अच्युतम् केशवम्
यो एउटा भक्तिपूर्ण स्तुति हो जसमा भगवान् विष्णुका विभिन्न नामहरू—कृष्ण, राम, नारायण, माधव आदि—को स्मरण गरी उहाँको आराधना गरिएको छ। यसले भक्तलाई एकै साथ ईश्वरका अनेक रूपहरूको चिन्तन गर्न प्रेरित गर्दछ।
श्लोक
म अविनाशी अच्युत, केशव, कृष्ण, दामोदर, राम, नारायण, जानकीका प्रिय, श्रीधर, माधव, गोपिनीहरूका प्रिय, जानकीका नायक रामचन्द्रको आराधना गर्दछु।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Wednesday (Budhwar), Thursday (Guruwar) & Ekadashi
Early Morning (Brahma Muhurta) or Sandhya (Twilight)
Tulsi leaves, Butter (Makhan), Mishri, Yellow flowers & Chandan
- Awakening of pure divine love (Prema Bhakti), mental joy, and freedom from anxiety
पृष्ठभूमि
यो श्लोक वैष्णव भक्ति परम्पराको एक अंश हो, जसमा भगवान् विष्णुका विभिन्न नाम र रूपहरूको स्मरण गरिन्छ। यस्ता स्तुतिहरू प्रायः दैनिक पूजा, प्रातःकालीन स्मरण, वा ध्यानको क्रममा पाठ गरिन्छ। यसमा भगवान् विष्णुका कृष्ण र राम अवतारका नामहरू विशेष रूपमा समावेश छन्, जसले भक्तलाई ईश्वरका विभिन्न स्वरूपहरूको एकसाथ स्मरण गर्न सहयोग पुर्याउँछ। यो परम्परा भारतीय उपमहाद्वीपमा व्यापक रूपमा प्रचलित छ र यसलाई कुनै विशेष समय वा ऋतुमा मात्र सीमित गरिएको छैन।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Adi Shankaracharya · Classical Philosopher-Saint · 8th century CE, Kaladi (Kerala)
A philosopher and monk born in Kaladi, Kerala, credited with systematizing Advaita Vedanta (non-dual philosophy) and establishing four monastic seats (mathas) across India. Alongside his commentaries on the Upanishads and Brahma Sutras, he composed numerous devotional hymns to various deities in classical Sanskrit.
Adi Shankaracharya का थप रचनाहरू
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
यो स्तोत्रको विशेषता
यो ‘अच्युतं केशवं’ भन्ने प्रसिद्ध भजनको पहिलो पद हो, जसमा भगवान् विष्णु र रामका बाह्र नामहरूको सुन्दर संयोजन गरिएको छ। प्रत्येक नामले भगवान्को कुनै न कुनै लीलाको स्मरण गराउँछ, जस्तै ‘दामोदर’ (यशोदाले डोरीले बाँधेको) र ‘जानकीवल्लभ’ (सीताका पति)।
नामहरूको क्रम
यस पदमा नामहरूलाई विशेष क्रममा राखिएको छ—पहिला विष्णुका अवतार (अच्युत, केशव, कृष्ण, दामोदर) र त्यसपछि रामका रूप (राम, नारायण, जानकीवल्लभ) आउँछन्। अन्तमा ‘रामचन्द्रं भजे’ भनेर भक्तले रामको आराधना गर्ने संकेत गरिएको छ।
‘श्रीधर’ र ‘माधव’को अर्थ
‘श्रीधर’ भनेको लक्ष्मीलाई धारण गर्ने (विष्णु) र ‘माधव’ भनेको मधु (एक राक्षस)को वंशज वा मधु (मधुर) स्वभाव भएको अर्थमा प्रयोग भएको छ। यी दुवै नामले भगवान्को ऐश्वर्य र माधुर्य दुवै पक्षलाई उजागर गर्छन्।
गोपिकावल्लभको विशेषता
‘गोपिकावल्लभ’ भन्नाले गोपीहरूका प्रिय कृष्णलाई जनाउँछ, जसले रासलीला र प्रेमभक्तिको पराकाष्ठा देखाउँछ। यस नामले भगवान्को भक्तवात्सल्य र लीलाको गहिराइलाई संकेत गर्छ।
यस पदको लय र प्रयोग
यो पद प्रायः भजन, कीर्तन र पूजाको सुरुमा गाइन्छ किनभने यसले भगवान्का विभिन्न रूपहरूको एकैसाथ स्मरण गराउँछ। यसको सरल लय र दोहोरिने संरचनाले भक्तलाई ध्यान केन्द्रित गर्न मद्दत गर्छ।
Krishna
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
