जय नेमिनाथ स्वामी – भक्ति भजन
यो भजन जैन धर्मका २२औं तीर्थंकर भगवान नेमिनाथको महिमा, दिव्य उपदेश र भक्तिभावको वर्णन गर्ने प्रार्थना हो।
श्लोक
जय नेमिनाथ स्वामी, हे प्रभु, जय नेमिनाथ स्वामी।
श्लोक 1
तिमी संसार-समुद्रका उद्धारक हौ, प्रभु जी, तिमी संसार-समुद्रका उद्धारक हौ। अन्तर्यामी स्वामी, जय नेमिनाथ स्वामी।
श्लोक 2
तपाईं समवशरणमा विराजमान हुनुहुन्छ, तपाईं समवशरणमा विराजमान हुनुहुन्छ। मधुर वाणी बर्साउनुहुन्छ, स्वामी, जय नेमिनाथ स्वामी।
श्लोक 3
सुन्ने भव्य जीवहरूले परम तत्व प्राप्त गर्दछन्, सुन्ने भव्य जीवहरूले परम तत्व प्राप्त गर्दछन्। सुखदायी सम्यक ज्ञानी स्वामी, जय नेमिनाथ स्वामी।
श्लोक 4
यक्ष र यक्षिणीहरू चँवर डुलाउँदै छन्, यक्ष र यक्षिणीहरू चँवर डुलाउँदै छन्। महिमा अब जानें, स्वामी, जय नेमिनाथ स्वामी।
श्लोक 5
तिम्रो शिरमा तीन छत्र सुहाउँदो छ, तिम्रो शिरमा तीन छत्र सुहाउँदो छ। ध्यानमा मुनिहरू ध्यान गर्दछन्, स्वामी, जय नेमिनाथ स्वामी।
श्लोक 6
जय नेमिनाथ स्वामी, हे प्रभु, जय नेमिनाथ स्वामी।
श्लोक 7
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो भजन जैन परम्पराको स्तुति हो, जुन प्रायः प्रार्थना सभा, पूजा वा धार्मिक उत्सवमा गाइन्छ। यसमा भगवान नेमिनाथलाई संसारको दुःखबाट पार गराउने, समवशरण (दिव्य सभा) मा विराजमान हुने र मुनिहरूद्वारा ध्यान गरिने वर्णन गरिएको छ। यो भजन सामान्यतया भक्तजनहरूले श्रद्धापूर्वक गाउँछन् र यसको रचनाको सही समय वा रचयिता अज्ञात छ, तर यो जैन भक्ति साहित्यको व्यापक परम्परासँग सम्बन्धित छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
यो भजन को हुन्?
यो भजन नेमिनाथ स्वामीको स्तुतिमा हो। नेमिनाथ स्वामी जैन धर्मका २२औँ तीर्थंकर हुन्। उनलाई भगवान कृष्णको चचेरा भाइ पनि मानिन्छ, जसले राजपाठ त्यागेर दीक्षा लिएका थिए।
समवशरणको महत्त्व
‘समवशरण’ भनेको तीर्थंकरले उपदेश दिने विशाल दिव्य सभा भवन हो। यहाँ एकैपटक देव, मानव र पशु-पक्षीसमेतले धर्म सुन्न पाउँछन्। भजनमा भनिएको छ कि नेमिनाथ स्वामी समवशरणमा विराजमान भएर मधुर वाणी बोल्छन्।
तीन छत्रको अर्थ
तीर्थंकरको माथि तीन वटा छत्र हुन्छन्, जसले रत्नत्रय—सम्यक दर्शन, सम्यक ज्ञान र सम्यक चारित्र—लाई संकेत गर्छ। यी तीन सिद्धान्त जैन धर्मको मूल आधार हुन्। भजनमा यी छत्र शोभा बढाउँदै गरेको वर्णन छ।
यक्ष-यक्षिणीको भूमिका
यक्ष र यक्षिणीहरू तीर्थंकरका सेवक देवताहरू हुन्। उनीहरू चँवर (पंखा) ढोरेर भक्तिसेवा गर्छन्। भजनको एक पंक्तिले यक्ष-यक्षिणीहरूले चँवर ढोरिरहेको र नेमिनाथको महिमा बुझेको बताएको छ।
‘भव दधि तारक’ के हो?
‘भव दधि’ को अर्थ जन्म-मृत्युको सागर हो, र ‘तारक’ को अर्थ पार गराउने। नेमिनाथ स्वामीलाई संसारसागरबाट जीवलाई मुक्त गराउने प्रभु मानिन्छ। भजनको पहिलो पंक्तिले नै यस भावलाई दोहोर्याएको छ।
जैन धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित