ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਭਜੁ ਮਨ
ਇਹ ਭਜਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਹੇ ਮਨ! ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰ, ਜੋ ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਗਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਭੈ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਵੇਂ ਕੰਵਲ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਮੁਖੜਾ ਕੰਵਲ ਵਰਗਾ, ਹੱਥ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ, ਪੈਰ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁੰਦਰ, ਅਨੰਤ ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਲੇ, ਨਵੇਂ ਨੀਲ ਕਮਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੁੰਦਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਖ, ਜਨਕ ਦੁਹੀਤਾ (ਸੀਤਾ) ਦੇ ਪਤੀ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਭਜ ਕਰ ਉਸ ਦੀਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਦਿਨ ਦੇ ਪਤੀ (ਸੂਰਜ), ਦੈਂਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਘੂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ (ਪੁੱਤਰ) ਨੂੰ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ, ਮੱਥੇ ’ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤਿਲਕ, ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ’ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ। ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਹਾਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖਰ-ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ (ਵਰਣਨ) ਸ਼ੰਕਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ, ਜੋ ਕਾਮ ਆਦਿ ਦੁਸ਼ਟ-ਸਮੂਹ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਭਜਨ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪੂਜਾ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦੇ ਜਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਲੇਖਕ
ਇਹ ਪਦ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹਨ, ਜੋ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸਨ। ਇਹ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਦ ਹਨ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਣਤਰ
ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਪਦ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਪੰਜਵਾਂ ਪਦ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਨਤੀ ਹੈ। ਇਹ 'ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ' ਨਾਂ ਦੇ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 16-16-16-16 ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪੰਕਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ
ਪਹਿਲੇ ਪਦ ਵਿੱਚ 'ਨਵਕੰਜ ਲੋਚਨ' (ਨਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ) ਅਤੇ 'ਕੰਜ ਮੁਖ' (ਕਮਲ ਮੁਖ) ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਰਾਮ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਦ ਵਿੱਚ 'ਕੰਦਰਪ ਅਗਣਿਤ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅੰਤਿਮ ਪਦ ਦਾ ਅਰਥ
ਆਖ਼ਰੀ ਪਦ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕਾਮ ਆਦਿ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਪਦ ਹੈ।
Rama
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ