चौवीसी स्तोत्रः चतुर्विंशतिजिनानां नमस्कारः
इदं जैनस्तोत्रम् (चौवीसी) चतुर्विंशतिजिनानां (प्रबुद्धाध्यात्मगुरूणां) नमस्कारं कुरुते, तेषां च आशीर्वादं याचते येन पुनर्जन्मचक्रात् मुक्तिः लभ्यते।
पद्यानि
अर्हन्तः, जिनाः, केवलिनः, ये लोकं प्रकाशयन्ति, धर्मे प्रतिष्ठिताः, चक्रवर्तिनः इव – सर्वे चतुर्विंशतिः हृदयात् प्रशंसिताः।
श्लोकः 1
नमो भगवते ऋषभाय, अजिताय, सम्भवाय, अभिनन्दनाय, सुमतये, पद्मप्रभाय, सुपार्श्वाय, चन्द्रप्रभाय च।
श्लोकः 2
नमो भगवते सुविधये, शीतलाय, श्रेयांसे, वसुपूज्याय, विमलाय, अनन्ताय, धर्माय, शान्तये, कुन्थवे च।
श्लोकः 3
नमो भगवते अराय, मल्लये, मुनिसुव्रताय, नमये, नेमये, पार्श्वाय, महावीराय च।
श्लोकः 4
एवं मया प्रशंसिताः, एते महात्मानः, ये रागद्वेषमोहक्लेशशोकमात्सर्यान् विजितवन्तः, जन्ममरणचक्रमुक्ताः, मम प्रीताः भवन्तु।
श्लोकः 5
चतुर्विंशतिः परमाः जिनाः, तीर्थङ्कराः, ये कीर्तिताः, पूजिताः, सत्कृताः, एकान्तिनः, निर्मलाः – ते मम प्रीताः भवन्तु।
श्लोकः 6
शुद्धमनसा चतुर्विंशतिं परमान् जिनान्, तीर्थङ्करान्, सम्पूर्णधर्मे पूजितान्, सर्वज्ञान् केवलिनः, निर्मलान्, एकान्तिनः स्तुत्वा।
श्लोकः 7
अञ्जलिं बद्ध्वा चतुर्विंशतिभ्यः तीर्थङ्करेभ्यः नमामि। परमाम्, नित्याम्, मुक्तिम्, स्थावरजङ्गमातीताम्, प्राप्तुम् इच्छामि।
श्लोकः 8
चतुर्विंशतिः तीर्थङ्कराः, महायशसः, प्रव्रजिताः, ते मे आरोग्यम्, लाभम्, उपायम्, उत्तमाम् समाधिम् च ददतु।
श्लोकः 9
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
इदं स्तोत्रं जैनभक्तिपरम्परायाः भागः, प्राकृतभाषायां रचितम्, या प्राचीनभारतीया भाषा जैनशास्त्रैः सह घनिष्ठतया सम्बद्धा। पारम्परिकतया जैनैः दैनिकपूजायाम्, पवित्रदिनेषु, अथवा चतुर्विंशतिजिनानां (आध्यात्मिकविजेतॄणाम्) सम्मानाय आनुष्ठानिकजपे पठ्यते। ते तीर्थङ्कराः (संसारसागरसन्तारकाः) इति अपि ज्ञायन्ते। सर्वत्र जैनसमुदाये स्तोत्रमिदं बहुमानितम्, अस्य रचयितृत्वं प्राचीनजैनाचार्येभ्यः आरोप्यते, यद्यपि स्पष्टतया न ज्ञायते। भक्त्या गीयमानाः श्लोकाः आन्तरिकपवित्रताम्, मार्गदर्शनम्, मुक्तिम् च प्राप्तुम् अभिप्रेताः।
ज्ञातव्य-विशेषः
इदं स्तोत्रं किम्?
इदं जैनस्तोत्रम् (प्रशंसागीतम्) यत् सर्वान् २४ तीर्थङ्करान् — प्रबुद्धाध्यात्मगुरून्, ये मुक्तिमार्गं दर्शितवन्तः — सम्मानयति। 'तीर्थङ्कर' शब्दः 'तीर्थकरः' (संसारसागरसन्तारकः) इति अर्थं वहति।
भाषा परम्परा च
स्तोत्रं प्राकृतभाषायां रचितम्, या प्राचीनभारतीया भाषा संस्कृतसह सम्बद्धा किन्तु जैनशास्त्रेषु प्राचीनतमेषु उपयुक्ता। अनेकहिन्दुस्तोत्राणां विपरीतं यानि संस्कृते सन्ति, जैनभक्तिग्रन्थाः प्राकृतं संरक्षन्ति तीर्थङ्कराणां मूलशिक्षाणां रक्षणाय।
रचना सूची च
प्रथमाः चतुः श्लोकाः २४ तीर्थङ्करान् पारम्परिकक्रमेण नाम्ना उल्लिखन्ति, ऋषभात् (अस्य युगस्य प्रथमः) आरभ्य महावीरपर्यन्तम् (अन्तिमः)। प्रत्येकः श्लोकः बहून् एकत्र समूहयति, अन्तिमश्लोकाः तेषाम् आशीर्वादं याचन्ते — मोहरागपुनर्जन्ममुक्तिम्।
प्रयोजनं लाभश्च
स्तोत्रं 'शुद्धमनसा' (सुद्ध-मण) पठितव्यं तीर्थङ्कराणाम् अनुग्रहप्राप्त्यै। विशेषतः आरोग्यम्, समृद्धिम्, उत्तमां समाधिम् (ध्यानावस्थाम्) या मोक्षं (निर्वाणम्) प्रापयति, याचते।
Rishabhanatha
जैनधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता
