आदेश्वर अल्बेलो

'आदेश्वर' इति शब्दः आदिनाथस्य (यः ऋषभनाथः इत्यपि कथ्यते) पूज्यं नाम, यः जैनधर्मे चतुर्विंशतीनां तीर्थंकराणां प्रथमः — ये आन्तरिकरागान् विजित्य मोक्षमार्गं दर्शितवन्तः। 'अल्बेलो' इति गुर्जरभाषायाः शब्दः 'क्रीडामयः' वा 'मनोहरः' इति अर्थयति, बुद्धं गुरुं सुलभं प्रियं च चित्रयन्।

भजनम् 'सिद्धाचलशिखरे' इति पदेन आरभ्य पश्चात् त्रीन् पवित्रपर्वतान् गणयति: सिद्धाचलं, विमलाचलं, शत्रुञ्जयं च। जैनपरम्परायाम् एते सर्वाधिकपवित्रतीर्थक्षेत्रेषु गण्यन्ते, यत्र अगणिताः आत्मानः मोक्षं प्राप्तवन्तः इति श्रद्धा। गुजरात्राज्ये शत्रुञ्जये एकाकी एव अष्टाधिकशतानि मन्दिराणि सन्ति।

श्लोकाः निर्दिष्टाः सङ्ख्याः निर्दिशन्ति — त्रयस्त्रिंशत् कोटयः (३३ कोटयः) मुनिकुलानि, पञ्चत्रिंशत्सहस्राणि सिद्धयः (३५,०००) (गुप्तशक्तयः वा सिद्धाः आत्मानः), द्विपञ्चाशल्लक्षाः एककोटिश्च (५२ लक्षाः + १ कोटिः) ज्ञानिनः। एताः यादृच्छिकाः सङ्ख्याः न सन्ति, अपितु जैनब्रह्माण्डविज्ञाने विविधाध्यात्मिकावस्थाः प्राप्तानां मनुष्यदिव्यसत्त्वानां विस्तृतं वर्गीकरणं प्रतिबिम्बयन्ति।

भजने नारदः, वासुदेवपत्नी (देवकी), प्रद्युम्नः, अन्ये च उल्लिखिताः, ये हिन्दुमहाकाव्येषु प्रादुर्भवन्ति। जैनपरम्परायाम् एते पात्राणि पुनर्व्याख्यायन्ते — ते पूर्वजन्मनाम् पात्राणि वा ज्ञानमोक्षप्राप्ताः सत्त्वाः इत्यभिमन्यन्ते, दर्शयन्तः यत् ग्रन्थाः प्रायः परम्पराः अतिक्रम्य कथाः वयन्ति भक्तिं प्रोत्साहयितुम्।

इदं 'स्तवनम्' — जैनभक्तिगीतं यत् सामान्यतः गुर्जरभाषायां गीयते, पुनरावर्तमानध्रुवपदेन ("आदेश्वर अल्बेलो रे") युक्तं यत् समूहे गातुं सुकरम्। सामान्यः श्रोता पवित्रपर्वतं गन्तुं, भगवद्दर्शनस्य अमृतं पातुं, श्रद्धां च वर्धयितुं प्रोत्साह्यते येन संसारसागरं तरेत्।