కల్యాణ మందిర స్తోత్రం
44 శ్లోకాల కల్యాణమందిర స్తోత్రం పార్శ్వనాథుని స్తుతిస్తుంది; సంప్రదాయంగా కుముదచంద్రునికి, అంటే సిద్ధసేన దివాకరునికి ఆపాదించబడింది.
శ్లోకాలు
శ్రీ జినేశ్వరుని కల్యాణకరమైన, ఉదారమైన, పాపములను భేదించునదియు, భీతులకు అభయమును ఇచ్చునదియు, నిందితము కానిదియు అగు పాదపద్మమునకు నమస్కరించెదను. ఆ పాదపద్మమే సంసారసాగరమున మునుగుచున్న సమస్త జీవులకు ఓడవలె తోడ్పడునది.
శ్లోకం 1
ఎవని స్తోత్రమును స్వయముగా సురగురువైన బృహస్పతియు, గరిమసముద్రుని లోతు తెలియలేనివాడై, విస్తారమైన బుద్ధి కలవాడైనను చేయలేడో, అట్టి తీర్థేశ్వరుని, కమఠుని గర్వమునకు ధూమకేతువు వంటివాని, ఆయన స్తవనమును నేను చేయుచున్నాను.
శ్లోకం 2
ఓ అధీశా! సామాన్యముగానైనను నీ స్వరూపమును వర్ణించుటకు నావంటివారు ఎట్లు సమర్థులు? ధృష్టుడైన కౌశికుని పిల్లవాడు లేదా పగటి గుడ్డివాడు సూర్యుని రూపమును వర్ణించగలడా?
శ్లోకం 3
ఓ నాథా! మోహము క్షీణించుటచే నీ గుణములను అనుభవించుచున్న మర్త్యుడు కూడ నీ గుణములను లెక్కించలేడు. కల్పాంతమున క్రక్కబడిన జలముతో కూడిన సముద్రమున రత్నరాశి ప్రకటమైనను, దానిని ఎవరు తెలియగలరు?
శ్లోకం 4
ఓ నాథా! జడాశయుడనైనను, అసంఖ్య గుణములకు ఆకరమైన నీ స్తవమును చేయుటకు ఉద్యుక్తుడనైతిని. బాలుడు తన బాహుయుగమును విస్తరించి సముద్రమును తన బుద్ధితో కొలుచుట చెప్పడా?
శ్లోకం 5
ఓ ఈశా! యోగులకు కూడ అందని నీ గుణములను చెప్పుటకు నాకు ఎట్లు అవకాశము కలుగును? అట్లు కావున ఇది అసమీక్షితముగా చేయబడినది. పక్షులు కూడ తమ స్వభాషతో పలుకుచున్నవి కదా!
శ్లోకం 6
ఓ జినా! నీ అచింత్య మహిమగల సంస్తవము దూరముగా ఉండనిమ్ము. నీ నామము మాత్రమే జగత్తులను రక్షించుచున్నది. ఎండలో తపించిన బాటసారులను వేసవిలో పద్మసరస్సు నుండి వచ్చు చల్లని గాలి సంతోషపెట్టును కదా!
శ్లోకం 7
ఓ విభో! నీవు సన్నిధానమున ఉన్నప్పుడు, జీవుని దృఢమైన కర్మబంధములు క్షణములో శిథిలమగును. పాము పట్టిన చందన వృక్షమునకు నెమలి సమీపించిన వెంటనే విషము శమించును కదా!
శ్లోకం 8
ఓ జినేంద్రా! నీవు చూచినంత మాత్రముననే మనుజులు రుద్రులచే కలుగు శతసంఖ్యాక ఉపద్రవములనుండి తప్పించుకొందురు. గోస్వామి తేజస్సుతో ప్రకాశించుచుండగా చూడగానే దొంగలు పశువులను విడిచి పారిపోవుదురు కదా!
శ్లోకం 9
ఓ జినా! నీవు భవ్యులకు తారకుడవు. వారు నిన్ను హృదయమున ధరించి ఉత్తరించుచున్నారు. లేదా, చర్మము తేలును, కాని అది లోపల గాలి ఉండుటచేతనే కదా! అది గాలి ప్రభావము.
శ్లోకం 10
హరుడు మొదలగువారి ప్రభావము నశించినదో, అట్టి రతిపతియు నీచే క్షణములో సంహరింపబడెను. అగ్ని నీటిచే నాశనము చేయబడెను. అట్టి దుర్ధరమైన వాడవును ఏమి త్రాగలేదా?
శ్లోకం 11
ఓ స్వామిన్! అనల్ప గరిమ కలిగిన నిన్ను శరణు పొందిన జీవులు నిన్ను హృదయమున ధరించి, జన్మసముద్రమును లఘువుగా దాటుచున్నారు. మహాత్ముల ప్రభావము చింతింపదగినది కాదు కదా!
శ్లోకం 12
ఓ విభో! నీవు మొదట క్రోధమును నిరసించితివి. అట్లయిన, కర్మచోరులు ఎట్లు నశించిరి? లోకమున చల్లని మంచు కూడ నీలవృక్షములను దహించదా?
శ్లోకం 13
ఓ జినా! యోగులు నిన్ను సదా పరమాత్మ రూపముగా హృదయకమల కర్ణికా ప్రదేశమున అన్వేషించుచున్నారు. పవిత్రమైన, నిర్మలమైన కాంతి కల కర్ణికకు ఇతరమైన సంభవ స్థానము ఏమున్నది?
శ్లోకం 14
ఓ జినేశా! భవ్యులు నీ ధ్యానముచే క్షణములో శరీరమును విడిచి పరమాత్మ దశను పొందుదురు. తీవ్రమైన అగ్నిచే లోహములు ఉపల భావమును విడిచి త్వరగా బంగారమగును కదా!
శ్లోకం 15
ఓ జినా! భవ్యులచే నీవు ఎవని అంతరమున సదా భావింపబడుదువో, వారి శరీరమును నీవు నశింపజేయవు. ఇది స్వరూపము. మధ్యవర్తులైన మహానుభావులు విగ్రహమును శమింపజేయుదురు.
శ్లోకం 16
ఓ జినేంద్రా! మనీషులు ఈ ఆత్మను నీతో అభేద బుద్ధితో ధ్యానించుచున్నారు. ఇది నీ ప్రభావము. నీరు అమృతమని చింతించిన, అది విషవికారమును పోగొట్టదా?
శ్లోకం 17
ఓ విభో! నిన్ను వీతతమసునిగా పరవాదులు కూడ హరి హరాది భావనతో శరణు పొందుదురు. కాచకామలురు తెల్లని శంఖమును వివిధ వర్ణములతో గ్రహింపరు కదా!
శ్లోకం 18
ఓ భగవాన్! ధర్మోపదేశ సమయమున నీ సన్నిధి ప్రభావముచే జనుడు మాత్రమే కాదు, అశోక వృక్షము కూడ పుష్పించును. సూర్యుడు ఉదయించిన, వృక్షములు మాత్రమే కాక జీవలోకము కూడ మేల్కొనదా?
శ్లోకం 19
ఓ విభో! ఆశ్చర్యము! అవాఙ్ముఖమైన పుష్పముల నుండి విష్వక్ పతించు సురపుష్ప వృష్టి ఏమి? ఓ మునీశ! నీ సన్నిధిని సుమనస్సులు క్రిందికే పోవును కదా, బంధనములు అట్లే ఉండును.
శ్లోకం 20
గంభీర హృదయ సముద్రమునుండి పుట్టిన నీ వాక్కులు పీయూషత్వమును పొందుచున్నవి. వానిని త్రాగి భవ్యులు పరమానంద సంగమును పొంది త్వరగా అజరామరత్వమును పొందుదురు.
శ్లోకం 21
ఓ స్వామిన్! దూరముగా వంగి ఎగురుచున్న పవిత్రమైన సురచామరములు నీకు నమస్కరించుచున్నవి. ఈ మునిపుంగవునకు నమస్కరించు వారు ఊర్ధ్వగతి కలిగి శుద్ధభావులు అగుదురు.
శ్లోకం 22
శ్యామవర్ణుడవు, గంభీర వాక్కులు కలవాడవు, ఉజ్జ్వలమైన స్వర్ణరత్న సింహాసనమున ఆసీనుడవైన నిన్ను భవ్య శిఖండులు రభసముతో చూచుచున్నారు. నీవు బంగారు కొండపై నూతన మేఘమువలె గర్జించుచున్నావు.
శ్లోకం 23
నీ శితి ద్యుతి మండలము ఉదయించుటచే అశోక వృక్షము తన పత్రముల కాంతిని కోల్పోయెను. ఓ వీతరాగ! నీ సాన్నిధ్యముచే సచేతనుడు కూడ నీరాగత్వమును పొందడా?
శ్లోకం 24
ఓ దేవా! ప్రమాదమును విడిచి, ఈ నిర్వృతి పురికి సార్థవాహుని శరణు పొందుడని నీ సురదుందుభి ఆకాశమున గర్జించి మూడు లోకములకు తెలియజేయుచున్నది.
శ్లోకం 25
ఓ నాథా! నీచే లోకములు ప్రకాశింపజేయబడినవి. చంద్రుడు నక్షత్రములతో కూడి తన అధికారమును కోల్పోయెను. ముక్తాకలాపముతో కూడిన శ్వేతాతపత్రమును ధరించి, మూడు రూపములతో నీవు ప్రకాశించుచున్నావు.
శ్లోకం 26
ఓ భగవాన్! నీవు మూడు లోకములను నింపిన కాంతి, ప్రతాపము, యశస్సు అను సంచయముతో కూడిన మాణిక్య, స్వర్ణ, రజతములతో నిర్మితమైన మూడు సాలములతో అభితః ప్రకాశించుచున్నావు.
శ్లోకం 27
ఓ జినా! దేవేంద్రులు తమ దివ్యమాలికలను, రత్నమయ మౌలిబంధములను విడిచి నీ పాదములను ఆశ్రయించుచున్నారు. ఇతర స్థలములందు సుమనస్సులు నీ సంగమమునందు మాత్రమే రమించుచున్నవి.
శ్లోకం 28
ఓ నాథా! నీవు జన్మసముద్రమునకు విముఖుడవైనను, నీ వెనుక ఆశ్రయించిన వారిని తరింపజేయుచున్నావు. నీవు పార్థివ నిపుడవు అయినను, కర్మవిపాక శూన్యుడవు అగుట ఆశ్చర్యము.
శ్లోకం 29
ఓ జనపాలక! నీవు విశ్వేశ్వరుడవు అయినను దుర్గతుడవు. ఓ ఈశా! నీవు అక్షర ప్రకృతివి అయినను అలిపివి. అజ్ఞానము కలిగియు నీయందు సదా జ్ఞానము స్ఫురించుచున్నది, అది విశ్వవికాసమునకు హేతువు.
శ్లోకం 30
ఓ నాథా! కమఠుడు రోషముతో ఎత్తిన ధూళి రాసులు ఆకాశమును నింపినను, నీ ఛాయ కూడ వానిచే హతము కాలేదు. హతాశుడైన ఆ దురాత్ముడు మాత్రమే గ్రస్తుడయ్యెను.
శ్లోకం 31
ఓ జినా! దైత్యునిచే విడువబడిన గర్జించు, ఉద్ధతమైన మేఘసమూహముతో కూడిన భయంకరమైన మెరుపు, ముసలములు, ఘోరధారలు కలిగిన దుస్తర వారిని నీవు ధరించితివి. దానితోనే ఆ దైత్యునికి దుస్తర వారి కృత్యము కలిగెను.
శ్లోకం 32
ఊర్ధ్వకేశములు, వికృతాకృతి మర్త్యముండములు, ప్రాలంబములు కలిగిన భయంకర వక్త్రమునుండి అగ్ని వెలువడుచుండగా, నీ యెడల ప్రేరితమైన ప్రేతసమూహము ఆయనకు ప్రతిభవమున భవదుఃఖ హేతువు అయ్యెను.
శ్లోకం 33
ఓ భువనాధిప! ధన్యులు వారే. మూడు సంధ్యలందు ఇతర కృత్యములను విడిచి విధివత్ నీ పాదద్వయమును ఆరాధించు భూజన్ములు. వారి శరీరములు భక్తితో పులకించిన పక్ష్మలములతో ప్రకాశించును.
శ్లోకం 34
ఓ మునీశ! ఈ అపార భవసాగరమున నీవు నా శ్రవణ గోచరత్వమునకు వచ్చితివి అని నేను భావింపను. నీ పవిత్రమైన గోత్ర మంత్రమును విన్నను, విపత్తు అను విషసర్పము సమీపించునా?
శ్లోకం 35
ఓ దేవా! జన్మాంతరమున కూడ నీ పాదయుగమును నేను పూజించలేదు అని భావించెదను. అది ఈహిత దానమునకు సమర్థమైనది. అందుచే ఈ జన్మమున నేను పరాభవములకు నికేతనమును, మథితాశయుడను అయితిని.
శ్లోకం 36
నిశ్చయముగా మోహ తిమిరముచే ఆవృతమైన నేత్రములతో నిన్ను పూర్వము ఒక్కసారి కూడ చూడలేదు. మర్మములను భేదించు అనర్థములు నన్ను బాధించుచున్నవి. ఈ ప్రబంధగతులు అన్యథా ఎట్లు?
శ్లోకం 37
వినబడితివి, పూజింపబడితివి, చూడబడితివి. కాని నిశ్చయముగా భక్తితో చిత్తమున ధరింపబడలేదు. ఓ జనబాంధవ! అందుచే నేను దుఃఖపాత్రుడనైతిని. భావశూన్యములైన క్రియలు ఫలించవు కదా!
శ్లోకం 38
ఓ నాథా! దుఃఖిత జన వత్సల! శరణ్య! కారుణ్య పుణ్య వసతి! వశినాం వరేణ్య! ఓ మహేశ! భక్తితో నమ్రుడనైన నాయందు దయను విడిచి, దుఃఖములను ఉద్దలించుటకు తత్పరతను విధించుము.
శ్లోకం 39
నిస్సఖ్యసార శరణమును, శరణ్యమును, శత్రువులను సాధించిన ప్రథితావదానమును కలిగిన నీ పాదపంకజమును ఆశ్రయించి, ప్రణిధాన బంధ్యుడనై, వంధ్యుడనైతిని. ఓ భవనపావన! హా! హతుడనైతిని.
శ్లోకం 40
ఓ దేవేంద్ర వంద్య! విదితాఖిల వస్తుసార! సంసార తారక! విభో! భువనాధినాథ! ఓ దేవా! కరుణా హృదయ! భయద వ్యసన సముద్రమున మునుగుచున్న నన్ను రక్షించుము, పవిత్రుని చేయుము.
శ్లోకం 41
ఓ నాథా! నీ పాదసరోరుహముల యెడల సంతత సంచితమైన భక్తికి ఏదైన ఫలము ఉండినచో, ఓ శరణ్య! నీ ఏక శరణుడనైన నాకు ఈ లోకమునను, భవాంతరమునను నీవే స్వామివి అగుము.
శ్లోకం 42
ఓ జినేంద్రా! ఇట్లు సమాహిత ధియుతో, విధివత్, సాంద్రముగా ఉల్లసించు పులకలచే కంచుకితమైన అంగభాగములు కలిగి, నీ నిర్మల ముఖాంబుజమునందు బద్ధలక్ష్యులై, ఓ విభో! భవ్యులు నీ సంస్తవమును రచించుచున్నారు.
శ్లోకం 43
వారు జననయన కుముదచంద్ర ప్రభాస్వరములైన స్వర్గసంపదలను అనుభవించి, విగలిత మలనిచయులై, అచిరమున మోక్షమును పొందుదురు.
శ్లోకం 44
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ప్రతిరోజూ లేదా శుభ తిథులలో (ఏకాదశి, పూర్ణిమ)
బ్రహ్మ ముహూర్తం (ఉదయం 4 - 6) లేదా సంధ్యా సమయం
నెయ్యి దీపం, ధూపం, తాజా పువ్వులు, నైవేద్యం
- మనశ్శాంతి, ఆత్మిక ఉన్నతి, ఇంట్లో అనుకూల శక్తి
నేపథ్యం
ఈ స్తోత్రం జైన భక్తి సంప్రదాయంలో భాగం; ఇది 23వ తీర్థంకరుడైన పార్శ్వనాథునికి అర్పించబడింది. శ్లోకం 2 ఆయనను కమఠ అనే రాక్షసుని గర్వాన్ని దహింపజేసినవాడిగా పేర్కొంటుంది. సంప్రదాయంగా దీనిని ఆచార్య కుముదచంద్రునికి ఆపాదిస్తారు; ఆయనను శ్వేతాంబర మరియు దిగంబర సమాజాలు రెండూ గౌరవించే సిద్ధసేన దివాకరునితో గుర్తిస్తారు. ఆయన కాలంపై పండితులు ఏకాభిప్రాయానికి రాలేదు. చివరి శ్లోకం (44) లో ఆయన పేరు ప్రజల నేత్ర కమలాలను ఆనందింపజేసే చంద్రబింబం (కుముదచంద్ర)గా కనిపిస్తుంది. ఈ కావ్యంలో 44 శ్లోకాలు ఉన్నాయి; చివరిది మినహా అన్నీ వసంతతిలక ఛందస్సులో, చివరిది ఆర్యా ఛందస్సులో ఉన్నాయి. జైనులు దీనిని ఆరాధనలో మరియు ధ్యానంలో పఠిస్తారు; భక్తామర స్తోత్రం వలె ఇది విస్తృతంగా ప్రియమైనది.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Acharya Kumudachandra
Acharya Kumudachandra యొక్క మరిన్ని
మీకు తెలుసా?
స్తోత్రం మరియు రచయిత
ఇది కల్యాణమందిర స్తోత్రం, పార్శ్వనాథునికి అర్పించిన 44 శ్లోకాల సంస్కృత స్తోత్రం; 23వ జైన తీర్థంకరుడైన ఆయనను 'పార్శ్వనాథ స్తోత్రం' అని కూడా పిలుస్తారు. సంప్రదాయం దీనిని ఆచార్య కుముదచంద్రునికి ఆపాదిస్తుంది, ఆయనను సిద్ధసేన దివాకరునితో గుర్తిస్తారు, మరియు కవి పేరు శ్లోకం 44లో కనిపిస్తుంది. ఆయన కాలంపై పండితుల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.
కమఠ రాక్షసుని దాడులు
శ్లోకం 2 పార్శ్వనాథుని ఒక అగ్నిగా పేర్కొంటుంది, దాని పొగ ధ్వజం కమఠుని గర్వాన్ని దహించింది; శ్లోకాలు 31–33 ఈ పూర్వ శత్రువు చేసిన దాడులను గుర్తు చేస్తాయి: జిన భగవానుని నీడను కూడా తాకలేని ధూళి మేఘాలు, జిన భగవానుడు ఎదుర్కొన్న భయంకర ప్రవాహం, మరియు ప్రేతాల సమూహం. ఈ స్తోత్రంలో ఇవన్నీ దాడి చేసినవానికి మాత్రమే దుఃఖంగా మారతాయి.
జిన నామ శక్తి
శ్లోకం 7 ప్రకారం, జిన భగవానుని అచింత్య మహిమను పక్కన పెట్టినా, ఆయన నామమే కూడా లోకాలను రక్షిస్తుంది; ఇది తీవ్రమైన వేసవి వేడిలో బాటసారులకు ఉపశమనం ఇచ్చే కమల సరస్సు నుండి వచ్చే చల్లని గాలిలా ఉంటుంది. ఇది శ్రద్ధతో తీర్థంకరుని స్మరించడం కర్మబంధాలను సడలిస్తుందనే ప్రధాన జైన భక్తి విశ్వాసాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది (శ్లోకం 8).
తాత్విక భావాలు
ఈ స్తోత్రం జినుని జనన-మరణ సముద్రం (సంసారం) నుండి రక్షకుడిగా పదే పదే చూపుతుంది. శ్లోకాలు 10–12 జినుని హృదయంలో నిలుపుకునేవారు జననమరణ చక్రాన్ని సులభంగా దాటుతారని చెబుతాయి, నావ నీటిపై ప్రయాణికుడిని మోసుకెళ్లినట్లు; శ్లోకం 11 మరింతగా, శివుడు మరియు ఇతరులను జయించిన మన్మథుడు కూడా జినుని చేత క్షణంలో భస్మమయ్యాడని జోడిస్తుంది.
నిర్మాణం మరియు భక్తి ఉపయోగం
కవి మొదట జినుని పూర్తిగా స్తుతించలేని తన అసమర్థతను అంగీకరిస్తాడు (శ్లోకాలు 2–6), తరువాత ఆయన అద్భుత కార్యాలను స్మరిస్తాడు, మరియు శ్లోకం 34 నుండి ఈ స్తోత్రం వ్యక్తిగత ఒప్పుకోలు మరియు శరణ ప్రార్థనగా మారుతుంది (శ్లోకాలు 34–42). శ్లోకం 43 అటువంటి స్తుతిని రచించే భక్తులను వర్ణిస్తుంది, మరియు చివరి శ్లోకం (44) వారు స్వర్గ సుఖాలను అనుభవించి త్వరలో మోక్షాన్ని పొందుతారని వాగ్దానం చేస్తుంది. జైన ఆరాధనలో ఇది సాధారణంగా పఠించబడుతుంది.
Parshvanatha
జైన మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది
