प्रतिक्रमण सूत्र
पापहरूको पश्चाताप र शुद्धिको प्रार्थना
यो प्रार्थना जैन धर्ममा पापहरूको पश्चाताप र शुद्धिको लागि गरिन्छ। यसले मन, वचन र शरीरद्वारा गरिएका गल्तीहरू स्वीकार गर्दै, तिनलाई नदोहोर्याउने प्रतिज्ञा गर्छ।
श्लोक
हे भगवन् ! म सामायिकको पालन गर्दछु। सबै पापमय क्रियाहरूको त्याग गर्दछु, जबसम्म म नियमपूर्वक उपासनामा रहन्छु। दुई प्रकार र तीन प्रकारले—मन, वचन र शरीरद्वारा—म न त स्वयं गर्दछु, न त अरूबाट गराउँछु। हे भगवन् ! त्यसको लागि म प्रतिक्रमण गर्दछु, निन्दा गर्दछु, गर्हणा गर्दछु, र आफ्नो आत्मालाई समर्पण गर्दछु।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो पाठ जैन परम्पराको एक महत्वपूर्ण प्रार्थना हो, जसलाई 'प्रतिक्रमण सूत्र' भनिन्छ। यो प्रायः दैनिक वा विशेष पर्वहरूमा पापहरूको पश्चाताप र शुद्धिको लागि पाठ गरिन्छ। यसले व्यक्तिलाई आफ्ना गल्तीहरू स्वीकार गर्न र आत्मशुद्धिको मार्गमा अग्रसर हुन प्रेरित गर्दछ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
सामाइय (सामायिक) भन्नाले के हो?
– यो जैन धर्मको एक महत्त्वपूर्ण अनुष्ठान हो, जहाँ भक्तले ४८ मिनेटको लागि सम्पूर्ण पाप कार्य (हिंसा, झूठ, चोरी, यौन दुराचार, र मोह) त्यागेर शुद्ध हुन्छ। यो प्रतिदिन गर्न सकिन्छ र यसलाई ‘समता’ वा ‘आत्मशान्ति’ को अभ्यास पनि भनिन्छ।
यो प्रार्थनाको उद्देश्य
– यसमा भक्तले ‘मैले मन, वचन र शरीरले कुनै पाप नगरें, नगराएँ, र त्यसलाई स्वीकार गर्दिनँ’ भन्ने प्रतिज्ञा गर्दछ। यसले मानिसलाई नकारात्मक कर्महरूबाट अलग हुन र आफ्नो आत्माको शुद्धिको लागि सहायता गर्दछ।
प्रक्रियाको विवरण
– यो प्रार्थनामा ‘मणेणं, वायाए, काएणं’ भन्नाले तीन मार्ग: मन, वचन (बोल्ने), र शरीर (कर्म) को संयम गर्ने अभ्यासको प्रतिनिधित्व गर्दछ। यी तीनै मार्गद्वारा गरिने पापको त्याग र पश्चाताप गर्नु यसको मुख्य सार हो।
‘पडिक्कामि, निंदामि, गरिहामि’ को अर्थ
– यो शब्दले भक्तले आफ्नो पुरानो पापलाई स्वीकार गर्ने, त्यसको निन्दा गर्ने र ग्लानि व्यक्त गर्ने— तीन चरणको प्रक्रिया बताउँदछ। यसले पश्चाताप (प्रतिक्रमण) लाई प्रोत्साहन दिन्छ, जुन जैन धर्ममा आत्मशुद्धिको प्रमुख उपाय मानिन्छ।
सन्दर्भ र महत्त्व
– यो प्रार्थना विशेष गरी ‘प्रतिक्रमण सूत्र’ को एक भाग हो, जुन दैनिक पूजा, पर्यूषण (वर्षाकालीन पर्व), वा कठिन समयमा पढिन्छ। यसले आत्मिक शुद्धिको लागि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै, भक्तलाई ध्यान र पश्चाताप गर्न मार्गदर्शन गर्दछ।
Mahavira
जैन धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
