ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ତୁତି ଓ ଆରତି
ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ସଂସ୍କୃତ ପ୍ରଣାମ, ଯାହା ଶୁକ୍ରବାର ଓ ଦୀପାବଳିରେ ଗାଯାଉଥିବା ପ୍ରିୟ ହିନ୍ଦୀ ‘ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା’ ଆରତୀ ଦ୍ୱାରା ଅନୁସରିତ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଦେବୀଶ୍ୱରୀ ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ହରିପ୍ରିୟ ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଦୟାନିଧି ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ।
ଶ୍ଲୋକ 1
ପଦ୍ମାଳୟେ ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ସର୍ବଦା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିତ ନିମିତ୍ତ, ସର୍ବଦା ବସୁ ସୃଷ୍ଟି କର ।
ଶ୍ଲୋକ 2
ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା, ମାଈଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା । ତୁମକୁ ନିଶିଦିନ ସେବେ, ହରି ବିଷ୍ଣୁ ବିଧାତା ।
ଶ୍ଲୋକ 3
ଉମା, ରାମା, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ତୁମେ ହିଁ ଜଗତର ମାତା । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ନାରଦ ଋଷି ଗାନ କରନ୍ତି । ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା, ମାଈଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା । ତୁମକୁ ନିଶିଦିନ ସେବେ, ହରି ବିଷ୍ଣୁ ବିଧାତା ।
ଶ୍ଲୋକ 4
ଦୁର୍ଗା ରୂପ ନିରଞ୍ଜନୀ, ସୁଖ ସମ୍ପତ୍ତି ଦାତା । ଯେ କେହି ତୁମକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ଋଦ୍ଧି-ସିଦ୍ଧି ଧନ ପାଏ । ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା, ମାଈଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା । ତୁମକୁ ନିଶିଦିନ ସେବେ, ହରି ବିଷ୍ଣୁ ବିଧାତା ।
ଶ୍ଲୋକ 5
ତୁମେ ପାତାଳ-ନିବାସିନୀ, ତୁମେ ହିଁ ଶୁଭଦାତା । କର୍ମ-ପ୍ରଭାବ-ପ୍ରକାଶିନୀ, ଭବାନିଧିର ତ୍ରାତା । ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା, ମାଈଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା । ତୁମକୁ ନିଶିଦିନ ସେବେ, ହରି ବିଷ୍ଣୁ ବିଧାତା ।
ଶ୍ଲୋକ 6
ଯେଉଁ ଘରେ ତୁମେ ରହ, ସବୁ ସଦ୍ଗୁଣ ଆସେ । ସବୁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଯାଏ, ମନ ନାହିଁ ଘବରାଏ । ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା, ମାଈଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା । ତୁମକୁ ନିଶିଦିନ ସେବେ, ହରି ବିଷ୍ଣୁ ବିଧାତା ।
ଶ୍ଲୋକ 7
ତୁମ ବିନା ଯଜ୍ଞ ହୁଏ ନାହିଁ, ବସ୍ତ୍ର କେହି ପାଏ ନାହିଁ । ଖାନ-ପାନର ବୈଭବ, ସବୁ ତୁମଠାରୁ ଆସେ । ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା, ମାଈଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା । ତୁମକୁ ନିଶିଦିନ ସେବେ, ହରି ବିଷ୍ଣୁ ବିଧାତା ।
ଶ୍ଲୋକ 8
ଶୁଭ-ଗୁଣ ମନ୍ଦିର ସୁନ୍ଦର, କ୍ଷୀରୋଦଧିରୁ ଜାତ । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ରତ୍ନ ତୁମ ବିନା, କେହି ପାଏ ନାହିଁ । ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା, ମାଈଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା । ତୁମକୁ ନିଶିଦିନ ସେବେ, ହରି ବିଷ୍ଣୁ ବିଧାତା ।
ଶ୍ଲୋକ 9
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜୀଙ୍କର ଆରତୀ, ଯେ କେହି ଜାଣି ଗାଏ । ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ସମାତେ, ପାପ ଉତରିଯାଏ । ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା, ମାଈଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା । ତୁମକୁ ନିଶିଦିନ ସେବେ, ହରି ବିଷ୍ଣୁ ବିଧାତା ।
ଶ୍ଲୋକ 10
ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା, ମାଈଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା । ତୁମକୁ ନିଶିଦିନ ସେବେ, ହରି ବିଷ୍ଣୁ ବିଧାତା ।
ଶ୍ଲୋକ 11
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ଶୁକ୍ରବାର ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା
ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ (ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ବେଳା)
ପଦ୍ମ ଫୁଲ, ଖିରି ଭୋଗ, ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ଘିଅ ଦୀପ
- ଧନଧାନ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି, ପାରିବାରିକ ସୁଖ ଓ ମାନସିକ ଶାନ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ପଦରେ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସଂସ୍କୃତ ପ୍ରଣାମ ଏବଂ ଲୋକପ୍ରିୟ ହିନ୍ଦୀ ଆରତୀ ‘ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା’ ମିଶା ରହିଛି; ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୌଭାଗ୍ୟର ଦେବୀ। ଦୁଇଟି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଂସ୍କୃତ ପଙ୍କ୍ତି (‘ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ନମସ୍ତୁଭ୍ୟଂ...’) ଆରତୀ ପୂର୍ବରୁ ଗାଯାଉଥିବା ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥନା; ଏହାର କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଉତ୍ସ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇନାହିଁ, ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଷ୍ଟକମ୍ ନୁହେଁ, ଯାହା ‘ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ମହାମାୟେ’ରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଆରତୀଟି ପ୍ରକୃତରେ ଅଜ୍ଞାତ ରଚୟିତାଙ୍କ ରଚନା (କବିତାକୋଶ କୌଣସି ରଚୟିତା ଉଲ୍ଲେଖ କରେ ନାହିଁ) ଏବଂ ଶୁକ୍ରବାର, ଦୀପାବଳି ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଅବସରରେ ଗୃହ ଓ ମନ୍ଦିରରେ ଗାଯାଏ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କ୍ଷୀରସାଗରରୁ ଉଠିଥିବା ଚଉଦଟି ରତ୍ନର ଚିତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣ (୧.୯) ଓ ଭାଗବତ ପୁରାଣ (୮.୮)ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ଆଖ୍ୟାନକୁ ସୂଚାଏ।
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଦୁଇଟି ପାଠ ଏକତ୍ରରେ
ଏହି ରଚନା ଦୁଇଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭକ୍ତି ରଚନାର ସମାହାର। ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ପଦ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସଂସ୍କୃତ ପ୍ରଣାମ (ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଷ୍ଟକମ୍ ନୁହେଁ, ଯାହା ‘ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ମହାମାୟେ’ରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ), ଯେତେବେଳେ କି ଅବଶିଷ୍ଟ ପଦଗୁଡ଼ିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ହିନ୍ଦୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆରତୀ (ଆଲୋକର ଗୀତାତ୍ମକ ଅର୍ପଣ) ଗଠନ କରେ।
ସଂସ୍କୃତ ପ୍ରଣାମ
ସଂସ୍କୃତ ପଦ (୦–୧) ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଣାମ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ‘ସୁରେଶ୍ୱରୀ’ (ଦେବତାଙ୍କ ରାଣୀ) ଏବଂ ‘ହରିପ୍ରିୟେ’ (ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା) ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଧନ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ (‘ବସୁ ସୃଷ୍ଟିନ୍’) ଅନୁରୋଧ କରେ।
ଆରତୀ ଗଠନ
ହିନ୍ଦୀ ଅଂଶ (ପଦ ୨–୧୦) ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଆରତୀ ଢାଞ୍ଚା ଅନୁସରଣ କରେ: ଏକ ପୁନରାବୃତ୍ତ ଧ୍ରୁବ ପଦ (‘ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା’) ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ, ଶକ୍ତି ଓ ଆଶୀର୍ବାଦର ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ପଦ ସହ ପାଳି ପାଳି ଆସେ। ଏହି ଆହ୍ୱାନ-ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ଢାଞ୍ଚା ଘର ବା ମନ୍ଦିରରେ ଦଳଗତ ଗାୟନ ପାଇଁ ପରିକଳ୍ପିତ।
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଦେବୀ
ପଦ ୩ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ତିନି ପ୍ରମୁଖ ଦେବୀ — ଉମା (ପାର୍ବତୀ), ରାମା (ସୀତା) ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ (ସରସ୍ୱତୀ) — ସହ ଚିହ୍ନଟ କରେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ‘ଜଗତ-ମାତା’ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରେ। ଏହା ଆହୁରି କହେ ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଋଷି ନାରଦ ମଧ୍ୟ ନିରନ୍ତର ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଧନ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ
ପଦ ୪ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବଳ ଭୌତିକ ଧନ (‘ଧନ’) ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସମୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି: ‘ଋଦ୍ଧି’ (ସଫଳତା) ଓ ‘ସିଦ୍ଧି’ (ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶକ୍ତି)। ଏହା ଏହି ହିନ୍ଦୁ ଧାରଣାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ଯେ ପ୍ରକୃତ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଜାଗତିକ ଓ ଦିବ୍ୟ ଉଭୟ ଦାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଚଉଦଟି ରତ୍ନ
ପଦ ୮ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ (ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ)ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହିନ୍ଦୁ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚଉଦଟି ମୂଲ୍ୟବାନ ସମ୍ପଦ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା — ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ଥିଲେ। ପଦଟି କହେ ଯେ ତାଙ୍କ ବିନା କେହି ସେହି ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକରୁ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟର ଉତ୍ସ ରୂପେ ଜୋର ଦିଏ।
Lakshmi
ହିନ୍ଦୁ dharm ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ