ଆହେ ନୀଳଶୈଳ ପ୍ରବଳ ମତ୍ତ ବାରଣ
୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭକ୍ତକବି ସାଲବେଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ଅମର ଜଣାଣ। ଏଥିରେ ସେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନୀଳଶୈଳ ରୂପେ ସମ୍ବୋଧନ କରି ନିଜ ଦୁଃଖରୂପୀ ପଦ୍ମବନକୁ ଦଳନ କରିବା ପାଇଁ ଆକୁଳ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ହେ ନୀଳାଚଳପତି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ ଏକ ପ୍ରବଳ ମତ୍ତ ହସ୍ତୀ ସଦୃଶ! ମୋର ଦୁଃଖକଷ୍ଟରୂପୀ ପଦ୍ମବନକୁ ଆପଣ ନିଜ ପାଦରେ ଦଳନ କରି ନଷ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତୁ!
ଶ୍ଲୋକ 1
ଗଜରାଜ (ଗଜେନ୍ଦ୍ର) ଯେତେବେଳେ ଅଗାଧ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ କୁମ୍ଭୀର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ବିଳାପ କଲା, ଆପଣ ନିଜର ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ପଠାଇ କୁମ୍ଭୀରକୁ ବିନାଶ କଲେ ଏବଂ ତାକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।
ଶ୍ଲୋକ 2
ଘଞ୍ଚ ବନରେ ଯେତେବେଳେ ହରିଣୀ ବିପଦରେ ପଡ଼ି କଷ୍ଟ ପାଉଥିଲା, ସେହିଭଳି ଏକ ଭୟଙ୍କର ବିପତ୍ତିରୁ ଆପଣ ତାକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଶ୍ଲୋକ 3
କୁରୁସଭାରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କର ଆକୁଳ ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣି, ଆପଣ କୋଟି କୋଟି ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଅତି ସହଜରେ ତାଙ୍କର ଲଜ୍ଜା ନିବାରଣ କଲେ।
ଶ୍ଲୋକ 4
ରାବଣର ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ପଶିଲା, ଆପଣ ତାଙ୍କ ଶରଣ ରକ୍ଷା କରି ତାଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ରାଜା କଲେ।
ଶ୍ଲୋକ 5
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପିତା (ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ଆପଣ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରି ତତକ୍ଷଣାତ ତାକୁ ବିଦାରଣ କରିଦେଲେ।
ଶ୍ଲୋକ 6
ସାଲବେଗ କହୁଛନ୍ତି: ମୁଁ ଜାତିରେ ହୀନ ଯବନ; ତଥାପି ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ (ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ)ଙ୍କ ଚରଣ ତଳେ ମୁଁ ମୋର ଏହି ଆକୁଳ ଜଣାଣ କରୁଅଛି।
ଶ୍ଲୋକ 7
ପୂଜା ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଏବଂ ପାଠ ଫଲ (ଫଲଶ୍ରୁତି)
ଫଳଶ୍ରୁତିପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଭକ୍ତକବି ସାଲବେଗ ଜଣେ ମୋଗଲ ସୁବେଦାର ଓ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ମାତାଙ୍କ କୋଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ସେ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଥାଇ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ 'ନୀଳଶୈଳ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଏହି ଜଣାଣ ଗାନ କରିଥିଲେ। ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏକ ମତ୍ତ ହାତୀ ସହିତ ତୁଳନା କରି ସେ ନିଜ ଦୁଃଖକଷ୍ଟକୁ ଏକ ପଦ୍ମବନ ସହ ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଭଗବାନ ଦଳନ କରି ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଗୀତରେ ଗଜେନ୍ଦ୍ର, ମୃଗୁଣୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ବିଭୀଷଣ ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାର କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Bhaktakavi Salabega
ଉତ୍ସ: archive.org
ବିଶିଷ୍ଟାଦ୍ୱୈତ (ଶ୍ରୀ ବୈଷ୍ଣବ) ରୁ ଅଧିକ
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଭକ୍ତକବି ସାଲବେଗ
୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମହାନ କବି ସାଲବେଗ ମୋଗଲ ସୁବେଦାର ଲାଲବେଗ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ମାତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଅପାର କୃପାରୁ ସେ ପରମ ବୈଷ୍ଣବ ଭକ୍ତରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲେ।
ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଅପେକ୍ଷା
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ବାରଣ ଥିବାରୁ ସେ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଥାଇ ଜଣାଣ ଗାଉଥିଲେ। କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ ରଥଯାତ୍ରାରେ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥ ତାଙ୍କ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଳଗଣ୍ଡିଠାରେ ଅଟକି ରହିଥିଲା।
ମତ୍ତ ବାରଣ ଓ ନଳିନୀ ବନ
କବି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏକ ବଳଶାଳୀ ମତ୍ତ ହାତୀ ସହିତ ତୁଳନା କରି ନିଜର ଦୁଃଖକଷ୍ଟ ରୂପୀ କମଳ ବଣକୁ ଦଳି ନଷ୍ଟ କରିଦେବାକୁ ଆକୁଳ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛନ୍ତି।
ପାଞ୍ଚ ପୌରାଣିକ ଉଦ୍ଧାର
ଗଜରାଜ (ଗଜେନ୍ଦ୍ର), ଘୋର ବନରେ ମୃଗୁଣୀ, କୁରୁସଭାରେ ଦ୍ରୌପଦୀ, ରାବଣ ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ଏବଂ ସ୍ତମ୍ଭରୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ଅମୃତମୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ଏଥିରେ ଅଛି।
ନିଜକୁ ଯବନ କହି ଶରଣ
ଶେଷ ପଦରେ ସାଲବେଗ ନିଜର ଜାତି ପରିଚୟ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି 'କହେ ସାଲବେଗ ହୀନ ଜାତିରେ ମୁଁ ଯବନ, ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ ଚରଣ ତଳେ କରୁଅଛି ଜଣାଣ'।
ହିନ୍ଦୁ dharm ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ