ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨਮਸਤੁਭਯਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਰਤੀ
ਇਹ ਪਾਠ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੀ ਆਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਹੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਈਸ਼ਵਰੀ। ਹੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਦਯਾ ਦੇ ਭੰਡਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਹੇ ਕਮਲ-ਨਿਵਾਸ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਲਈ, ਸਦਾ ਧਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਓਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ, ਮੈਯਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ। ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੇਵਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਤੁਸੀਂ ਉਮਾ, ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜਗਤ-ਮਾਤਾ ਹੋ। ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਤੁਹਾਡੀ ਉਸਤਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਓਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਤੁਸੀਂ ਦੁਰਗਾ ਰੂਪ, ਨਿਰੰਜਨੀ (ਨਿਰਮਲ) ਹੋ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਸੰਪੱਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਜੋ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿੱਧੀ, ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਓਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਤੁਸੀਂ ਪਾਤਾਲ-ਨਿਵਾਸਿਨੀ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਓਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋ, ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਸਦਗੁਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਘਬਰਾਉਂਦਾ। ਓਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਯੱਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵਸਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵੈਭਵ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਓਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਤੁਸੀਂ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ੁਭ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੋ, ਕਸ਼ੀਰ-ਸਾਗਰ (ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਚੌਦਾਂ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਓਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਇਸ ਆਰਤੀ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਸਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਪ ਉਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਓਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਓਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ, ਮੈਯਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ। ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੇਵਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ
ਸੰਝ ਵੇਲੇ (ਦੀਵਾ ਬਾਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ)
ਕਮਲ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਖੀਰ ਦਾ ਭੋਗ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ
- ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਪਾਠ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਧਨ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਰਤੀ ਦੀਵਾਲੀ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਇਹ ਆਰਤੀ ਦਾ ਸਰੂਪ
ਇਹ ਭਜਨ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਆਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਜਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਵੇਲੇ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਭਜਨਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ – ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ (0-1) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ।
ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮ
ਇਸ ਆਰਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ 'ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ', 'ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ', 'ਹਰਿਪ੍ਰਿਯਾ' (ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ), 'ਪਦਮਾਲਯ' (ਕਮਲ ਦਾ ਘਰ), 'ਉਮਾ', 'ਰਾਮਾ', 'ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ' – ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਚੌਦਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ
'ਰਤਨ ਚਤੁਰਦਸ਼ ਤੁਮ ਬਿਨ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਾਤਾ' – ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਚੌਦਾਂ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਇੱਕ ਸਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਉਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਕ ਸੰਦਰਭ
ਇਸ ਆਰਤੀ ਵਿੱਚ 'ਕਸ਼ੀਰੋਦਧਿ' (ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 'ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ' ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਰਤੀ ਦਾ ਫਲ
ਅੰਤਮ ਸ਼ਲੋਕ (9) ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਇਹ ਆਰਤੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ – ਇਹ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ “ਫਲਪ੍ਰਾਪਤੀ” ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ।
Lakshmi
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ