श्री वीर चालीसा
इदं जैनस्तोत्रं चतुर्दशाधिकत्रिंशच्चौपाइयुक्तम् आद्यन्तदोहद्वयसहितं भगवतो महावीरस्य गुणगानं जीवनचरित्रमुख्यघटनाः अहिंसाद्युपदेशाः च वर्णयति। भक्ताः श्रद्धया पठित्वा संकटमुक्तिं मोक्षं च प्राप्नुवन्ति।
पद्यानि
मङ्गलाचरणम् (दोहा)
चालीसापाठात् पूर्वं गुरुवन्दना मङ्गलाचरणदोहा च।
अरिहन्तान् शिरसा नमामि, सिद्धान् प्रणमामि। उपाध्यायाचार्याणां सुखकरं नाम गृह्णामि। सर्वसाधून् सरस्वतीं जिनमन्दिराणि च वन्दे। महावीरं भगवन्तं मनोमन्दिरे धारयामि।
श्लोकः दोहा
चालीसा (४० चौपद्यः)
भगवतः महिम्नः, बलस्य, कृपायाश्च संकीर्तनपराः चत्वारिंशत् चौपद्यः।
जयतु महावीरः दयासागरः, जयतु जिनेन्द्रः गुणागारः।
श्लोकः 1
कुण्डलपुरस्य राजकुमारः, त्रिशलामातुः सिद्धार्थपितुश्च प्रियः।
श्लोकः 2
अतिशयपुण्यवान् प्रभो भवान्, त्रिलोकस्वामी भवान्।
श्लोकः 3
गर्भे प्रभो भवति समागते, षट्पञ्चाशत्कोटिदेवाः हर्षम् आपुः।
श्लोकः 4
धनपतिः धनवर्षणम् अकरोत्, सर्वस्मिन् जगति आनन्दरसः आसीत्।
श्लोकः 5
चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां सुखकर्यां जगत्तारकस्य अवतारस्य जन्म अभवत्।
श्लोकः 6
इन्द्रादयः सर्वे देवाः सम्मिल्य सुमेरुपर्वते अभिषेकम् अकुर्वन्।
श्लोकः 7
बालरूपम् अतिसुन्दरं विराजते, सुराः नराः मुनयः दृष्ट्वा मुह्यन्ति।
श्लोकः 8
संगमदेवः परीक्षाम् अगृह्णात्, सर्परूपं धृत्वा लीलाम् अकरोत्।
श्लोकः 9
बाल्ये प्रभुः सर्पात् न बिभाय, देवगणैः महावीरनाम दत्तम्।
श्लोकः 10
त्रिंशद्वर्षाणि गृहस्थाश्रमः ज्ञेयः, राजवैभवं सर्वं तृणसमम् अमन्यत।
श्लोकः 11
यदा प्रभुः तपःकल्याणकम् अकरोत्, स्वकरेण केशलुञ्चनम् अददात्।
श्लोकः 12
द्वादशवर्षाणि घोरं तपः अकरोत्, सर्वान् उपसर्गान् असहत।
श्लोकः 13
चण्डकौशिकः विषधरः फुत्कारम् अकरोत्, प्रभुः अमृतदृष्ट्या तम् उद्धृतवान्।
श्लोकः 14
संगमदेवः अपारं कष्टम् अददात्, धैर्यवान् प्रभुः धीरं न त्यक्तवान्।
श्लोकः 15
यदा केवलज्ञानम् अभूत्, समवशरणरचना विस्तृता।
श्लोकः 16
द्वादशसभासु प्रभुः विराजते, मुखारविन्दात् दिव्यध्वनिः प्रसरति।
श्लोकः 17
अहिंसा परमो धर्मः इति सिखितवान्, जीवतु च जीवितुं ददातु इति उपदिष्टवान्।
श्लोकः 18
स्याद्वादः अनेकान्तः च सुहावनः, प्रभोः वाणी अतिशयपावनी।
श्लोकः 19
चत्वारि पदार्थान् लभते ज्ञानी, यः जनः महावीरगुणगानं करोति।
श्लोकः 20
गौतमः गणधरः मुख्यः कथ्यते, सः प्रभोः देशनां जगति प्रापितवान्।
श्लोकः 21
पावापुरे योगनिरोधः अभूत्, कार्तिकबहुलामावास्या ज्ञेया।
श्लोकः 22
मोक्षं प्राप्तः वीरप्रभुः, त्रिलोक्यां जयजयशब्दः।
श्लोकः 23
तदा देवाः दीपान् प्रज्वालितवन्तः, दीपावलीपर्व अमन्यन्त।
श्लोकः 24
यः नरः वीरचालीसां गायति, सः सर्वसंकटेभ्यः मुक्तिं लभते।
श्लोकः 25
रोगं शोकं सर्वव्याधीः नाशयति, काञ्चनदेहं सुयशः च जगति लभते।
श्लोकः 26
पुत्रहीनः पुत्रं लभते, निर्धनः धनं दौलतं सुखं च लभते।
श्लोकः 27
अन्धः पश्यति, कुष्ठी सुधरते, यः प्रभोः नित्यं स्मरणं करोति।
श्लोकः 28
यः चत्वारिंशद्दिनानि पाठं कारयति, सः भवसागरात् पारं प्राप्नोति।
श्लोकः 29
जिनशासनस्य शोभा भारी, जय महावीरः प्रभुः सुखकारी।
श्लोकः 30
सकलमनोरथपूरणदाता, त्रिभुवनस्य त्वं पिता माता च।
श्लोकः 31
शरणं तव आगतः स्वामिन्, रक्षां कुरु अन्तर्यामिन्।
श्लोकः 32
कर्माणि छित्त्वा मुक्तिं देहि, स्वपदस्य अधिकारिणं कुरु।
श्लोकः 33
जय जय जय महावीरस्वामिन्, संकटं हर दयानिधे नामिन्।
श्लोकः 34
नमो नमः प्रभो त्रिशलानन्दन, बारंबारं वन्दनं करोमि।
श्लोकः 35
जय जिनेन्द्र जय वीतराग, जागतः जीवस्य निर्मलभागः।
श्लोकः 36
महिमा तव जगति विस्तृता, जय महावीर दयाभण्डारिन्।
श्लोकः 37
चरणशरणे रक्ष माम्, भवबन्धनात् तारय माम्।
श्लोकः 38
जयति जयति महावीर दयालः, रक्ष लाजां कुरु प्रतिपालनम्।
श्लोकः 39
यः इमां चालीसां नित्यं ध्यायति, सः निश्चयेन निर्वाणं लभते।
श्लोकः 40
समापनदोहा
प्रभोः हृदये नित्यनिवासार्थं पावनप्रार्थना चालीसायाः समाप्तिश्च।
यः वीरचालीसां पठति मनसि भक्तिं धारयन्, तस्य सकलम् अमङ्गलं दूरं भवति, सुखम् अपारं लभते।
श्लोकः दोहा 1
कृपां कुरु प्रभो वीर, रक्ष मे लाजाम्, हस्तौ संयोज्य वन्दनं करोमि, पूर्णं कुरु कार्यम्।
श्लोकः दोहा 2
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
जैनपरम्परायाम् इदं स्तोत्रम् अत्यन्तं प्रसिद्धम्। 'चालीसा' इति चत्वारिंशत्पद्यानां स्तुतिः भगवतो महावीरस्य पूजनावसरे प्रातःकाले दीपावल्यां च पठ्यते। अस्य पाठेन आध्यात्मिकलाभः मनोरथसिद्धिः च भवतीति विश्वसन्ति।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Pandit Jugal Kishore
ज्ञातव्य-विशेषः
जन्म
भगवान् महावीरस्य जन्म कुण्डलपुरे अभवत्। माता त्रिशला पिता सिद्धार्थः। चैत्रमासस्य शुक्लपक्षे त्रयोदश्यां तिथौ जन्म सम्बभूव। जन्मसमये देवाः हर्षिताः अभवन्।
बाल्यपरीक्षा
बाल्ये संगमसुरः सर्परूपं धृत्वा परीक्षाम् अकरोत्। प्रभुः न अबिभेत्। ततः देवाः 'महावीर' इति नाम अददुः।
त्यागः तपश्च
त्रिंशद्वर्षे प्रभुः गृहस्थाश्रमं त्यक्त्वा केशलुञ्चनम् अकरोत्। द्वादशवर्षाणि घोरं तपः अचरत्। चण्डकौशिकसर्पस्य फूत्कारम् अमृतदृष्ट्या उबारितवान्।
केवलज्ञानम् उपदेशः च
द्वादशवर्षान्ते केवलज्ञानम् अभवत्। समवशरणे विराज्य दिव्यध्वन्या अहिंसापरमोधर्मं स्याद्वादं च उपदिष्टवान्।
निर्वाणम् दीपावली च
पावापुरे कार्तिकमासस्य वद्यपक्षे अमावास्यायां प्रभुः निर्वाणं प्राप्तः। देवाः दीपान् प्रज्वाल्य दीपावलीपर्व अकुर्वन्।
Mahavira
जैनधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता
