ಸ್ನಾತ್ರ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸ್ತೋತ್ರಗಳು
ಇದು ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ (ಅಭಿಷೇಕ) ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ, ವಿವಿಧ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ (ಪೂಜಾ ವಿಧಿ)
1ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಣ
ಬಲಿಪೀಠ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ. ವಿಧಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ: ನೀರು ತುಂಬಿದ ಕಲಶ (ಪವಿತ್ರ ಮಡಕೆ), ಹಾಲು, ಶ್ರೀಗಂಧದ ಲೇಪ, ಅಕ್ಕಿ ಕಾಳುಗಳು, ಹೂವುಗಳು, ಧೂಪ, ದೀಪ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ. ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಭಕ್ತನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಬೇಕು.
2ಆವಾಹನೆ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪ
ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಕೈ ಜೋಡಿಸಿ, ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲು “ಓಂ ನಮೋ ಅರಿಹಂತಾಣಂ” ಎಂಬಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ. ನಂತರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ನಾತ್ರ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸುವ ನಿಮ್ಮ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ.
3ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ
ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ, ಕಲಶದ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಮೂರ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ತಲೆಯಿಂದ ಪಾದದವರೆಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಸುರಿಯಿರಿ. ಇದು ಕರ್ಮದ ಮಾಲಿನ್ಯಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವುದರ ಸಂಕೇತ. ಇಚ್ಛೆಯಿದ್ದರೆ ಹಾಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಈ ಹಂತವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದು.
4ಶ್ರೀಗಂಧದ ಲೇಪ ಹಚ್ಚುವುದು
ಮೃದು ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಒರೆಸಿ ಒಣಗಿಸಿದ ನಂತರ, ತೀರ್ಥಂಕರರ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಲೇಪ ಹಚ್ಚಿ. ಶ್ರೀಗಂಧವು ಸದ್ಗುಣ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳ ತಾಪ ಶಮನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
5ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಅರ್ಪಣೆ
ಮೂರ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಖಂಡ ಅಕ್ಕಿ ಕಾಳುಗಳನ್ನು (ಅಕ್ಷತೆ) ಇಡಿ, ನಂತರ ಚೆಂಡು ಹೂ ಅಥವಾ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂತಹ ತಾಜಾ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ. ಅಕ್ಕಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು, ಹೂವುಗಳು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಅರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
6ಧೂಪ ಮತ್ತು ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸುವುದು
ಅಗರಬತ್ತಿ (ಧೂಪ) ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ದೀಪ (ದೀಪಕ) ಬೆಳಗಿಸಿ. ಪರಿಸರ ಶುದ್ಧವಾಗಲು ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಂದೆ ಧೂಪವನ್ನು ಸುತ್ತಿಸಿ; ನಂತರ ಸ್ತೋತ್ರ ಅಥವಾ ಭಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ದೀಪವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿ ಆರತಿ ಮಾಡಿ.
7ಆರತಿ
ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬೆಳಗಿದ ದೀಪವನ್ನು ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಂದೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ; ಸ್ನಾನ ವಿಧಿಯ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ.
8ಅಂತಿಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯ
ಕೈ ಜೋಡಿಸಿ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ಭಕ್ತಾಮರ ಸ್ತೋತ್ರ ಅಥವಾ ಸರಳ ಸಮರ್ಪಣಾ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಂತಹ ಮುಕ್ತಾಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಪಠಿಸಿ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡುವಂತೆ ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಮೂರು ಬಾರಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು (ಪ್ರಸಾದ) ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹಂಚಿ.
ಶ್ಲೋಕಗಳು
ಮೊದಲು ಮೂರು ಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಮೂರು ಸುಂದರವಾದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯಿಂದ ಸ್ವಸ್ತಿಕವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷತೆ ಇಟ್ಟು ಶ್ರೀಫಲವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಸಿಂಹಾಸನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯಿಂದ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಮಾಡಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಮೂರು ನವಕಾರ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಲೋಹದ ಪ್ರತಿಮಾಜಿಯನ್ನು ಕೂರಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿಮಾಜಿಯ ಬಲಗಡೆ, ಅವರ ಮೂಗಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದ ದೀಪವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ನಂತರ ಸ್ನಾತ್ರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವರು ನಾಡಾಛಡಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಮೃತ ತುಂಬಿದ ಕಲಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೂರು ನವಕಾರ ಹೇಳಿ, ಪ್ರಭುಜಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಚಕ್ರಜಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು. (ಪಂಚಾಮೃತ: ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಸಕ್ಕರೆ, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಿಶ್ರಣ). ನಂತರ ಬಾಲಾಕುಂಚಿ ಮಾಡಿ ನೀರಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಮೂರು ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಅಂಗವನ್ನು ಒರೆಸಿ, ಕೇಸರಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಕೈ ತೊಳೆದು ತನ್ನ ಬಲಗೈಯ ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಸ್ನಾತ್ರ ಮಾಡುವವರು ಕುಸುಮಾಂಜಲಿಯ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಿಂತಿರಬೇಕು. (ಕುಸುಮಾಂಜಲಿ: ಕೇಸರಿ, ಅಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳ ಮಿಶ್ರಣ)
ಶ್ಲೋಕ 1
ಪ್ರಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಮೃತದ ಸಾರವಾಗಿರುವ, ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ, ಗುಣರತ್ನಗಳ ಮಹಾಖನಿಯಾದ, ಭವ್ಯಜೀವಿಗಳೆಂಬ ಕಮಲಗಳನ್ನು ಅರಳಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತಿರುವ ಜಿನೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 2
ಪುಷ್ಪಾಭರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ. ಸ್ನಾನ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿ, ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.
ಶ್ಲೋಕ 3
ಜಿನನ ಜನ್ಮಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೇರುಶಿಖರದಲ್ಲಿ ರತ್ನ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣ ಕಲಶಗಳಿಂದ ದೇವಾಸುರರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದರು. ನಿಮ್ಮನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದವರು ಧನ್ಯರು.
ಶ್ಲೋಕ 4
ನಿರ್ಮಲ ಜಲಕಲಶದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ. ಆದಿಜಿನೇಂದ್ರ, ಕುಸುಮಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸಿದ್ಧಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಅಂಗವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸಿ.
ಶ್ಲೋಕ 5
ಆತ್ಮವು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಸುಕುಮಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದಿಜಿನೇಂದ್ರ, ಕುಸುಮಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ.
ಶ್ಲೋಕ 6
ಬಲಗೈ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಮೇಲೆ ಕುಸುಮಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಇಡಬೇಕು.
ಶ್ಲೋಕ 7
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ಪ್ರತಿದಿನ ಅಥವಾ ಶುಭ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ (ಏಕಾದಶಿ, ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಹೂರ್ತ (ಮುಂಜಾನೆ 4 - 6) ಅಥವಾ ಸಂಧ್ಯಾ ಸಮಯ
ತುಪ್ಪದ ದೀಪ, ಧೂಪ, ತಾಜಾ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯ
- ಮನಃಶಾಂತಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ಪಠ್ಯವು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಶ್ವೇತಾಂಬರ ಪಂಥದ ಸ್ನಾತ್ರ ಪೂಜಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ (ಅಭಿಷೇಕ) ಮಾಡುವ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರ್ಯುಷಣದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪಂಡಿತ ಶ್ರೀ ವೀರವಿಜಯಜೀ ಅವರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಕಥೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ಸ್ನಾತ್ರ ಪೂಜೆಯು ಮೇರು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ತೀರ್ಥಂಕರನ ಜನ್ಮ-ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಪುನರಭಿನಯಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಜೈನ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಶುಭ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಮಾಡುವ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸ್ನಾನವಾಗಿದೆ.
ಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಓದಿ →ಈ ಪಠ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ
ರಚಿಸಿದವರು: Pandit Veervijayji
Pandit Veervijayji ಅವರ ಇನ್ನಷ್ಟು
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಾ?
ಲೇಖಕರು
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಕರ್ತೃ ಪಂಡಿತ ಶ್ರೀ ವೀರವಿಜಯಜೀ ಅವರು. ಇವರು ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಭಕ್ತಿ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕಾವ್ಯಗಳು ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.
ಕಾವ್ಯದ ಛಂದಸ್ಸು
ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕವು 'ದ್ರುತವಿಲಂಬಿತ' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸಮವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಪಾದದಲ್ಲಿ 12 ಅಕ್ಷರಗಳು (ಗಣಗಳು: ನ-ಸ-ಜ-ಜ-ಗ-ರ) ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಛಂದಸ್ಸು ಜೈನ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಸ್ನಾತ್ರ ಪೂಜೆಯ ವಿಧಾನ
ಈ ಪಠ್ಯವು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮೂರ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಮತ್ತು ಜಲದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವ 'ಸ್ನಾತ್ರ ಪೂಜೆ'ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕೇಸರಿಯ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಮಾಡಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಫಲ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಇಡುವ ಸಂಕೇತವಿದೆ. ಅನಂತರ ಧಾತುವಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅಭಿಷೇಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕುಸುಮಾಂಜಲಿಯ ಅರ್ಥ
'ಕುಸುಮಾಂಜಲಿ' ಎಂದರೆ ಕೇಸರಿ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಲ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ಜಿನೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಜೈನ ಸೃಷ್ಟಿವಿಜ್ಞಾನದ ಉಲ್ಲೇಖ
ಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ 'ಮೇರು ಸಿಹರೆ ರಯಣಕಣಯಕಲಸೇಹಿಂ' ಎಂಬ ಸಾಲು ಜೈನ ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಜನ್ಮಾಭಿಷೇಕವು ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರಿಂದ ರತ್ನಮಯ ಕಲಶಗಳಿಂದ ನಡೆಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Mahavira
ಜೈನ ಧರ್ಮ ನಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿಸಂಬಂಧಿತ ಬೋಧನೆಗಳು
ಅದೇ ಬೋಧನೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ
