ఆహే నీలశైల (ఓ జగన్నాథ ప్రభూ)
17వ శతాబ్దపు ఒడియా భక్తకవి సాలబేగ్ రచించిన జగన్నాథ జణాణ. నీలాచలపతియైన జగన్నాథుడు తన భక్తుని జీవితపు దుఃఖాలను తొక్కివేయాలని చేసిన ఆర్తప్రార్థన ఇది.
శ్లోకాలు
ఓ నీలాచలపతియైన జగన్నాథ ప్రభూ! నీవు బలమైన మదపుటేనుగు వంటివాడవు! నా దుఃఖాలనే ఈ తామరతోటను నీ పాదాలతో తొక్కి ధ్వంసం చేయి స్వామీ!
శ్లోకం 1
గజేంద్రుడు అగాధ జలాలలో మొసలి నోట చిక్కి భయంతో నిన్ను స్మరించినప్పుడు, నీవు సుదర్శన చక్రాన్ని ప్రయోగించి ఆ మొసలిని సంహరించి స్వయంగా గజేంద్రుడిని రక్షించావు కదా!
శ్లోకం 2
దట్టమైన అడవిలో ఆ లేడికి దావానలం, వేటగాడి వలన ఘోరమైన ఆపద వాటిల్లినప్పుడు, ఎంతటి మహా విపత్తు నుండి నీవు దానిని కాపాడావు స్వామీ!
శ్లోకం 3
కౌరవ సభలో ద్రౌపది చేసిన ఆర్తనాదాన్ని విని, కోట్లాది వస్త్రాలను అవలీలగా అనుగ్రహించి ఆమె మానాన్ని కాపాడావు కదా!
శ్లోకం 4
రావణుని సోదరుడైన విభీషణుడు నీ శరణు కోరినప్పుడు, అతని శరణాగతిని ఆదరించి అతడిని లంకకు రాజుగా పట్టాభిషేకం చేశావు కదా!
శ్లోకం 5
ప్రహ్లాదుని తండ్రియైన హిరణ్యకశిపుడు మహా క్రూరుడు, దుష్టుడు; అప్పుడు స్తంభం చీల్చుకుని బయటకు వచ్చి క్షణంలో అతడి గుండెలను చీల్చివేశావు!
శ్లోకం 6
సాలబేగ్ పలుకుతున్నాడు: కులము చేత నేను హీనుడనైన యవనుడను; అయినప్పటికీ ఆ శ్రీరంగనాథుడైన జగన్నాథుని దివ్య చరణాల చెంత నా ఆర్తప్రార్థనను సమర్పిస్తున్నాను!
శ్లోకం 7
పూజా మార్గదర్శకాలు మరియు పారాయణ ఫలితాలు (ఫలశ్రుతి)
ఫలశ్రుతిప్రతిరోజూ లేదా శుభ తిథులలో (ఏకాదశి, పూర్ణిమ)
బ్రహ్మ ముహూర్తం (ఉదయం 4 - 6) లేదా సంధ్యా సమయం
నెయ్యి దీపం, ధూపం, తాజా పువ్వులు, నైవేద్యం
- మనశ్శాంతి, ఆత్మిక ఉన్నతి, ఇంట్లో అనుకూల శక్తి
నేపథ్యం
ఒడియా భక్తకవి సాలబేగ్ రచించిన “ఆహే నీలశైల”, ఒడియా జణాణ (ఆర్తప్రార్థనా గీతాలు) సాహిత్యంలో అగ్రగణ్యమైన రత్నంగా నిలుస్తుంది. 17వ శతాబ్దానికి చెందిన ఈ భక్తకవి ఒక ముస్లిం తండ్రికి, ఒడియా బ్రాహ్మణ తల్లికి జన్మించారు. పూరీ శ్రీమందిరంలో ప్రవేశం లభించకపోవడంతో, ఆలయం వెలుపల ఉన్న బడదాండ (ప్రధాన వీధి) నుండి జగన్నాథుడిని “నీలశైలం” (నీలపర్వతం) అని సంబోధించారు. స్వామిని మదించిన బలమైన అడవి ఏనుగుగా (మత్త వారణ) పోల్చి, ప్రాపంచిక దుఃఖాల తామరతోట (నళినీ వనం) ను తొక్కివేయమని వేడుకున్నారు. ఈ కీర్తనలో గజేంద్రుడు (భాగవత పురాణం, ఎనిమిదవ స్కంధం), ప్రహ్లాదుడు (భాగవత పురాణం, ఏడవ స్కంధం), మహాభారత సభాపర్వంలోని ద్రౌపది, రామాయణంలోని విభీషణుడు, అరణ్యంలోని లేడి, ఈ ఐదు రక్షణ కథలు స్మరించబడతాయి. చివరగా సాలబేగ్ తన వినమ్రమైన శరణాగతిని ప్రకటిస్తారు.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Bhaktakavi Salabega
మూలం: archive.org
విశిష్టాద్వైతం (శ్రీ వైష్ణవం) నుండి మరిన్ని
మీకు తెలుసా?
భక్త సాలబేగ్ చరిత్ర
17వ శతాబ్దానికి చెందిన సాలబేగ్ ముస్లిం తండ్రికి, ఒడియా బ్రాహ్మణ తల్లికి జన్మించినప్పటికీ, జగన్నాథునిపై అనిర్వచనీయమైన భక్తిని పెంచుకుని ఆయన అత్యంత ప్రియమైన భక్తకవులలో ఒకరయ్యారు.
బడదాండ నుండి భక్తి
శ్రీమందిర ప్రవేశం లేకపోవడంతో, సాలబేగ్ పూరీ బడదాండ (ప్రధాన వీధి) పై కూర్చుని జణాణలలో తన ఆత్మను ఒలకబోశారు. రథయాత్రలో సాలబేగ్ వచ్చేవరకు జగన్నాథుని రథం ఆగిపోయిందని సంప్రదాయ విశ్వాసం.
ఏనుగు-కమల వన రూపకం
జగన్నాథుడిని “నీలశైలం” (నీలపర్వతం) అని సంబోధిస్తూ, లోక దుఃఖమనే కమల సరస్సును తొక్కివేసే మదించిన అడవి ఏనుగుగా (మత్త వారణ) ఆయనను పోల్చారు.
ఐదు ఉద్ధారణలు
2 నుండి 6 వరకు పద్యాలు సరస్సులో గజేంద్రుడు, అడవిలో లేడి, కౌరవ సభలో ద్రౌపది, రాముని పాదాల వద్ద విభీషణుడు, స్తంభం నుండి బాలుడు ప్రహ్లాదుడు, ఈ ఐదు ప్రసిద్ధ రక్షణలను వివరిస్తాయి.
వినమ్ర శరణాగతి
చివరి పద్యంలో సాలబేగ్ తన వినమ్ర జన్మను ప్రస్తావిస్తూ “కహే సాలబేగ హీన జాతిరే మున్ యవన” (“సాలబేగ్ చెబుతున్నాడు, జన్మతః హీనుడను, యవనుడను నేను”) అని పాడి, శ్రీరంగుని పాదపద్మాలకు తన వేడుకోలును అర్పిస్తారు.
హిందూ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది