लागि आएको सन्देश दिन्छ।
Mahavira
जैन धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
