ਤੁਲਸੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (Tulasyupanishad) - ਪਵਿੱਤਰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ
ਤੁਲਸ੍ਯੁਪਨਿਸ਼ਦ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਦਿਵ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਵਜੋਂ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਰੀਤਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਾਪ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਤੁਲਸੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਲਸੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਛੰਦ ਅਥਰਵਾਂਗਿਰਸ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਤੁਲਸੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਬੀਜ ਸੁਧਾ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਵਸੁਧਾ (ਧਰਤੀ) ਹੈ। ਕੀਲਕ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਕਾਲੀ, ਕਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ, ਰਿਗਵੇਦ ਸਵਰੂਪ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਮਨ, ਅਥਰਵਵੇਦ ਪ੍ਰਾਣ, ਕਲਪ ਵਿਧੀ ਵਾਲੀ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸ ਦੀ ਮੰਜਰੀ, ਅਨੰਤ, ਅਨੰਤ ਰਸ ਭੋਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਨਾਲ ਰੋਗ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵੈਕੁੰਠ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਵਿਪੱਤੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖਾਣ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਰਿਕਰਮਾ ਨਾਲ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜੜ੍ਹ ਦਾ ਲੇਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਹਾਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਘਣ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੈਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਬੇਕਾਰ ਨਾ ਕੱਟੇ। ਦੇਖ ਕੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰੇ। ਦੁਆਦਸ਼ੀ (12ਵੀਂ ਤਿਥੀ) ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ। ਪਰਵ (ਤਿਥੀਆਂ) ਤੇ ਨਾ ਤੋੜੇ। ਜੇ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਹੰਤਾ (ਵਿਸ਼ਣੂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਤੁਲਸੀ ਸਵਾਹਾ। ਵਿਸ਼ਣੂ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਵਾਹਾ। ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਸਵਾਹਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਅਸੀਂ ਸ਼੍ਰੀ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ (ਦੇਵੀ) ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਹੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ! ਤੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਹੈਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਤਾ (ਮੋਕਸ਼) ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਖੀਰ ਸਾਗਰ (ਸਮੁੰਦਰ) ਦੀ ਕੰਨਿਆ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਹੇ ਸ਼੍ਰੀ-ਸਖੀ! ਤੂੰ ਸਦਾ ਆਨੰਦਮਈ ਹੈਂ, ਮੁਕੁੰਦ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੀ ਸਦਾ ਪਿਆਰੀ। ਹੇ ਦੁਰਲਭ! ਆਪਣੇ ਵਰਦਾਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ (ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ)।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਤੂੰ ਰੁੱਖ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਰੁੱਖ ਰੂਪ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ (ਜਨਮ-ਮਰਨ) ਦੇ ਵ੍ਰਕਸ਼ (ਰੁੱਖ) ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ। ਹੇ ਤੁਲਸੀ! ਤੂੰ ਅਤੁਲ (ਬੇਮਿਸਾਲ) ਰੂਪ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਜਰ! ਤੂੰ ਕਰੋੜਾਂ (ਤੱਕ) ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਹੇ ਅਤੁਲ! ਤੇਰੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਹੈ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
ਤੂੰ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੋਕਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਸਦੀ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਵਿਅਯ (ਨਾਸ਼-ਰਹਿਤ) ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਨਾਗ (ਵਸਦੇ ਹਨ)।
ਸ਼ਲੋਕ 12
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ (ਪੱਤਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਹਨ), ਉਸ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
ਹੇ ਤੁਲਸੀ! ਹੇ ਸ਼੍ਰੀ-ਸਖੀ! ਹੇ ਸ਼ੁਭ! ਪਾਪ ਹਰਨ ਵਾਲੀ! ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ! ਹੇ ਨਾਰਦ ਦੁਆਰਾ ਸਤੁਤ! ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਪਿਆਰੀ! ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 14
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਆਨੰਦ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ! ਹੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਹੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ (ਸੁੰਦਰ) ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ! ਹੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਉਪਨਿਸ਼ਦ-ਰਸ (ਰੂਪ)!
ਸ਼ਲੋਕ 15
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰ। ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਦਾ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 16
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼੍ਰੀ ਤੁਲਸੀ (ਦੇ ਪੱਤੇ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 17
ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਆਸੁਰੀ (ਰਾਕਸ਼ਸੀ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 18
ਯਗ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਤੀਰਥ, ਸ਼ਰਾਧ, ਦੇਵ-ਪੂਜਾ, ਤਰਪਣ, ਸ਼ੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ (ਕਰਮ) ਤੁਲਸੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਕਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 19
ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ (ਮਾਲਾ) ਨਾਲ ਜਪ ਸਭ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ (ਹੁੰਦਾ) ਹੈ। ਜੋ ਵੀ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ਵ-ਪਚ (ਛੂਤ-ਛਾਤ) ਤੋਂ ਵੀ ਨੀਵਾਂ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 20
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਾਰਦ, ਸਨਕ ਆਦਿ ਨੂੰ। ਸਨਕ ਆਦਿ ਨੇ ਵੇਦਵਿਆਸ ਨੂੰ। ਵੇਦਵਿਆਸ ਨੇ ਸੁਕ (ਸੁਕਦੇਵ) ਨੂੰ। ਸੁਕ (ਸੁਕਦੇਵ) ਨੇ ਵਾਮਦੇਵ ਨੂੰ। ਵਾਮਦੇਵ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ। ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁ (ਮਨੂੰ) ਨੂੰ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਕਿਹਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 21
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤੀ-ਹੱਤਿਆ (ਔਰਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀਰ-ਹੱਤਿਆ (ਯੋਧੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਭਯ (ਵੱਡੇ ਡਰ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਦੁੱਖ (ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵੈਕੁੰਠ (ਵੈਕੁੰਠ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (ਹੈ)।
ਸ਼ਲੋਕ 22
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤੁਲਸੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ।
ਸ਼ਲੋਕ 23
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ
ਸੰਝ ਵੇਲੇ (ਦੀਵਾ ਬਾਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ)
ਕਮਲ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਖੀਰ ਦਾ ਭੋਗ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ
- ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਤੁਲਸ੍ਯੁਪਨਿਸ਼ਦ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹੈ ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਵ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਉੱਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਾਠ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਪੁੰਨਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਇਹ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਕੀ ਹੈ
ਤੁਲਸੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜੋ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਵੈਸ਼ਨਵ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ।
ਗਿਆਨ ਦੀ ਲੜੀ
ਇਸ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਿਆਨ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਸਨਕਾਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਛੋਹਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਰੀਬੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਵਸਤੂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਿਯਮ
ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਦੇਖ ਕੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਆਦਸ਼ੀ (ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ) ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਧੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਗਾਇਤਰੀ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਹੈ: 'ਓਮ ਸ਼੍ਰੀ ਤੁਲਸਿਆਈ ਵਿਦਮਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯਾਇਆਈ ਧੀਮਹਿ। ਤੰਨੋ ਅਮ੍ਰੁਤਾ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ।' ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਿਰੇ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਫਲ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ
ਇਸ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਕੁੰਠ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਧਾਮ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਲਸੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਰਾਦ੍ਧ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
Lakshmi
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ