ଶ୍ରୀ ରାମଙ୍କ ଆରତୀ
ପୂଜା ସମୟରେ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଗାୟନ କରାଯାଉଥିବା ଏକ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆରତୀ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ରକ୍ଷା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମହିମାକୁ ଉତ୍ସବ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରେ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଜୀଙ୍କ ଆରତୀ କର। ହରି-ହରି, ଦୁଷ୍ଟଦଳନ, ସୀତାପତି ଜୀଙ୍କ।
ଶ୍ଲୋକ 1
ପ୍ରଥମ ଆରତୀ ପୁଷ୍ପର ମାଳା। କାଳୀ ନାଗନାଥ ଆଣିଲେ ଗୋପାଳଙ୍କୁ।
ଶ୍ଲୋକ 2
ଦ୍ଵିତୀୟ ଆରତୀ ଦେବକୀନନ୍ଦନ। ଭକ୍ତ ଉଦ୍ଧାରଣ, କଂସ ନିକନ୍ଦନ।
ଶ୍ଲୋକ 3
ତୃତୀୟ ଆରତୀ ତ୍ରିଭୁବନକୁ ମୋହିତ କରେ। ରତ୍ନ ସିଂହାସନରେ ସୀତା ଓ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 4
ଚତୁର୍ଥ ଆରତୀ ଚାରି ଯୁଗରେ ପୂଜିତ। ଦେବ ନିରଞ୍ଜନ ସ୍ୱାମୀ, ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 5
ପଞ୍ଚମ ଆରତୀ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ। ନାମଦେବ ଜୀ ରାମଙ୍କ ଯଶ ଗାନ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 6
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ଆରତୀ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଗାୟନ କରାଯାଉଥିବା ଏକ ହିନ୍ଦୁ ଭକ୍ତିସ୍ତୋତ୍ର। ବୈଷ୍ଣବ ପରମ୍ପରାରେ ରାମ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଦେବତା। ଏହା ଆରତୀର ବ୍ୟାପକ ପରମ୍ପରାର ଅଂଶ, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ତୋତ୍ର ଗାଇବା ସହିତ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଦୀପ ଘୂରାଯାଏ; ଏହା ସାଧାରଣତଃ ମନ୍ଦିର ଓ ଗୃହରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସନ୍ଥ-କବି ନାମଦେବଙ୍କ ରଚନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯଦିଓ ଏହି ଆରୋପ ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭକ୍ତି ପରମ୍ପରାର ଏକ ଅଂଶ। ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ସମୟରେ କିମ୍ବା ରାମ ନବମୀ ପରି ରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉତ୍ସର୍ଗିତ ଅବସରରେ ଗାୟନ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଓ ରାମ ପରମ୍ପରାର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକପ୍ରିୟ। ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତବକ ଏକ କ୍ରମିକ ଦୀପ-ଅର୍ପଣ: ପ୍ରଥମ ଆରତୀ ଫୁଲମାଳାର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କର, ଯିଏ କଂସର ଅନ୍ତ ଘଟାଇଥିଲେ; ତୃତୀୟ ସୀତା ଓ ରାମଙ୍କ ରତ୍ନଖଚିତ ସିଂହାସନର; ଚତୁର୍ଥ ଚାରି ଯୁଗରେ ପୂଜିତ ସେହି ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କର; ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ନାମଦେବଙ୍କ ଗାୟିତ ରାମଙ୍କ ମହିମାର। ପ୍ରଥମ ସ୍ତବକ ଗୋପାଳଙ୍କ କାଳୀୟ ନାଗକୁ ଦମନ କରିବାର ସ୍ମରଣ କରାଏ, ଯାହା ଭାଗବତ ପୁରାଣ (10.16)ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତବକ ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ କଂସକୁ ବଧ କରିଥିବାର ସ୍ମରଣ କରାଏ, ଯାହା ଭାଗବତ ପୁରାଣ 10.3 ଓ 10.44ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହିପରି ଏହି ଆରତୀ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରଭୁ ଭାବରେ ଗାଏ। ରାମଙ୍କ ନିଜ କାହାଣୀ, ଯାହାର ବୀରତ୍ୱ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ଓ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକକୁ ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜାରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ତାହା ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯାହା ରାମ-ଭକ୍ତିର ମୂଳ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଉତ୍ସ ଇତିହାସ।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Sant Namdev
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଆରତୀର ଭୂମିକା
ଏହା ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ହିନ୍ଦୁ ଭକ୍ତିଗୀତ (ଆରତୀ), ଯାହା ପୂଜା ସମୟରେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଦେବତା ଭଗବାନ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଗାୟନ କରାଯାଏ। 'ଆରତୀ' ଶବ୍ଦଟି ପ୍ରଶଂସା-ଗୀତ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିମା ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଦୀପ ଘୂରାଇବାର ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ବୁଝାଏ।
ଗଠନ
ଏହି ଭଜନ ଏକ ସରଳ, ପୁନରାବୃତ୍ତ ପଦ-ଗଠନ ବିଶିଷ୍ଟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତବକ (କିମ୍ବା 'ଆରତୀ') ରାମଙ୍କ ମହିମାର ଏକ ଭିନ୍ନ ଦିଗ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ଜନ୍ମଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯାହାଫଳରେ ଭକ୍ତମାନେ ଆହ୍ୱାନ-ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ଶୈଳୀରେ ସହଜରେ ସହ-ଗାୟନ କରିପାରନ୍ତି।
ରାମ ଆରତୀରେ କୃଷ୍ଣ
ପ୍ରଥମ ଆରତୀରେ ଗୋପାଳଙ୍କ କାଳୀୟ ନାଗ-ଦମନର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି (ଭାଗବତ ପୁରାଣ 10.16), ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆରତୀରେ ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯିଏ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ରାଜା କଂସକୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଅଛି (ଭାଗବତ ପୁରାଣ 10.44)। ଏକ ରାମ ଆରତୀରେ ଉଭୟଙ୍କୁ ଗାଇବା ଏପରି ଭକ୍ତିଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ଯେଉଁଥିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାରମାନେ ଏକ ପ୍ରଭୁ।
ରାମ ଓ ସୀତା
ତୃତୀୟ ଆରତୀରେ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା ଏକ ରତ୍ନଖଚିତ ସିଂହାସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକ (ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ପାତାଳ)କୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି। ଏହା ସେମାନଙ୍କର ରାଜକୀୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
ସର୍ବଜନୀନ ଉପାସନା
ଚତୁର୍ଥ ଆରତୀରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ରାମ ହିନ୍ଦୁ କାଳଗଣନାର ଚାରି ଯୁଗରେ ପୂଜିତ, ଏବଂ ସେ ପରମ ନିରାକାର ଈଶ୍ୱର — ତାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଏହା ତାଙ୍କ ଅନାଦି ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଦିବ୍ୟତ୍ୱକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ।
ଭକ୍ତିମୂଳକ ରଚନା
ଶେଷ ଆରତୀ ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଭକ୍ତ-କବି ନାମଦେବଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ମହିମା ଗାଇବାର ଶ୍ରେୟ ଦିଏ। ଏହା ଏହି ଗୀତକୁ ଭକ୍ତି-କାବ୍ୟର ବୃହତ୍ ପରମ୍ପରା ସହିତ ଯୋଡେ, ଯାହା ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପାସନାକୁ ସୁଗମ କରିଥିଲା।
Rama
ହିନ୍ଦୁ dharm ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ