श्री कुञ्जबिहारीको आरती
यो एउटा पवित्र आरती (पूजाका क्रममा गाइने भजन) हो, जसमा भगवान् कृष्णको महिमा गाइएको छ। यसले कृष्णको दिव्य सौन्दर्य, उनको बाँसुरीको मधुर ध्वनि र वृन्दावनका गोपीहरूको भक्तिभावको वर्णन गर्दछ।
श्लोक
कुंजबिहारीको आरती, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको आरती।
श्लोक 1
कुंजबिहारीको आरती, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको आरती।
श्लोक 2
गर्दनमा बैजन्ती माला, मीठो बाँसुरी बजाउने बालक, कानमा झल्कने कुण्डल, नन्दको आनन्द नन्दलाल। आकाशजस्तो कालो कान्ति भएको शरीर, राधिका र उनका सखीहरू चम्किरहेका छन्। लताहरूमा खडा भएका वनमाली, भ्रमरजस्ता कपालका लहरा, कस्तूरीको तिलक, चन्द्रजस्तो चमक। यस्तो सुन्दर छवि छ श्यामा (राधा) को प्रियको, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको।
श्लोक 3
कुंजबिहारीको आरती, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको आरती।
श्लोक 4
सुनौलो मयूर मुकुट चम्कन्छ, देवताहरू दर्शनको लागि तरस्छन्। आकाशबाट फूलहरूको वर्षा हुन्छ। मुरचंग बज्छ, मीठो मृदंग बज्छ, ग्वालिनहरू (गोपीहरू) सँग अतुल प्रेम छ, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको।
श्लोक 5
कुंजबिहारीको आरती, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको आरती।
श्लोक 6
जहाँबाट गंगा प्रकट भइन्, सबै मन हरण गर्ने श्री गंगा। स्मरण गर्दा मोह भंग हुन्छ, शिवको शिरमा जटाको बीचमा बसेकी, पापको कीच हरण गर्ने, श्री बनवारी (कृष्ण) को चरणको छवि, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको।
श्लोक 7
कुंजबिहारीको आरती, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको आरती।
श्लोक 8
चम्किरहेको उज्ज्वल तटको बालुवा, वृंदावनको बाँसुरी बजिरहेको छ। चारै दिशामा गोपी, ग्वाल र गाईहरू हँसिरहेका छन्, मृदु मन्द चन्दनी र चन्द्रमा, भवको फन्दा काट्ने, दीन दुखारीको पुकार सुन्ने, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको।
श्लोक 9
कुंजबिहारीको आरती, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको आरती।
श्लोक 10
कुंजबिहारीको आरती, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको आरती।
श्लोक 11
कुंजबिहारीको आरती, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारीको आरती।
श्लोक 12
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Wednesday (Budhwar), Thursday (Guruwar) & Ekadashi
Early Morning (Brahma Muhurta) or Sandhya (Twilight)
Tulsi leaves, Butter (Makhan), Mishri, Yellow flowers & Chandan
- Awakening of pure divine love (Prema Bhakti), mental joy, and freedom from anxiety
पृष्ठभूमि
यो आरती कृष्णभक्तिको पुष्टि मार्ग परम्परासँग सम्बन्धित छ र परम्परागत रूपमा कृष्ण मन्दिरहरूमा साँझको पूजा (आरती) को समयमा गाइन्छ। यस भजनले वृन्दावनका उपवनहरूमा विचरण गर्ने कुञ्जबिहारी रूपका भगवान् कृष्णको दिव्य सौन्दर्य, उनको बाँसुरीको मधुर ध्वनि, र गोपीहरूको प्रेमभक्तिको स्मरण गराउँछ। आरतीको प्रत्येक पदले कृष्णको कुनै न कुनै विशेष रूप वा लीलाको वर्णन गर्दछ। यो आरती भारतमा विशेष गरी होलीका अवसरमा र व्रज क्षेत्रका मन्दिरहरूमा निकै लोकप्रिय छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
आरती के शीर्षकमा तीन नाम
'कुंजबिहारी' भनेको वृन्दावनका कुंज (लता-गुफा)मा विहार गर्ने कृष्ण, 'गिरिधर' भनेको गोवर्धन पर्वत उचालेर इन्द्रको घमण्ड चूर गर्ने, र 'मुरारी' भनेको मुर नामक दैत्यको वध गर्ने — यी तीनै नामले कृष्णका लीलाहरूको स्मरण गराउँछन्।
आरतीको संरचना
यो आरतीमा मुख्य कोरस (आरती कुंजबिहारी की...) पटक-पटक दोहोरिन्छ, र बीचमा कृष्णको रूप, वृन्दावनको वातावरण र गंगाको महिमा वर्णन गरिएको छ — यो भक्तिगीतको परम्परागत ढाँचा हो जसमा भक्तहरूले दीप (बत्ती) घुमाएर गाउँछन्।
कृष्णको रूप-वर्णन
पहिलो पदमा कृष्णको गलामा बैजंती माला (वनमाला), हातमा मुरली, कानमा झल्कने कुण्डल, र निधारमा कस्तूरीको तिलक वर्णन गरिएको छ — यी सबै विवरणहरूले भक्तलाई कृष्णको दिव्य स्वरूपको ध्यान गराउँछन्।
गंगाको सन्दर्भ
तेस्रो पदमा गंगा नदीको उत्पत्ति, शिवको जटामा बस्ने कथा, र गंगाको स्मरणले मोह (भ्रम) नष्ट हुने कुरा भनिएको छ — यसले कृष्णको आरतीमा पनि गंगाको पवित्रता र मुक्तिदायिनी शक्तिलाई जोडेको छ।
वृन्दावनको चित्रण
अन्तिम पदमा वृन्दावनको उज्ज्वल बालुवा, मुरलीको धुन, गोपी-ग्वालाहरू र गाईहरूको दृश्य वर्णन गरिएको छ — यसले भक्तलाई कृष्णको लीलाभूमिमा पुर्याउँछ र 'भव-फंद' (संसारको बन्धन) काटिने आश्वासन दिन्छ।
भक्तिको सरल मार्ग
यो आरती विशेष गरी घर-घरमा साँझको समयमा गाइन्छ, र यसको सरल भाषा र दोहोरिने कोरसले गर्दा कुनै पनि व्यक्ति, चाहे त्यो संस्कृत वा हिन्दी नजान्ने होस्, सजिलै सहभागी हुन सक्छ — यही यसको लोकप्रियताको रहस्य हो।
Krishna
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
