ಶ್ರೀ ಕಲ್ಯಾಣಮಂದಿರ ಸ್ತೋತ್ರ
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಚಾರ್ಯ ಕುಮುದಚಂದ್ರರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಡುವ, ಸಿದ್ಧಸೇನ ದಿವಾಕರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ೪೪ ಪದ್ಯಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಮಂದಿರ ಸ್ತೋತ್ರವು ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕಗಳು
ಜಿನೇಶ್ವರನು ಕಲ್ಯಾಣಮಂದಿರನೂ, ಉದಾರನೂ, ಪಾಪನಾಶಕನೂ, ಭೀತರಿಗೆ ಅಭಯಪ್ರದನೂ, ನಿಂದಿತವಲ್ಲದ ಪಾದಪದ್ಮವುಳ್ಳವನೂ, ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ದೋಣಿಯಂತಿರುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನನ್ನು ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 1
ಗುರುಗಳಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯೇ ಸ್ವಯಂ ಗಂಭೀರತೆಯ ಸಾಗರವಾದ ನಿನ್ನ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಬುದ್ಧಿಯಿಂದಲೂ ರಚಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ; ಹಾಗಿರುವಾಗ, ತೀರ್ಥೇಶ್ವರನೂ, ಕಮಠನ ಗರ್ವವೆಂಬ ಧೂಮಕೇತುವೂ ಆದ ನಿನ್ನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 2
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಯೂ ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ನನ್ನಂತಹವರು ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥರಾಗಬಲ್ಲರು, ಓ ಅಧೀಶ? ಧೃಷ್ಟನಾದ ಕೌಶಿಕಶಿಶು ಅಥವಾ ಹಗಲು ಕಾಣದ ಕುರುಡನು ಸೂರ್ಯನ ರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಬಲ್ಲನೇ?
ಶ್ಲೋಕ 3
ಓ ನಾಥ, ಮೋಹಕ್ಷಯದಿಂದ ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ. ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಸುರಿಸಿದ ನೀರಿನ ಸಾಗರದ ರತ್ನರಾಶಿಯು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಯಾರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ಶ್ಲೋಕ 4
ಓ ನಾಥ, ನಾನು ಜಡಬುದ್ಧಿಯವನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಸಂಖ್ಯ ಗುಣಗಳ ಆಕರವಾದ ನಿನ್ನ ಸ್ತವನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ. ಬಾಲಕನು ತನ್ನ ಎರಡು ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ ಸಮುದ್ರದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಹೇಳಬಲ್ಲನೇ?
ಶ್ಲೋಕ 5
ಓ ಈಶ, ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ನನಗೆ ಅವಕಾಶವೇನು? ಹೀಗಿರಲು, ಇದು ಅವಿಚಾರಿತ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ; ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಏನನ್ನೋ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಶ್ಲೋಕ 6
ಓ ಜಿನ, ನಿನ್ನ ಅಚಿಂತ್ಯ ಮಹಿಮೆಯ ಸ್ತವನವು ದೂರವಿರಲಿ; ನಿನ್ನ ನಾಮವೂ ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಪಥಿಕರನ್ನು ಪದ್ಮಸರಸ್ಸಿನ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 7
ಓ ವಿಭೋ, ನೀನು ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಜೀವಿಯ ದಟ್ಟವಾದ ಕರ್ಮಬಂಧಗಳು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಾವುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಚಂದನಮರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ನವಿಲು ಬಂದೊಡನೆ ಹಾವುಗಳು ಓಡಿಹೋಗುವಂತೆ.
ಶ್ಲೋಕ 8
ಓ ಜಿನೇಂದ್ರ, ನೀನು ನೋಡಿದ ಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಮನುಷ್ಯರು ಸಹಸಾ ರುದ್ರರಾದ ಉಪದ್ರವಶತಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಗೋಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕಂಡೊಡನೆ ಕಳ್ಳರು ಓಡಿಹೋಗುವಂತೆ ಪಶುಗಳು ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಶ್ಲೋಕ 9
ಓ ಜಿನ, ನೀನು ಭವಿಗಳಿಗೆ ತಾರಕನು; ಅವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ ಚರ್ಮದ ದೋಣಿಯು ನೀರನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ; ಅದರ ಒಳಗಿರುವ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಭಾವವೇ ಕಾರಣ.
ಶ್ಲೋಕ 10
ಹರ-ಪ್ರಭೃತಿಗಳೂ ಪ್ರಭಾವಹೀನರಾದ ಆ ರತಿಪತಿಯು ನಿನ್ನಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದನು. ಯಾವನಿಂದ ಅಗ್ನಿಯು ನೀರಿನಿಂದ ಶಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟನೋ, ಆ ದುರ್ಧರ ವಾಡವಾಗ್ನಿಯೂ ಕುಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವೇ?
ಶ್ಲೋಕ 11
ಓ ಸ್ವಾಮಿನ್, ಅಲ್ಪಗರಿಮೆಯವರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಶರಣುಹೊಂದಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ಜನ್ಮಸಾಗರವನ್ನು ಲಘುವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾತ್ಮರ ಪ್ರಭಾವವು ಚಿಂತಿಸಲಸಾಧ್ಯವಲ್ಲವೇ?
ಶ್ಲೋಕ 12
ಓ ವಿಭೋ, ನೀನು ಮೊದಲು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ನಿರಸನ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಕರ್ಮಚೋರರು ಹೇಗೆ ನಾಶವಾದರು? ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಿಶಿರವಾದ ಹಿಮವು ನೀಲವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವನಗಳನ್ನು ಸುಡದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಹೇಗೆ?
ಶ್ಲೋಕ 13
ಓ ಜಿನ, ಯೋಗಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಪರಮಾತ್ಮರೂಪವಾಗಿ ಹೃದಯಕಮಲದ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪವಿತ್ರವಾದ ನಿರ್ಮಲಕಾಂತಿಯ ಕರ್ಣಿಕೆಗೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಾನವೇನು?
ಶ್ಲೋಕ 14
ಓ ಜಿನೇಶ, ಭವಿಗಳು ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪರಮಾತ್ಮದಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತೀವ್ರ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧಾತುಭೇದಗಳು ಉಪಲಭಾವವನ್ನು ತೊರೆದು ಅಚಿರದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನವಾಗುವಂತೆ.
ಶ್ಲೋಕ 15
ಓ ಜಿನ, ಭವ್ಯರು ನಿನ್ನನ್ನು ಒಳಗೆ ಸದಾ ಭಾವಿಸಿದರೂ, ನೀನು ಅವರ ಶರೀರವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಾಶಮಾಡುವೆ? ಇದು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ; ಮಹಾನುಭಾವರು ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 16
ಮನೀಷಿಗಳು ಈ ಆತ್ಮನನ್ನು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಭೇದಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇದು ನಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವ. ನೀರನ್ನು ಅಮೃತವೆಂದು ಚಿಂತಿಸಿದರೆ ಅದು ವಿಷವಿಕಾರವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸದೇ?
ಶ್ಲೋಕ 17
ಓ ವಿಭೋ, ವೀತತಮಸನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪರವಾದಿಗಳೂ ಹರಿ-ಹರಾದಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಶರಣುಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಕಾಚಕಾಮಲಿಗಳಿಂದ ಬಿಳಿಯ ಶಂಖವು ವಿವಿಧವರ್ಣಗಳ ವಿಪರ್ಯಯದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡದು.
ಶ್ಲೋಕ 18
ಧರ್ಮೋಪದೇಶದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಧಾನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜನರು ನಿನ್ನಂತೆ ಆಗುತ್ತಾರೆ; ಅಶೋಕವೃಕ್ಷವೂ ಅಶೋಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಮಹೀರುಹಗಳೂ ಜೀವಲೋಕವೂ ಜಾಗೃತವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?
ಶ್ಲೋಕ 19
ಓ ವಿಭೋ, ಅವಾಙ್ಮುಖವಾದ ವೃಂತದಿಂದ ಸುರಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯು ವಿಷ್ವಕ್ ಪತಿಸುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯ. ಓ ಮುನೀಶ, ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮನಸ್ಸುಗಳ ಬಂಧನಗಳು ಅಧೋಮುಖವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಶ್ಲೋಕ 20
ಗಂಭೀರಹೃದಯವಾದ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಮೃತತ್ವವು ನಿನ್ನ ವಾಣಿಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಕುಡಿದು ಭವ್ಯರು ಪರಮಸಮ್ಮದದ ಸಂಗವನ್ನು ಪಡೆದು ತರಸಾ ಅಜರಾಮರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 21
ಓ ಸ್ವಾಮಿನ್, ದೂರದಿಂದ ಬಾಗಿ ಮೇಲೆದ್ದು ಬೀಸುವ ಶುಚಿಯಾದ ಸುರಚಾಮರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ: "ಈ ಮುನಿಪುಂಗವನಿಗೆ ನಮಿಸುವವರು ಊರ್ಧ್ವಗತಿಯುಳ್ಳ ಶುದ್ಧಭಾವಿಗಳು."
ಶ್ಲೋಕ 22
ಶ್ಯಾಮವರ್ಣನೂ, ಗಂಭೀರವಾಣಿಯೂ, ಉಜ್ಜ್ವಲ ಹೇಮರತ್ನಸಿಂಹಾಸನಸ್ಥನೂ ಆದ ನಿನ್ನನ್ನು ಭವ್ಯಶಿಖಂಡಿಗಳು ರಭಸದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ; ಚಿನ್ನದ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಮೇಘವು ಗರ್ಜಿಸುವಂತೆ.
ಶ್ಲೋಕ 23
ನಿನ್ನ ಶಿತಿದ್ಯುತಿಮಂಡಲವು ಉದ್ಗಮಿಸಿದಾಗ ಅಶೋಕತರುವಿನ ಎಲೆಗಳ ಬಣ್ಣವು ಮಾಸಿತು. ಓ ವೀತರಾಗ, ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಸಚೇತನನೂ ನೀರಾಗತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವನಲ್ಲವೇ?
ಶ್ಲೋಕ 24
ಓ ದೇವ, ನಿನ್ನ ಸುರದುಂದುಭಿಯು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ನಿವೇದಿಸುತ್ತದೆ: "ಪ್ರಮಾದವನ್ನು ತೊರೆದು ನಿರ್ವೃತಿಪುರಿಗೆ ಸಾರ್ಥವಾಹನಾದ ಇವನನ್ನು ಭಜಿಸಿರಿ."
ಶ್ಲೋಕ 25
ಓ ನಾಥ, ನೀನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉದ್ಯೋತಿಸಿದಾಗ, ಈ ಚಂದ್ರನು ತಾರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಮುಕ್ತಾಕಲಾಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶ್ವೇತಾತಪತ್ರದ ವ್ಯಾಜದಿಂದ ಮೂರು ತನುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬಂದನು.
ಶ್ಲೋಕ 26
ಓ ಭಗವನ್, ಸ್ವಯಂ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ಕಾಂತಿ, ಪ್ರತಾಪ, ಯಶಸ್ಸುಗಳ ಸಂಚಯದಿಂದ ಮಾಣಿಕ್ಯ, ಹೇಮ, ರಜತದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಿಂದ ನೀನು ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ಶ್ಲೋಕ 27
ಓ ಜಿನ, ದೇವೇಂದ್ರರ ದಿವ್ಯಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನನಿರ್ಮಿತ ಮೌಲಿಬಂಧನಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತವೆ. ಬೇರೆಡೆ ಸುಮನಸ್ಸುಗಳು ನಿನ್ನ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?
ಶ್ಲೋಕ 28
ಓ ನಾಥ, ನೀನು ಜನ್ಮಸಾಗರದಿಂದ ವಿಪರಾಙ್ಮುಖನಾಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನ ಪೃಷ್ಠಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡವರನ್ನು ತಾರಯಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಪಾರ್ಥಿವನಿಪನಾದ ನಿನಗೆ ಇದು ಯುಕ್ತ; ಕರ್ಮವಿಪಾಕಶೂನ್ಯನಾಗಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯ.
ಶ್ಲೋಕ 29
ಓ ಜನಪಾಲಕ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನೂ ದುರ್ಗತನೂ ಆದ ನೀನು ಅಕ್ಷರಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಅಲಿಪಿಯೂ ಆಗಿರುವೆ. ಅಜ್ಞಾನಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಜ್ಞಾನವು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಫುರಿಸಿ ವಿಶ್ವವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 30
ಕಮಠನು ರೋಷದಿಂದ ಎತ್ತಿದ ಧೂಳಿನ ರಾಶಿಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದವು; ಅವುಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ನೆರಳೂ ಹಾಳಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹತಾಶನಾದ ಆ ದುರಾತ್ಮನು ಗ್ರಸ್ತನಾದನು.
ಶ್ಲೋಕ 31
ದೈತ್ಯನಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಗರ್ಜಿಸುವ ಉರ್ಜಿತ ಘನೌಘ, ಅದ್ಭುತ ಭೀಮ, ಬೀಳುವ ಮಿಂಚು, ಮುಸಲ, ಮಾಂಸಲ ಘೋರಧಾರೆಯುಳ್ಳ ದುಸ್ತರವಾದ ನೀರನ್ನು ನೀನು ಧರಿಸಿದೆ; ಅದೇ ಅವನಿಗೆ ದುಸ್ತರವಾದ ಕೃತ್ಯವಾಯಿತು.
ಶ್ಲೋಕ 32
ಧ್ವಸ್ತೋರ್ಧ್ವಕೇಶ, ವಿಕೃತಾಕೃತಿಯ ಮನುಷ್ಯಮುಂಡಗಳ ಆಲಂಬವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಭಯದಾಯಕ ವಕ್ತ್ರದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಪ್ರೇತಸಮೂಹವು ನಿನ್ನೆಡೆಗೆ ಪ್ರೇರಿತವಾಯಿತು; ಅದು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಭವನದಲ್ಲಿ ಭವದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಶ್ಲೋಕ 33
ಓ ಭುವನಾಧಿಪ, ಧನ್ಯರು ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು, ಮೂರು ಸಂಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಇತರ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪುಲಕಿತವಾದ ದೇಹಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಾದದ್ವಯವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 34
ಓ ಮುನೀಶ, ಈ ಅಪಾರ ಭವವಾರಿನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ಶ್ರವಣಗೋಚರನಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಗೋತ್ರಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ವಿಪದ್ವಿಷಧರಿಯು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರುವುದೇ?
ಶ್ಲೋಕ 35
ಓ ದೇವ, ಜನ್ಮಾಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ಪಾದಯುಗವನ್ನು ನಾನು ಪೂಜಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಈಹಿತದಾನದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಥಿತಾಶಯರಾದ ಪರಾಭವಗಳ ನಿಕೇತನನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 36
ಮೋಹತಿಮಿರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ನೇತ್ರದಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯೂ ನಿನ್ನನ್ನು ವಿಲೋಕಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮರ್ಮಾವಿಧರಾದ ಅನರ್ಥಗಳು ನನ್ನನ್ನು ವಿಧುರಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ; ಪ್ರಬಂಧಗತಿಯುಳ್ಳ ಇವು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿವೆ.
ಶ್ಲೋಕ 37
ಕೇಳಿದ್ದರೂ, ಪೂಜಿಸಿದ್ದರೂ, ನೋಡಿದ್ದರೂ, ನಿನ್ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಜನಬಾಂಧವ, ದುಃಖಪಾತ್ರನಾದೆನು; ಭಾವಶೂನ್ಯವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಶ್ಲೋಕ 38
ಓ ನಾಥ, ದುಃಖಿಜನವತ್ಸಲ, ಶರಣ್ಯ, ಕಾರುಣ್ಯಪುಣ್ಯವಸತೇ, ವಶಿನಾಂವರೇಣ್ಯ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಾಗಿದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ದಯೆಯನ್ನು ತೋರಿ, ದುಃಖಾಡೂರೋದ್ದಲನದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರತೆಯನ್ನು ವಿಧೇಹಿ.
ಶ್ಲೋಕ 39
ಸ್ನೇಹಸಾರಶೂನ್ಯವಾದ ಶರಣ್ಯನ ಶರಣನ್ನು ಪಡೆದು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಪ್ರಥಿತಾವದಾನನಾದ ನಿನ್ನ ಪಾದಪಂಕಜವನ್ನು ಪ್ರಣಿಧಾನಬಂಧ್ಯನಾಗಿ ವಂಧ್ಯನಾದೆನು; ಓ ಭವನಪಾವನ, ಹಾ! ಹತನಾದೆನು.
ಶ್ಲೋಕ 40
ಓ ದೇವೇಂದ್ರವಂದ್ಯ, ವಿದಿತಾಖಿಲವಸ್ತುಸಾರ, ಸಂಸಾರತಾರಕ, ವಿಭೋ, ಭುವನಾಧಿನಾಥ, ಕರುಣಾಹ್ರದನಾದ ನೀನು ಭಯದ ವ್ಯಸನಾಂಬುರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸೀದುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ತ್ರಾಯಿಸು, ಪುನೀಹಿ.
ಶ್ಲೋಕ 41
ಓ ನಾಥ, ನಿನ್ನ ಅಂಘ್ರಿಸರೋರುಹಗಳ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂತತ ಸಂಚಿತವಾದ ಫಲವು ಏನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ನಿನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನೇ ಶರಣುಹೊಂದಿದ ನನಗೆ ಶರಣ್ಯನಾಗು; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಭವಾಂತರದಲ್ಲೂ ನೀನೇ ಸ್ವಾಮಿ.
ಶ್ಲೋಕ 42
ಹೀಗೆ ಸಮಾಹಿತಧಿಯಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ, ಸಾಂದ್ರೋಲ್ಲಸತ್ಪುಲಕದ ಕಂಚುಕಿತಾಂಗಭಾಗಗಳುಳ್ಳ, ನಿನ್ನ ನಿರ್ಮಲ ಮುಖಾಂಬುಜದಲ್ಲಿ ಬದ್ಧಲಕ್ಷ್ಯರಾಗಿ, ಓ ಜಿನೇಂದ್ರ, ಭವ್ಯರು ನಿನ್ನ ಸಂಸ್ತವವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 43
ಜನನಯನಕುಮುದಚಂದ್ರಪ್ರಭಾಸ್ವರಗಳಾದ ಸ್ವರ್ಗಸಂಪದ್ಗಳನ್ನು ಭುಕ್ತ್ವಾ, ವಿಗಲಿತಮಲನಿಚಯರಾಗಿ, ಅಚಿರಾತ್ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 44
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ಪ್ರತಿದಿನ ಅಥವಾ ಶುಭ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ (ಏಕಾದಶಿ, ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಹೂರ್ತ (ಮುಂಜಾನೆ 4 - 6) ಅಥವಾ ಸಂಧ್ಯಾ ಸಮಯ
ತುಪ್ಪದ ದೀಪ, ಧೂಪ, ತಾಜಾ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯ
- ಮನಃಶಾಂತಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಜೈನ ಭಕ್ತಿ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ೨೩ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ; ಎರಡನೇ ಪದ್ಯವು ಅವರನ್ನು ಕಮಠ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದವರೆಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಚಾರ್ಯ ಕುಮುದಚಂದ್ರರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅವರನ್ನು ಸಿದ್ಧಸೇನ ದಿವಾಕರರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಶ್ವೇತಾಂಬರ ಮತ್ತು ದಿಗಂಬರ ಸಮುದಾಯಗಳೆರಡೂ ಗೌರವಿಸುತ್ತವೆ. ಇವರ ಕಾಲನಿರ್ಣಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ; ಕೊನೆಯ ಪದ್ಯ (೪೪)ದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಜನರ ಕಣ್ಣಿನ ಕಮಲಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುವ ಚಂದ್ರನ ಬಿಂಬವಾಗಿ (ಕುಮುದಚಂದ್ರ) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ೪೪ ಪದ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಕೊನೆಯದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲವೂ ವಸಂತತಿಲಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ; ಕೊನೆಯದು ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಜೈನರು ಇದನ್ನು ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ; ಭಕ್ತಾಮರ ಸ್ತೋತ್ರದಷ್ಟೇ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಇದು ಪ್ರೀತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಪಠ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ
ರಚಿಸಿದವರು: Acharya Kumudachandra
Acharya Kumudachandra ಅವರ ಇನ್ನಷ್ಟು
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಾ?
ಸ್ತೋತ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃ
ಇದು ೪೪ ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ತೋತ್ರವಾದ ಕಲ್ಯಾಣಮಂದಿರ ಸ್ತೋತ್ರ; ೨೩ನೇ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಇದನ್ನು ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ತೋತ್ರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಚಾರ್ಯ ಕುಮುದಚಂದ್ರರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವರನ್ನು ಸಿದ್ಧಸೇನ ದಿವಾಕರರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕವಿಯ ಹೆಸರು ೪೪ನೇ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.
ಕಮಠನ ದಾಳಿಗಳು
ಎರಡನೇ ಪದ್ಯವು ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರನ್ನು ಹೊಗೆಯ ಧ್ವಜವುಳ್ಳ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆದು, ಕಮಠನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿತೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ; ೩೧ರಿಂದ ೩೩ನೇ ಪದ್ಯಗಳು ಆ ಹಳೆಯ ವೈರಿಯ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತವೆ: ಜಿನನ ನೆರಳನ್ನೂ ಮುಟ್ಟಲಾರದ ಧೂಳಿನ ಮೋಡಗಳು, ಜಿನನು ಅಚಲವಾಗಿ ತಾಳಿಕೊಂಡ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ, ಮತ್ತು ಭೂತಗಣ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆಕ್ರಮಣಕಾರನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯಾತನೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಿನನ ನಾಮದ ಶಕ್ತಿ
ಏಳನೇ ಪದ್ಯವು ಹೇಳುವಂತೆ, ಜಿನನ ಅಚಿಂತ್ಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟರೂ, ಅವರ ನಾಮವೇ ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ — ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ತಾವರೆ ಕೊಳದ ತಂಗಾಳಿ ಶಮನ ನೀಡುವಂತೆ. ಇದು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ಕರ್ಮಬಂಧನಗಳು ಸಡಿಲಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಜೈನ ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ (ಪದ್ಯ ೮).
ತಾತ್ವಿಕ ವಿಷಯಗಳು
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಜಿನನನ್ನು ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವರಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಪದ್ಯಗಳು ಜಿನನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವವರು ಜನನ-ಮರಣ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ — ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ದೋಣಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕನನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಂತೆ. ಹನ್ನೊಂದನೇ ಪದ್ಯವು ಶಿವ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದ ಮದನನೂ ಜಿನನಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದನೆಂದು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
ರಚನೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಬಳಕೆ
ಕವಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಜಿನನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ (ಪದ್ಯ ೨–೬), ನಂತರ ಜಿನನ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ; ೩೪ನೇ ಪದ್ಯದಿಂದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪದ್ಯ ೩೪–೪೨). ೪೩ನೇ ಪದ್ಯವು ಇಂತಹ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಭಕ್ತರನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ಕೊನೆಯ ಪದ್ಯ (೪೪) ಅವರು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವರೆಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೈನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Parshvanatha
ಜೈನ ಧರ್ಮ ನಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿಸಂಬಂಧಿತ ಬೋಧನೆಗಳು
ಅದೇ ಬೋಧನೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ
