Bharat Devotion
Embroidered artwork for श्री वृषभानुसुता की आरती: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

श्री वृषभानुसुता की आरती

श्री वृषभानुसुता की आरती

यो कृष्णकी प्रिय राधाको गुणगानमा गाइने भक्तिपूर्ण आरती (बत्ती बाली देवता अगाडि घुमाउँदै गाइने प्रार्थना) हो। यसमा राधाको दिव्य सौन्दर्य, प्रेममयी स्वभाव र संसारका दुःख हटाउने करुणामयी शक्तिको वर्णन छ।

श्लोक

आरती श्री वृषभानुसुता की, मंजुल मूर्ति मोहन ममता की
Aarti Shri Vrishbhanusuta Ki, Manjul Murti Mohan Mamta Ki.

श्लोक 1

त्रिविध तापयुत संसृति नाशिनि, विमल विवेकविराग विकासिनि पावन प्रभु पद प्रीति प्रकाशिनि, सुन्दरतम छवि सुन्दरता की आरती श्री वृषभानुसुता की..
Trividh Tapyut Sansriti Nashini, Vimal Vivek-Virag Vikasini. Pawan Prabhu Pad Preeti Prakashini, Sundartam Chhavi Sundarta Ki. Aarti Shri Vrishbhanusuta Ki..

श्लोक 2

मुनि मन मोहन मोहन मोहनि, मधुर मनोहर मूरति सोहनि अविरलप्रेम अमिय रस दोहनि, प्रिय अति सदा सखी ललिता की आरती श्री वृषभानुसुता की..
Muni Man Mohan Mohan Mohani, Madhur Manohar Murti Sohani. Aviral-Prem Amiya Ras Dohani, Priya Ati Sada Sakhi Lalita Ki. Aarti Shri Vrishbhanusuta Ki..

श्लोक 3

संतत सेव्य सत मुनि जनकी, आकर अमित दिव्यगुन गनकी आकर्षिणी कृष्ण तन मनकी, अति अमूल्य सम्पति समता की आरती श्री वृषभानुसुता की.. आरती श्री वृषभानुसुता की
Santat Sevya Sat Muni Janki, Aakar Amit Divyagun Ganki. Aakarshini Krishna Tan Manki, Ati Amulya Sampati Samta Ki. Aarti Shri Vrishbhanusuta Ki.. Aarti Shri Vrishbhanusuta Ki.

श्लोक 4

कृष्णात्मिका, कृष्ण सहचारिणि, चिन्मयवृन्दा विपिन विहारिणि जगजननि जग दुखनिवारिणि, आदि अनादिशक्ति विभुता की आरती श्री वृषभानुसुता की..
Krishnatmika, Krishna Sahcharini, Chinmay-Vrinda Vipin Viharini. Jagjanani Jag Dukh-Nivarini, Aadi Anadishakti Vibhuta Ki. Aarti Shri Vrishbhanusuta Ki..

श्लोक 5

आरती श्री वृषभानुसुता की, मंजुल मूर्ति मोहन ममता की
Aarti Shri Vrishbhanusuta Ki, Manjul Murti Mohan Mamta Ki.

श्लोक 6

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)

Best Time (Muhurta)

Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)

Sacred Offerings

Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
Chanting Practice:Sing together with family at the conclusion of evening worship while offering a circular light flame.

पृष्ठभूमि

यो आरती राधा-कृष्ण भक्ति परम्पराको अङ्ग हो। 'वृषभानुसुता' भनेको वृषभानु नाम गरेका गोपकी छोरी — अर्थात् राधा। यो गीत प्रायः साँझको आरती वा राधाको विशेष पूजामा गाइन्छ। यसका रचयिता ठ्याक्कै थाहा नभए पनि यो उत्तर भारतको भक्ति आन्दोलनको सम्पदासँग जोडिएको छ, जसले प्रेम र समर्पणलाई ईश्वरसम्म पुग्ने मुख्य मार्गका रूपमा सिकाउँथ्यो।

के तपाईं जान्नुहुन्छ?

शीर्षकको अर्थ

'वृषभानुसुता' भनेको राजा वृषभानुकी छोरी हुन्, जो राधा हुन्। 'आरती' भनेको देवतालाई दियो घुमाएर गरिने प्रार्थनाको विधि हो। यो आरती राधाको सौन्दर्य, प्रेम र दिव्य शक्तिको गुणगान हो।

राधा-कृष्णको प्रेम

यो आरतीमा राधालाई 'कृष्णात्मिका' (कृष्णकै स्वरूप) र 'कृष्ण सहचारिणि' (कृष्णकी साथी) भनिएको छ। यसले राधा र कृष्णको अटुट प्रेम र आध्यात्मिक एकतालाई जनाउँछ, जुन भक्ति परम्परामा सर्वोच्च मानिन्छ।

त्रिविध तापको नाश

पहिलो पदमा राधालाई 'त्रिविध तापयुत संसृति नाशिनि' भनिएको छ, अर्थात् तीन प्रकारका कष्टहरू (शारीरिक, मानसिक र आध्यात्मिक) लाई नष्ट गर्ने शक्ति। यसले भक्तजनको दुःख हटाउने उनको कृपालु स्वभाव देखाउँछ।

ललिता सखीको उल्लेख

दोस्रो पदमा राधालाई 'प्रिय अति सदा सखी ललिता की' भनिएको छ। ललिता राधाकी प्रमुख सखी हुन्, जो राधा-कृष्णको मिलनमा सधैं सहयोग गर्छिन्। यसले राधाको भक्तिमा सखीहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका देखाउँछ।

वृन्दावनको विहार

चौथो पदमा राधालाई 'चिन्मयवृन्दा विपिन विहारिणि' भनिएको छ, अर्थात् आध्यात्मिक वृन्दावनको वनमा विचरण गर्ने। वृन्दावनलाई यहाँ 'चिन्मय' (चेतनामय) भनिएको छ, जसले त्यो स्थान केवल भौतिक नभई दिव्य र आनन्दमय छ भन्ने बुझाउँछ।

आदि अनादि शक्ति

अन्तिम पदमा राधालाई 'आदि अनादिशक्ति विभुता की' भनिएको छ, जसको अर्थ उनी सृष्टिको आदि र अन्त्य दुवैमा रहने महाशक्ति हुन्। यसले उनलाई जगत्की जननी र सबै दुःख हरण गर्ने देवीको रूपमा स्थापित गर्छ।

हिन्दु धर्म बाट थप

सबै हेर्नुहोस्