ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਸ਼ਟਕਮ
ਇਹ ਅੱਠ ਛੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਧਨ-ਧਾਨ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਹੇ ਮਹਾਮਾਇਆ! ਸ਼੍ਰੀ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ, ਸੁਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਹੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਕੋਲਾਸੁਰ ਦਾ ਭੈ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਹੇ ਸਰਵਗਿਆ, ਸਭ ਵਰਦਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਭੈਅੰਕਰ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਸਿਧਿ ਅਤੇ ਬੁਧਿ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਮੰਤਰ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਸਦਾ ਵਿਦਮਾਨ, ਹੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜਿਸ ਦਾ ਆਦਿ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ, ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਯੋਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ, ਹੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਹੇ ਸਥੂਲ, ਸੂਖਮ, ਮਹਾ ਰੌਂਦਰ, ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ, ਮਹਾ ਉਦਰ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੁੱਖ) ਵਾਲੀ, ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ! ਹੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਹੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਆਸਨ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸੁਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ! ਹੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਹੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਨੇਕ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ, ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ! ਹੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ-ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਸ਼ਟਕ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਾਜਭੋਗ (ਐਸ਼ਵਰਿਆ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਜੋ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ (ਸਵੇਰੇ) ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਰੋਜ਼ ਦੋ ਵਾਰ (ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ) ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ (ਅੰਨ) ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਜੋ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰ (ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ, ਸ਼ਾਮ) ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡ-ਵੱਡੇ ਵੈਰੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਸਦਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਵਰਦਾਇਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ) ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ
ਸੰਝ ਵੇਲੇ (ਦੀਵਾ ਬਾਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ)
ਕਮਲ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਖੀਰ ਦਾ ਭੋਗ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ
- ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਦੀਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਧਨ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਜਾਂ ਭਕਤੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਹੀ ਲੇਖਕ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Indra
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਕੋਲਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ
ਦੂਜੇ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਕੋਲਾਸੁਰ (ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਦੈਂਤ) ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸੇ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — "ਕੋਲ" + "ਪੁਰ" ਭਾਵ ਕੋਲਾਸੁਰ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਉੱਥੇ ਦਾ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਮੰਦਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ
ਪਹਿਲੇ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਭੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ
ਚੌਥੇ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ "ਭੁਕਤੀ" (ਸੰਸਾਰਿਕ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ "ਮੁਕਤੀ" (ਆਤਮਿਕ ਮੁਕਤੀ) ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਸਵਾਰੀ
ਦੂਜੇ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਗਰੁੜ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਵਾਹਨ) ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਲਸ਼ਰੁਤੀ ਦਾ ਵਰਦਾਨ
ਆਖਰੀ ਤਿੰਨ ਸਲੋਕ (9-11) ਫਲਸ਼ਰੁਤੀ ਹਨ — ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ: ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਵਾਰ ਨਾਲ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Lakshmi
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ