ऐसी लगी लगन
यो भजनले सर्वप्रथम एक आदर्श भक्तको अङ्गलाई वर्णन गर्दछ – आँखा जसले श्यामको दर्शन गर्छ, शीश जसले प्रभुको चरणमा वन्दना गर्छ, मुख जसले हरिनामको सुमिरन गर्छ, र हात जसले भगवानको पूजन गर्छ। त्यसपछि यसले भक्त मीराको कथा सुनाउँछ – कसरी उनी प्रभु श्यामको प्रेममा यति मग्न भइन् कि उनले महल छोडेर गल्ली-गल्लीमा हरिका गुण गाउन थालिन्, विषलाई अमृत झैं पिइन्, र दुःख सहेर पनि 'गोविन्द' नाम जपिरहिन्।
श्लोक
सँचो आँख ती हुन् जसले भगवान श्यामको दर्शन गर्छन्, र सँचो शिर त्यो हो जो प्रभुको चरणमा झुक्छ। व्यर्थ छ त्यो मुख जो बेकार कुरामा अल्झिरहन्छ, मुख त त्यो हो जसले हरिको नाम स्मरण गर्छ।
श्लोक 1
हातको शोभा हीरा-मोतीले हुँदैन, हात त ती हुन् जसले भगवानको पूजा गर्छन्। यस संसारमा मरेर पनि त्यस जीवको नाम अमर रहन्छ, जसले आफ्नो जीवन प्रभुको प्रेममा बलिदान गर्छ।
श्लोक 2
मीरालाई यस्तो प्रेमको धुन लाग्यो कि उनी मग्न भइन् र गल्ली-गल्लीमा हरिको गुणगान गर्न थालिन्। महलमा हुर्किएकी मीरा जोगिन बनेर हिँडिन् र रानी मीरा पागल भनी चिनिन थालिन्।
श्लोक 3
कसैले रोकेंन, कसैले टोकेंन; मीरा निर्धक्क भई गोविन्द र गोपालको नाम गाउन थालिन्।
श्लोक 4
सन्तहरूको सङ्गतमा बसेर र मोहनको रङ्गमा रङ्गिएर, मीरा आफ्ना प्रियतमलाई मनाउन थालिन् र गल्ली-गल्लीमा हरिको गुण गाउन थालिन्।
श्लोक 5
मीरालाई यस्तो प्रेमको धुन लाग्यो कि उनी मग्न भइन् र गल्ली-गल्लीमा हरिको गुणगान गर्न थालिन्। महलमा हुर्किएकी मीरा जोगिन बनेर हिँडिन् र रानी मीरा पागल भनी चिनिन थालिन्।
श्लोक 6
जब राणाले विष दिए, उनले त्यसलाई अमृत ठानेर पिइन्; मीरा रूपी नदी सागररूपी भगवानमा समाहित हुन थालिन्।
श्लोक 7
लाखौं दुःख सहँदै मुखबाट 'गोविन्द' भनिरहिन, मीरा गोविन्द-गोपाल गाउन थालिन् र गल्ली-गल्लीमा हरिको गुण गाउन थालिन्।
श्लोक 8
मीरालाई यस्तो प्रेमको धुन लाग्यो कि उनी मग्न भइन् र गल्ली-गल्लीमा हरिको गुणगान गर्न थालिन्। महलमा हुर्किएकी मीरा जोगिन बनेर हिँडिन् र रानी मीरा पागल भनी चिनिन थालिन्।
श्लोक 9
मीरालाई यस्तो प्रेमको धुन लाग्यो कि उनी मग्न भइन्; मीरालाई यस्तो प्रेमको धुन लाग्यो कि उनी मग्न भइन्।
श्लोक 10
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Wednesday (Budhwar), Thursday (Guruwar) & Ekadashi
Early Morning (Brahma Muhurta) or Sandhya (Twilight)
Tulsi leaves, Butter (Makhan), Mishri, Yellow flowers & Chandan
- Awakening of pure divine love (Prema Bhakti), mental joy, and freedom from anxiety
पृष्ठभूमि
यो भजन भक्ति परम्पराको एक महत्त्वपूर्ण अंश हो, जसलाई १६औँ शताब्दीकी राजस्थानी सन्त-कवयित्री मीरा बाईसँग जोडिन्छ। मीरा बाई कृष्ण (श्याम) प्रतिको अटल प्रेमको लागि प्रसिद्ध छिन्। उनका भजनहरू प्रायः भजन-कीर्तन सत्रहरूमा गाइन्छन्, जहाँ भक्तजनहरू नाचगान गर्दै प्रभुको नामको आराधना गर्छन्। यो विशेष भजन मीराको सबैभन्दा प्रसिद्ध भजनहरूमध्ये एक हो, जसले उनको दिव्य प्रेम र समर्पणलाई अभिव्यक्त गर्दछ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
मीराको पहिचान
यी पदहरू १६औँ शताब्दीकी राजस्थानी राजकुमारी तथा कृष्णभक्त कवयित्री मीराबाईको जीवनमा आधारित छन्। उनले आफ्नो पति राणा सांगाको मृत्युपछि सबै सांसारिक सुख त्यागेर भक्तिको बाटो रोजिन्।
विष पिउने चमत्कार
पद ६ मा उल्लेखित 'राणाले विष दियो, मानो अमृत पियो' भन्ने प्रसङ्ग मीराको जीवनको प्रसिद्ध घटनासँग जोडिएको छ। किंवदन्तीअनुसार, उनकी सौतेली सासु र राणाले उनलाई विष दिए तर मीराले कृष्णको नाम लिँदै त्यसलाई अमृतजस्तै पिइन्।
सामाजिक विद्रोह
'महलमा पली, बनके जोगन चली' भन्ने पङ्क्तिले मीराले राजमहलको सुख-सुविधा त्यागेर साध्वीको जीवन अपनाएको देखाउँछ। उनले जाति, वर्ग र लिङ्गको बन्धन तोडेर सर्वसाधारणसँग भजन गाइन्, जुन त्यस समयको समाजमा ठूलो विद्रोह थियो।
भक्तिको दीवानी
'मीरा रानी दीवानी कहाने लगी' भन्ने पङ्क्तिले मीरालाई समाजले 'पागल' भनेर गिज्याएको तर उनी आफ्नो प्रेममा मग्न रहेको संकेत गर्छ। उनको भक्तिलाई 'दीवानी' (पागल) को संज्ञा दिइए पनि, यो नै उनको सबैभन्दा ठूलो पहिचान बन्यो।
गीतको संरचना
यो पद 'ऐसी लगी लगन' भन्ने टेक (ध्रुवपद) सहितको भजन हो, जसलाई गाउँदा बारम्बार दोहोर्याइन्छ। यसले मीराको भावनात्मक उन्माद र कृष्णप्रतिको गहिरो आसक्तिलाई अभिव्यक्त गर्छ।
सन्तको संगत
'बैठी संतों के संग, रंगी मोहन के रंग' भन्ने पङ्क्तिले मीराले सन्त-महात्माहरूको संगतमा रहेर कृष्णको प्रेममा रङ्गिएको देखाउँछ। उनले गुरु रैदास (रविदास)बाट दीक्षा लिएको इतिहास छ, जसले उनको भक्ति मार्गलाई अझ बलियो बनायो।
Krishna
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित