इरियावही सूत्र (यात्राको क्षमा प्रार्थना)
यो जैन धर्मको एक प्रार्थना हो जसमा यात्रा गर्दा वा आवतजावत गर्दा अनजानमा हुने सूक्ष्म जीवहरू (जस्तै एकेन्द्रियदेखि पाँचेन्द्रियसम्मका प्राणीहरू) को हिंसाको लागि क्षमा मागिन्छ।
श्लोक
हे भगवन् ! अनुमति लिएर भन्नुहोस्, म हिँडाइको पापको पश्चात्ताप गर्दछु।
श्लोक 1
म हिँडाइको मार्गमा आवतजावत गर्दा भएको हानिको पश्चात्ताप गर्न चाहन्छु।
श्लोक 2
पानी, बीज, हरियो वनस्पति, ओस, उत्तिङ्ग, पणग, दलदल, माकुरा, सूत्रकीट र संक्रमण गर्ने जीवहरू।
श्लोक 3
जुन जीवहरू मेरो कारण हानि पुगेका छन्।
श्लोक 4
एकेन्द्रिय, द्वीन्द्रिय, त्रीन्द्रिय, चतुरिन्द्रिय र पञ्चेन्द्रिय जीवहरूलाई मारेको, पीडित गरेको, छोएको, टकराएको, घर्षण गरेको, दुःखित गरेको, थकाएको, नष्ट गरेको, एक स्थानबाट अर्को स्थानमा सारेको, र जीवनबाट वञ्चित गरेको — ती सबै पापको म पश्चात्ताप गर्दछु।
श्लोक 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो पाठ जैन परम्पराको इरियावही सूत्र हो, जुन प्रायः प्रतिदिनको यात्रा वा सञ्चार गर्दा हुने सूक्ष्म जीवहरूको हिंसाबाट पश्चात्ताप गर्ने प्रार्थना हो। यो मुख्यतः श्वेताम्बर जैन परम्परामा प्रयोग गरिन्छ र साधु-साध्वीहरूद्वारा विशेष गरी चातुर्मासको समयमा वा कुनै यात्रा सुरु गर्नुअघि भनिन्छ। यसले अहिंसाको सिद्धान्तलाई गहिरो रूपमा मनन गर्न मद्दत गर्दछ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
प्रार्थनाको उद्देश्य
यो प्रार्थना 'इरियावहियं' (इर्या-पथिक) नामक जैन साधुको दैनिक क्षमायाचना हो, जसमा आफ्नो हिँडडुलबाट अनजानमा भएको हिंसाको लागि क्षमा मागिन्छ। यो विशेष गरी साधुहरूले प्रत्येक दिनको यात्रा सुरु गर्नुअघि वा पछि पढ्ने गरिन्छ।
जीवहरूको वर्गीकरण
यस पाठमा जीवहरूलाई इन्द्रियको संख्याका आधारमा पाँच समूहमा विभाजन गरिएको छ: एकेन्द्रिय (पानी, माटो, हावा, आगो, वनस्पति), द्वीन्द्रिय, त्रीन्द्रिय, चतुरिन्द्रिय र पञ्चेन्द्रिय। यो वर्गीकरण जैन दर्शनको अद्वितीय विशेषता हो।
हिंसाका प्रकारहरू
पाठमा उल्लेखित 'अभिहया, वत्तिया, लेसिया, संघाइया' आदि शब्दहरूले हिंसाका विभिन्न रूपहरू जस्तै मार्नु, पीडा दिनु, काट्नु, रगत बगाउनु, सताउनु, स्थानबाट स्थानान्तरण गर्नु र जीवनबाट वञ्चित गर्नुलाई जनाउँछ। यी सबै कार्यहरू अनजानमा भए पनि क्षमा मागिन्छ।
भाषिक विशेषता
यो पाठ प्राकृत भाषामा रहेको छ, जुन जैन आगम ग्रन्थहरूको मूल भाषा हो। 'इच्छाकारेण' (इच्छापूर्वक) र 'पडिक्कमामि' (पश्चात्ताप गर्दछु) जस्ता शब्दहरूले यसको प्राचीनता झल्काउँछन्।
दैनिक आध्यात्मिक अभ्यास
यो प्रार्थना जैन साधुहरूको दैनिक 'प्रतिक्रमण' (आत्म-समीक्षा र पश्चात्ताप) अनुष्ठानको एक भाग हो। यसले हरेक क्रियाकलापमा सावधानी र अहिंसाको महत्त्वलाई जोड दिन्छ।
क्षमाको सार्वभौमिकता
'तस्स मिच्छामि दुक्कड़म्' (त्यसको लागि मेरो दोष माफ होस्) भन्ने वाक्यांशले जैन धर्ममा क्षमाको केन्द्रीय स्थान देखाउँछ। यो केवल मानवको मात्र नभई सबै प्रकारका जीवहरूप्रति गरिएको हिंसाको लागि पनि क्षमा माग्ने प्रार्थना हो।
Mahavira
जैन धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
