महालक्ष्मी नमस्तुभ्यं आणि जय लक्ष्मी माता आरती
शुक्रवार आणि दिवाळीला गायल्या जाणाऱ्या लोकप्रिय हिंदी 'ॐ जय लक्ष्मी माता' आरतीसह देवी लक्ष्मीला संस्कृत नमस्कार.
श्लोक
महालक्ष्मीला नमस्कार, देवांच्या देवीला नमस्कार. हरीच्या प्रियतमाला नमस्कार, करुणेच्या खजिन्याला नमस्कार.
श्लोक 1
कमळात राहणाऱ्याला नमस्कार, सर्वांच्या देवीला नमस्कार. सर्व प्राण्यांच्या कल्याणासाठी, मला नेहमी संपत्ती द्या.
श्लोक 2
जय लक्ष्मी माता, हे माता, जय लक्ष्मी माता. हरी विष्णू, निर्माता, तुझी रात्रंदिवस सेवा करतात.
श्लोक 3
तू उमा, रामा आणि ब्रह्माणी आहेस—तू एकटीच विश्वाची माता आहेस. सूर्य आणि चंद्र तुझे ध्यान करतात, आणि ऋषी नारद तुझी स्तुती गातात.
श्लोक 4
तू दुर्गेचे रूप आहेस, निर्मळ, आनंद आणि संपत्ती देणारी. जो कोणी तुझे ध्यान करतो त्याला समृद्धी, अलौकिक शक्ती आणि संपत्ती मिळते.
श्लोक 5
तू पाताळात वास करतेस, आणि तू शुभता देणारी आहेस. तू कर्माचे परिणाम प्रकाशित करतेस, आणि तू संसारसागरातून तारणारी आहेस.
श्लोक 6
तू ज्या घरात राहतेस, त्या घरात सर्व सद्गुण येतात. सर्व काही शक्य होते, आणि मन कधीही घाबरत नाही.
श्लोक 7
तुझ्याशिवाय कोणताही यज्ञ करता येत नाही, आणि कोणालाही वस्त्र मिळत नाही. अन्नपानाचा वैभव सर्व तुझ्यापासून येतो.
श्लोक 8
तू शुभ गुणांचे सुंदर मंदिर आहेस, तू क्षीरसागरातून उद्भवलीस. तुझ्याशिवाय कोणालाही चौदा रत्ने मिळू शकत नाहीत.
श्लोक 9
जो कोणी महालक्ष्मीची आरती गातो, त्याचे हृदय आनंदाने भरते आणि त्याची पापे धुतली जातात.
श्लोक 10
जय लक्ष्मी माता, हे माता, जय लक्ष्मी माता. हरी विष्णू, निर्माता, तुझी रात्रंदिवस सेवा करतात.
श्लोक 11
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
शुक्रवार व पौर्णिमा
संध्याकाळ (दिवाबत्तीची वेळ)
कमळाचे फूल, खिरीचा नैवेद्य, पंचामृत व तुपाचा दिवा
- धनधान्य समृद्धी, सुख-समाधान व ऐश्वर्य
पृष्ठभूमि
हे साहित्य एक लहानसा संस्कृत नमस्कार आणि लोकप्रिय हिंदी आरती 'ॐ जय लक्ष्मी माता' यांचे संयोजन आहे; दोन्ही संपत्ती, समृद्धी आणि शुभ भाग्याची देवी लक्ष्मी यांना समर्पित आहेत. आरतीपूर्वी अनेकदा म्हटले जाणारे सुरुवातीचे दोन संस्कृत ओळी (‘महालक्ष्मी नमस्तुभ्यं…’) ही एक लहानशी प्रार्थना आहे; त्यांचा कोणताही शास्त्रीय स्रोत सापडलेला नाही, आणि त्या महालक्ष्मी अष्टकम नाहीत, जे ‘नमस्तेस्तु महामाये’ ने सुरू होते. आरती स्वतः निनावी आहे (कविताकोश कोणत्याही कवीचे श्रेय देत नाही); ती शुक्रवारी, दिवाळीला आणि इतर शुभ प्रसंगी घरांत व मंदिरांत गायली जाते. समुद्रमंथनातून उदयास आलेली लक्ष्मी आणि चौदा रत्ने यांची प्रतिमा विष्णु पुराण (१.९) आणि भागवत पुराण (८.८) मधील समुद्रमंथनाच्या कथेकडे निर्देश करते.
तुम्हाला माहीत आहे का?
दोन मजकूर एकत्र
हे साहित्य दोन वेगळ्या भक्तिरचनांचे संयोजन आहे. पहिले दोन श्लोक एक लहानसा संस्कृत नमस्कार आहेत (हे महालक्ष्मी अष्टकम नाही, जे “नमस्तेस्तु महामाये” ने सुरू होते), तर उर्वरित श्लोक लोकप्रिय हिंदी लक्ष्मी आरती (प्रकाशाचे गायिले जाणारे अर्पण) रचतात.
संस्कृत नमस्कार
संस्कृत श्लोक (०–१) देवी लक्ष्मीला थेट नमस्कार आहेत, त्यांना 'सुरेश्वरी' (देवांची राणी) आणि 'हरिप्रिये' (विष्णूची प्रिय) म्हणून संबोधतात. दुसरा श्लोक सर्व जीवांच्या कल्याणासाठी तिने सदा संपत्ती निर्माण करावी (‘वसुसृष्टिनी’) अशी विनंती करतो.
आरतीची रचना
हिंदी भाग (श्लोक २–१०) पारंपरिक आरती स्वरूपाचे अनुसरण करतो: “ॐ जय लक्ष्मी माता” हा पुनरावृत्त होणारा ध्रुव, देवीच्या रूपांची, शक्तींची आणि आशीर्वादांची स्तुती करणाऱ्या श्लोकांमध्ये आलटून-पालटून येतो. ही प्रश्नोत्तर-शैली घरांत किंवा मंदिरांत सामूहिक गायनासाठी रचलेली आहे.
सर्व जगांची माता
श्लोक ३ लक्ष्मीला तीन प्रमुख देवींशी ओळखतो — उमा (पार्वती), रमा (सीता) आणि ब्राह्मणी (सरस्वती) — आणि तिला विश्वमाता (‘जगमाता’) घोषित करतो. तसेच, सूर्य, चंद्र आणि ऋषी नारद सतत तिचे ध्यान करतात, असेही म्हणतो.
पैशापलीकडील संपत्ती
श्लोक ४ आश्वासन देतो की लक्ष्मीचे ध्यान करणाऱ्यांना केवळ भौतिक धन (धन) नव्हे, तर आध्यात्मिक समृद्धीही मिळते: ‘ऋद्धी’ (यश) आणि ‘सिद्धी’ (आध्यात्मिक सामर्थ्य). हे हिंदू धारणेचे प्रतिबिंब आहे, की खऱ्या समृद्धीत सांसारिक व दैवी दोन्ही दाने असतात.
चौदा रत्ने
श्लोक ८ समुद्रमंथनाच्या (समुद्र मंथन) प्रसिद्ध हिंदू कथेचा संदर्भ देतो, ज्यातून चौदा मौल्यवान खजिने उदयास आले — त्यात लक्ष्मी स्वतः होती. श्लोक म्हणतो की तिच्याशिवाय त्या रत्नांपैकी एकही कोणाला मिळू शकत नव्हते, ज्यातून ती सर्व मूल्यांचे उगमस्थान आहे, हे अधोरेखित होते.
Lakshmi
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत