भक्तामरस्तोत्रम्

जिनेश्वरस्य पादपद्मं कल्याणमन्दिरम् उदारम् अवद्यभेदि भीताभयप्रदम् अनिन्दितं च संसारसागरे निमज्जतः सर्वान् प्राणिनः पोत इव तारयति, तं नमामि।

यस्य स्वयं सुरगुरुर्बृहस्पतिरपि गरिमाम्बुराशेः स्तोत्रं विस्तृतमतिर्न विभुर्विधातुम्, तीर्थेश्वरस्य कमठस्मयधूमकेतोः तस्याहमेतत् संस्तवनं करिष्ये।

हे अधीश, सामान्यतोऽपि तव स्वरूपं वर्णयितुम् अस्मादृशाः कथं समर्थाः? धृष्टोऽपि कौशिकशिशुः यदि वा दिवान्धः घर्मरश्मेः रूपं कथं प्ररूपयति?

हे नाथ, मोहक्षयादनुभवन्नपि मर्त्यः तव गुणान् गणयितुं न क्षमेत। कल्पान्तवान्तपयसः प्रकटोऽपि जलधेः रत्नराशिः केन ज्ञायेत?

हे नाथ, अभ्युद्यतः अस्मि जडाशयोऽपि तव स्तवं कर्तुं लसदसंख्यगुणाकरस्य। बालोऽपि निजबाहुयुगं वितत्य स्वधियाम्बुराशेः विस्तीर्णतां कथयति।

हे ईश, ये गुणाः योगिनामपि न यान्ति, तेषु ममावकाशः कथं भवति? तदेवम् असमीक्षितकारितेयं जल्पन्ति वा निजगिरा पक्षिणोऽपि।

हे जिन, तव अचिन्त्यमहिमा संस्तवः आस्ताम्, तव नामापि भवतः जगन्ति पाति। निदाघे तीव्रातपोपहतपान्थजनान् पद्मसरसः सरसोऽनिलोऽपि प्रीणाति।

हे विभो, त्वयि द्वर्तिनि जन्तोः निबिडा अपि कर्मबन्धाः क्षणेन शिथलीभवन्ति। सद्यः भुजङ्गममया इव मध्यभागम् अभ्यागते वनशिखण्डिनि चन्दनस्य।

हे जिनेन्द्र, त्वयि वीक्षितेऽपि मनुजाः सहसा मुच्यन्ते रुद्रैरुपद्रवशतैः। गोस्वामिनि स्फुरिततेजसि दृष्टमात्रे चौरैरिव पशवः प्रपलायमानैः।

हे जिन, त्वं भविनां तारकः, त एव त्वाम् उद्वहन्ति हृदयेन यदुत्तरन्तः। यद्वा दृतिस्तरति यज्जलम्, एष नूनम् अन्तर्गतस्य मरुतः किल अनुभावः।

यस्मिन् हरप्रभृतयोऽपि हतप्रभावः, सोऽपि त्वया रतिपतिः क्षणेन क्षपितः। विध्यापिता हुतभुजः पयसा, येन पीतं न किं तदपि दुर्धरवाडवेन।

हे स्वामिन्, अनल्पगरिमाणमपि त्वां प्रपन्नाः जन्तवः हृदये दधानाः जन्मोदधिं लघु तरन्ति अतिलाघवेन। महतां प्रभावः चिन्त्यो न हि।

हे विभो, यदि त्वया प्रथमं क्रोधः निरस्तः, तदा कर्मचौराः कथं ध्वस्ताः? प्लोषत्यमुत्र यदि वा शिशिरापि लोके नीलद्रुमाणि विपिनानि न किं हिमानि?

हे जिन, योगिनः त्वां परमात्मरूपं सदा हृदयाम्बुजकोषदेशे अन्वेषयन्ति। पूतस्य निर्मलरुचेः किमन्यत्? अक्षस्य सम्भवपदं ननु कर्णिकायाः।

हे जिनेश, भवतः ध्यानात् भविनः क्षणेन देहं विहाय परमात्मदशां व्रजन्ति। तीव्रानलादुपलभावमपास्य लोके चामीकरत्वम् अचिरादिव धातुभेदाः।

हे जिन, यस्य भव्यैः अन्तः सदैव त्वं विभाव्यसे, तदपि शरीरं कथं नाशयसे? एतत्स्वरूपम् अथ मध्यविवर्तिनो हि यद्विग्रहं प्रशमयन्ति महानुभावाः।

हे जिनेन्द्र, मनीषिभिः अयं आत्मा त्वदभेदबुद्ध्या ध्यातः, इह भवत्प्रभावः। पानीयमपि अमृतम् इति अनुचिन्त्यमानं विषविकारम् अपाकरोति।

हे विभो, परवादिनोऽपि त्वाम् एव वीततमसं हरिहरादिधिया प्रपन्नाः। काचकामलिभिः शङ्खः सितोऽपि विविधवर्णविपर्ययेण न गृह्यते।

धर्मोपदेशसमये ते सविधानुभावात् जनः आस्ताम्, तरुरपि अशोकः भवति। अभ्युद्गते दिनपतौ समहीरुहोऽपि जीवलोकः किं विबोधम् उपयाति?

हे विभो, चित्रम् अवाङ्मुखवृन्तमेव विष्वक् पतति अविरला सुरपुष्पवृष्टिः। त्वद्गोचरे सुमनसां यदि वा मुनीश, गच्छन्ति नूनम् अध एव हि बन्धनानि।

स्थाने गभीरहृदयोदधिसम्भवायाः पीयूषतां तव गिरः समुदीरयन्ति। पीत्वा यतः परमसम्मदसङ्गभाजः भव्या तरसा अपि अजरामरत्वं व्रजन्ति।

हे स्वामिन्, सुदूरम् अवनम्य समुत्पतन्तः शुचयः सुरचामरौघाः मन्ये वदन्ति: ये अस्मै मुनिपुङ्गवाय नतिं विदधते, ते नूनम् ऊर्ध्वगतयः शुद्धभावाः।

श्यामं गभीरगिरम् उज्ज्वलहेमरत्नसिंहासनस्थम् इह भव्यशिखण्डिनः त्वाम् आलोकयन्ति रभसेन नदन्तम् उच्चैः चामीकराद्रिशिरसीव नवाम्बुवाहम्।

उद्गच्छता तव शितिद्युतिमण्डलेन लुप्तच्छदच्छविः अशोकतरुः बभूव। सान्निध्यतः अपि यदि वा तव वीतराग, नीरागतां व्रजति को न सचेतनः?

हे देव, भो भोः प्रमादम् अवधूय एनम् आगत्य निर्वृतिपुरीं प्रति सार्थवाहम् भजध्वम्। एतत् निवेदयति जगत्त्रयाय नदन् अभिनभः सुरदुन्दुभिः ते।

हे नाथ, भवता उद्योतितेषु भुवनेषु अयं विधुः तारान्वितः विहताधिकारः। मुक्ताकलापकलितोरुसितातपत्रव्याजात् त्रिधा धृततनुः ध्रुवम् अभ्युपेतः।

हे भगवन्, स्वेनं प्रपूरितजगत्त्रयपिण्डितेन कान्तिप्रतापयशसाम् इव सञ्चयेन माणिक्यहेमरजतप्रविनिर्मितेन सालत्रयेण अभितः विभासि।

हे जिन, दिव्यस्रजः त्रिदशाधिपानाम् उत्सृज्य रत्नरचितान् अपि मौलिबन्धान् भवतः पादौ श्रयन्ति। यदि वा अपरत्र त्वत्सङ्गमे सुमनसः न रमन्त एव।

हे नाथ, त्वं जन्मजलधेः विपराङ्मुखः अपि यत् तारयसि असुमतः निजपृष्ठलग्नान्। युक्तं हि पार्थिवनिपस्य सतः तव एव चित्रं विभो यदसि कर्मविपाकशून्यः।

हे विश्वेश्वर, जनपालक, दुर्गतः त्वं किं वा अक्षरप्रकृतिः अपि अलिपिः त्वम् ईश। अज्ञानवत्यपि सदैव कथञ्चिदेव ज्ञानं त्वयि स्फुरति विश्वविकासहेतु।

कमठेन शठेन उत्थापितानि प्राग्भारसम्भृतनभांसि रजांसि रोषात्, तैः तव छाया अपि न हता हताशः। ग्रस्तः त्वम् एभिः अयम् एव परं दुरात्मा।

यत् गर्जदूर्जितघनौघम् अदभ्रभीमभ्रश्यत्तडिन्मुसलमांसलघोरधारम् दैत्येन मुक्तम् अथ दुस्तरवारि दध्रे, तेन एव तस्य जिन दुस्तरवारि कृत्यम्।

ध्वस्तोर्ध्वकेशविकृताकृतिमर्त्यमुण्डप्रालम्बभृद्भयदवक्त्रविनिर्यदग्निः प्रेतव्रजः प्रति भवन्तम् अपीरितः यः सः अस्य अभवत् प्रतिभवं भवदुःखहेतुः।

हे भुवनाधिप, धन्याः त एव ये त्रिसन्ध्यं विधिवत् विधुतान्यकृत्याः भक्त्या उल्लसत्पुलकपक्ष्मलदेहदेशाः तव पादद्वयं आराधयन्ति भुविजन्मभाजः।

हे मुनीश, अस्मिन् अपारभववारिनिधौ मन्ये न मे श्रवणगोचरतां गतः असि। आकर्णिते तु तव गोत्रपवित्रमन्त्रे किं वा विपद्विषधरी सविधं समेति?

हे देव, जन्मान्तरेऽपि तव पादयुगं मया महितम् इति न मन्ये ईहितदानदक्षम्। तेनेह जन्मनि मुनीश पराभवानां जातः निकेतनम् अहं मथिताशयानाम्।

नूनं मोहतिमिरावृतलोचनेन पूर्वं सकृदपि प्रविलोकितः असि। मर्माविधः विधुरयन्ति हि माम् अनर्थाः प्रोद्यत्प्रबन्धगतयः कथम् अन्यथा एते?

आकर्णितः अपि महितः अपि निरीक्षितः अपि नूनं न चेतसि मया विधृतः असि भक्त्या। जातः अस्मि तेन जनबान्धव दुःखपात्रं यस्मात् क्रियाः प्रतिफलन्ति न भावशून्याः।

हे नाथ दुःखिजनवत्सल हे शरण्य कारुण्यपुण्यवसते वशिनां वरेण्य भक्त्या नते मयि महेश दयां विहाय दुःखाडूरोद्दलनतत्परतां विधेहि।

निःसख्यसारशरणं शरणं शरण्यम् आसाद्य सादितरिपुप्रथितावदानम् त्वत्पादपङ्कजम् अपि प्रणिधानबन्ध्यः वन्ध्यः अस्मि तद्भवनपावन हा हतः अस्मि।

हे देवेन्द्रवन्द्य विदिताखिलवस्तुसार संसारतारक विभो भुवनाधिनाथ त्रायस्व देव करुणाह्रद मां पुनीहि सीदन्तम् अद्य भयदव्यसनाम्बुराशेः।

हे नाथ, यदि अस्ति भवदङ्घ्रिसरोरुहाणां भक्तेः फलं किमपि सन्ततसञ्चितायाः, तत् मे त्वदेकशरणस्य शरण्य भूयाः स्वामी त्वम् एव भुवनेऽत्र भवान्तरेऽपि।

इत्थं समाहितधियः विधिवत् जिनेन्द्र सान्द्रोल्लसत्पुलककञ्चुकिताङ्गभागाः त्वद्बिम्बनिर्मलमुखाम्बुजबद्धलक्ष्याः ये भव्याः तव संस्तवं रचयन्ति विभो।

जननयनकुमुदचन्द्रप्रभास्वराः स्वर्गसम्पदः भुक्त्वा ते विगलितमलनिचयाः अचिरात् मोक्षं प्रपद्यन्ते।