ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର କୃପାଳୁ ଭଜୁ ମନ (ଶ୍ରୀରାମକୃପା ଭଜନ)
ଏହା ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭଜନ ଯେଉଁଥିରେ ଭକ୍ତ ତୁଳସୀଦାସ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ରୂପ, ଗୁଣ ଓ କୃପା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ଗାଇ ମନ ଶାନ୍ତି ଓ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରାଯାଇପାରେ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ହେ ମନ! ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭଜ, ଯିଏ କରୁଣାମୟ, ସଂସାରର ଭୟଙ୍କର ଭୟକୁ ହରଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ନୟନ ନବୀନ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ, ମୁଖ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ, ହସ୍ତ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଓ ପାଦ ରକ୍ତ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ।
ଶ୍ଲୋକ 1
ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କନ୍ଦର୍ପଠାରୁ ଅଗଣିତ ଓ ଅମିତ, ନବୀନ ନୀଳ ପଦ୍ମ ପରି ସୁନ୍ଦର। ତାଙ୍କର ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ବିଜୁଳି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ମୁଁ ପବିତ୍ର ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 2
ଦୀନବନ୍ଧୁ, ଦିନେଶ, ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟବଂଶର ବିନାଶକ, ରଘୁନନ୍ଦନ, ଆନନ୍ଦକନ୍ଦ, କୋଶଳଚନ୍ଦ୍ର, ଦଶରଥନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଭଜ।
ଶ୍ଲୋକ 3
ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ମୁକୁଟ, କର୍ଣ୍ଣରେ କୁଣ୍ଡଳ, ଲଲାଟରେ ଚାରୁ ତିଲକ, ଓ ଉଦାର ଅଙ୍ଗରେ ବିଭୂଷଣ। ତାଙ୍କ ଭୁଜ ଆଜାନୁ (ଆଣ୍ଠୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ଲମ୍ବିତ, ସେ ଶର ଓ ଧନୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଖର ଓ ଦୂଷଣଙ୍କୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 4
ଏହିପରି ତୁଳସୀଦାସ କହନ୍ତି: ଏହି ସ୍ତୁତି ଶଙ୍କର, ଶେଷ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରେ। ହେ ପ୍ରଭୁ! ମୋ ହୃଦୟ ପଦ୍ମରେ ବାସ କର ଓ କାମାଦି ଦୁଷ୍ଟ ଦଳକୁ ବିନାଶ କର।
ଶ୍ଲୋକ 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଭଗବାନ ରାମଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ବ୍ୟାପକ ହିନ୍ଦୁ ଭକ୍ତି ପରମ୍ପରାର ଅଂଶ, ବିଶେଷ କରି ଉତ୍ତର ଭାରତର ରାମ ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ। ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ପ୍ରଭାତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଗାଯାଏ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପାଠ କରାଯାଏ। କବି ତୁଳସୀଦାସ ତାଙ୍କ ମହାକାବ୍ୟ ରାମଚରିତମାନସ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ପରିଚିତ, ଏବଂ ଏହି ଭଜନ ତାଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ରଚନା ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ହୋଇ ରହିଛି। ପାଠଗତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ବିନୟ ପତ୍ରିକାର ଏକ ପଦ (ସାଧାରଣ ସଂସ୍କରଣରେ ନମ୍ବର ୪୫), ହରିଗୀତିକା ଛନ୍ଦରେ ସଂସ୍କୃତ-ମିଶ୍ରିତ ଲୋକଭାଷାର ପଦ, ଏବଂ ରାମଚରିତମାନସର ଅଂଶ ନୁହେଁ।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ରଚୟିତା ଓ ଯୁଗ
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଷୋହଳ ଶତାବ୍ଦୀର କବି-ସନ୍ଥ ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବଧୀ ଭାଷାରେ ରଚିତ, ଯାହା ହିନ୍ଦୀର ଏକ ଲୋକଭାଷା। ତୁଳସୀଦାସ ରାମାୟଣର ଏକ ପୁନରାଖ୍ୟାନ ରାମଚରିତମାନସ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ପରିଚିତ, ଯାହା ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ଭକ୍ତି ପ୍ରଥାକୁ ଗଢ଼ିଥିଲା।
କାବ୍ୟ ଗଠନ
ପଦଗୁଡ଼ିକ ‘ଛନ୍ଦ’ ନାମକ ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଛନ୍ଦ (ବିଶେଷ କରି ହରିଗୀତିକା ଛନ୍ଦ) ଅନୁସରଣ କରେ, ଯାହାର ଏକ ସ୍ଥିର ମିଳ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ଛନ୍ଦାତ୍ମକ ଢାଞ୍ଚା ଅଛି। ଏହି ଗଠନ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ସୁରେଲା ପାଠ ଓ ସମବେତ ଗାୟନ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ କରେ।
ଦିବ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଚିତ୍ର
ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ପଦ ରାମଙ୍କ ନୟନ, ମୁଖ, ହାତ ଓ ପାଦ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପାଇଁ ପଦ୍ମ ଉପମା ବ୍ୟବହାର କରେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ଦାବି କରେ ଯେ ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କନ୍ଦର୍ପ (ପ୍ରେମର ଦେବତା)ଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଯାହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ରାମଙ୍କ ମନୋହରତା ଅସୀମ ଓ ସାଧାରଣ ତୁଳନାର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ।
ବୀରତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କର୍ମ
ଚତୁର୍ଥ ପଦ ରାମଙ୍କ ଖର ଓ ଦୂଷଣ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ, ରାମାୟଣର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଘଟଣା ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଏକାକୀ ଏକ ବିଶାଳ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ପରାସ୍ତ କରନ୍ତି। ‘ଆଜାନୁ ଭୁଜ’ (ଜାନୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ବାହୁ) ଶବ୍ଦ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିମାଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଅସାଧାରଣ ବୀରର ପାରମ୍ପରିକ ଚିହ୍ନ।
ଭକ୍ତିମୂଳକ ପ୍ରାର୍ଥନା
ଶେଷ ପଦରେ ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ଏକ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିବେଦନ ଅଛି: ସେ ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟର ‘କମଳ’ରେ ବାସ କରିବା ଓ କାମ ଭଳି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶତ୍ରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷ ବିନାଶ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଏହା ଭକ୍ତି ପରମ୍ପରାର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ, ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ସମର୍ପଣ ଓ ଆନ୍ତରିକ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
Rama
ହିନ୍ଦୁ dharm ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ