श्री वृषभानुसुता की आरती
यो कृष्णकी प्रिय राधाको गुणगानमा गाइने भक्तिपूर्ण आरती (बत्ती बाली देवता अगाडि घुमाउँदै गाइने प्रार्थना) हो। यसमा राधाको दिव्य सौन्दर्य, प्रेममयी स्वभाव र संसारका दुःख हटाउने करुणामयी शक्तिको वर्णन छ।
श्लोक
श्री वृषभानुसुता (राधा) को आरती, जो मोहन (कृष्ण) को प्रेममयी सुन्दर मूर्ति हुन्।
श्लोक 1
उनी त्रिविध तापयुक्त संसारलाई नाश गर्ने, निर्मल विवेक र वैराग्यको विकास गर्ने, प्रभुको पवित्र चरणप्रेम प्रकाशित गर्ने, र सुन्दरताको सबैभन्दा सुन्दर छवि हुन्।
श्लोक 2
उनी मुनिहरूको मनलाई मोहित गर्ने, मधुर र मनोहर मूर्ति भएकी, अविरल प्रेमको अमृत रस दुहुने (वितरण गर्ने), र ललिता आदि सखीहरूलाई सधैं अति प्रिय हुन्।
श्लोक 3
उनी सन्त र मुनिहरूद्वारा सधैं सेवा गरिने, असंख्य दिव्य गुणहरूको खानी, कृष्णको तन र मनलाई आकर्षित गर्ने, र अति अमूल्य समता (समानता) को सम्पत्ति हुन्।
श्लोक 4
उनी कृष्णकी आत्मा हुन्, कृष्णकी सहचारिणी हुन्, चिन्मय (चेतनामय) वृन्दावनको वनमा विहार गर्ने, जगतकी जननी, जगतको दुःख हटाउने, र आदि अनादि शक्ति (विभुता) को स्वरूप हुन्।
श्लोक 5
श्री वृषभानुसुता (राधा) को आरती, जो मोहन (कृष्ण) को प्रेममयी सुन्दर मूर्ति हुन्।
श्लोक 6
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो आरती राधा-कृष्ण भक्ति परम्पराको अङ्ग हो। 'वृषभानुसुता' भनेको वृषभानु नाम गरेका गोपकी छोरी — अर्थात् राधा। यो गीत प्रायः साँझको आरती वा राधाको विशेष पूजामा गाइन्छ। यसका रचयिता ठ्याक्कै थाहा नभए पनि यो उत्तर भारतको भक्ति आन्दोलनको सम्पदासँग जोडिएको छ, जसले प्रेम र समर्पणलाई ईश्वरसम्म पुग्ने मुख्य मार्गका रूपमा सिकाउँथ्यो।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
शीर्षकको अर्थ
'वृषभानुसुता' भनेको राजा वृषभानुकी छोरी हुन्, जो राधा हुन्। 'आरती' भनेको देवतालाई दियो घुमाएर गरिने प्रार्थनाको विधि हो। यो आरती राधाको सौन्दर्य, प्रेम र दिव्य शक्तिको गुणगान हो।
राधा-कृष्णको प्रेम
यो आरतीमा राधालाई 'कृष्णात्मिका' (कृष्णकै स्वरूप) र 'कृष्ण सहचारिणि' (कृष्णकी साथी) भनिएको छ। यसले राधा र कृष्णको अटुट प्रेम र आध्यात्मिक एकतालाई जनाउँछ, जुन भक्ति परम्परामा सर्वोच्च मानिन्छ।
त्रिविध तापको नाश
पहिलो पदमा राधालाई 'त्रिविध तापयुत संसृति नाशिनि' भनिएको छ, अर्थात् तीन प्रकारका कष्टहरू (शारीरिक, मानसिक र आध्यात्मिक) लाई नष्ट गर्ने शक्ति। यसले भक्तजनको दुःख हटाउने उनको कृपालु स्वभाव देखाउँछ।
ललिता सखीको उल्लेख
दोस्रो पदमा राधालाई 'प्रिय अति सदा सखी ललिता की' भनिएको छ। ललिता राधाकी प्रमुख सखी हुन्, जो राधा-कृष्णको मिलनमा सधैं सहयोग गर्छिन्। यसले राधाको भक्तिमा सखीहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका देखाउँछ।
वृन्दावनको विहार
चौथो पदमा राधालाई 'चिन्मयवृन्दा विपिन विहारिणि' भनिएको छ, अर्थात् आध्यात्मिक वृन्दावनको वनमा विचरण गर्ने। वृन्दावनलाई यहाँ 'चिन्मय' (चेतनामय) भनिएको छ, जसले त्यो स्थान केवल भौतिक नभई दिव्य र आनन्दमय छ भन्ने बुझाउँछ।
आदि अनादि शक्ति
अन्तिम पदमा राधालाई 'आदि अनादिशक्ति विभुता की' भनिएको छ, जसको अर्थ उनी सृष्टिको आदि र अन्त्य दुवैमा रहने महाशक्ति हुन्। यसले उनलाई जगत्की जननी र सबै दुःख हरण गर्ने देवीको रूपमा स्थापित गर्छ।
Radha
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
