ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਵੀਰ ਆਰਤੀ
ਇਹ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 24ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਦੀ ਆਰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ, ਗੁਣਾਂ, ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹਾਵੀਰ! ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਸੁਆਮੀ! ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਇਕ, ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਤਿ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋ। ੴ ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਕੁੰਡਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਪਿਤਾ ਸਿਧਾਰਥ ਰਾਜਾ ਸਨ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ੴ ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਦੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਦਯਾ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੋ। ਜਗਤ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸੰਯਮ ਧਾਰਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਹੋ। ੴ ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਪਾਪ-ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਇਆ, ਸਤ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਇਆ। ਦਯਾ-ਧਰਮ ਦਾ ਝੰਡਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਇਆ। ੴ ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਅਰਜੁਨਮਾਲੀ, ਗੌਤਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦਨਬਾਲਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਜਗਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਬੇੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ੴ ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ, ਜਗਤ ਦੇ ਤਾਰਨਹਾਰ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ੴ ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਹੇ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਸਾਗਰ! ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਨਿਆਰੀ ਹੈ। ਜਞਾਨਮੁਨਿ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣ ਗਾਂਵਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਬਲਿਹਾਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ੴ ਜੈ ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਆਰਤੀ ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਵੀਰ ਜੈਅੰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਜੈਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜਾਨਾ ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਰਚਨਾ
ਇਹ 'ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਵੀਰ ਆਰਤੀ' ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਗਤੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਪ-ਆਰਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਰਚਇਤਾ 'ਜ੍ਞਾਨਮੁਨਿ' ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਰੀ ਪਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਮਾਪੇ
ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁੰਡਲਪੁਰ (ਅਜੋਕੇ ਬਿਹਾਰ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸਿਧਾਰਥ ਰਾਜਾ ਸਨ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ।
ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ
ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥ-ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਯਾਧਰਮ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਉਹ 'ਜਗਤਾਰਕ' (ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਾਰਣ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ 'ਕਰੁਣਾਸਾਗਰ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਸਤਪਥ ਦਿਖਾਇਆ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਿਸ਼
ਆਰਤੀ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨਮਾਲੀ (ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਜੋ ਸੰਤ ਬਣਿਆ), ਗੌਤਮ (ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਸ਼) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦਨਬਾਲਾ (ਇੱਕ ਭਗਤ) ਦਾ ਨਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਰੂਪੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮਹੱਤਵ
ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ (ਦੁੱਖ) ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਰਤੀ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਰੁਣਾ, ਦਯਾ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Mahavira
ਜੈਨ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ