शिव ताण्डव स्तोत्र

जसको जटा रूपी सघन वनबाट बग्ने गङ्गाको धाराले उनको कण्ठ पवित्र भइरहेको छ, जसको गलामा ठूला-ठूला सर्पहरूको माला झुण्डिरहेको छ, र जो आफ्नो डमरूबाट 'डम-डम-डम' को भयंकर नाद गर्दै प्रचण्ड ताण्डव नृत्य गरिरहेका छन्, ती भगवान शिवले हाम्रो कल्याण गरून्।

जसको जटाको कँडाहमा देव नदी गङ्गाका चञ्चल लहरहरू घुमिरहेका छन्, जसको निधारमा 'धग-धग' गर्दै अग्नि प्रज्वलित भइरहेको छ, र जसको शिरमा बाल चन्द्रमा सुशोभित छ, ती भगवान शिवमा मेरो अनुराग प्रतिक्षण बढिरहोस्।

जो पर्वतराजकी पुत्री (पार्वती) का विलासपूर्ण सखा हुन्, जसको मनमा सम्पूर्ण दिशामा फैलिएको जगत् देखेर आनन्द उम्रिन्छ, जसको कृपादृष्टिले ठूला-ठूला विपत्तिहरू हट्छन्, र जसले दिशालाई नै वस्त्रको रूपमा धारण गर्छन् (दिगम्बर), ती भगवान शिवमा मेरो मन आनन्दित होस्।

जसको जटामा बेरिएका खैरो रङ्गका सर्पहरूको फणको मणिको प्रकाश दिशा रूपी वधुहरूको मुखमा कुमकुमको लेप जस्तो देखिन्छ, र जसले मत्त हात्तीको फड्किरहेको छालालाई वस्त्रको रूपमा धारण गर्छन्, ती भूतनाथ शिवमा मेरो मनले अद्भुत आनन्द प्राप्त गरोस्।

जसको चरण-कमलको आसन इन्द्र आदि सम्पूर्ण देवताहरूको टाउकोको मुकुटका फूलहरूको धूलले धूसरित (रङ्गिएको) छ, जसको जटा सर्पराजको मालाले बाँधिएको छ, र जसको मस्तकमा चकोर चराको मित्र (चन्द्रमा) सुशोभित छ, ती भगवान शिवले हामीलाई चिरकालसम्म सम्पत्ति प्रदान गरून्।

जसले आफ्नो चौडा मस्तकमा जलिरहेको अग्निको झिल्काले कामदेवलाई भस्म गरिदिएका थिए, जसलाई देवराज इन्द्रले पनि नमन गर्छन्, र जसको मस्तक अमृतमय किरण दिने चन्द्रमाले सुशोभित छ, ती महाकपाली शिवले हामीलाई आफ्नो जटासहित सम्पत्ति प्रदान गरून्।

जसले आफ्नो भयंकर मस्तकमा 'धग-धग' जलिरहेको अग्निमा प्रचण्ड कामदेवलाई आहुतिको रूपमा भस्म गरिदिए, र जो पर्वतराजकी पुत्री (पार्वती) को वक्षस्थलमा चित्रकारी गर्ने एकमात्र चतुर शिल्पी हुन्, ती त्रिलोचन शिवमा मेरो प्रीति होस्।

जसको कण्ठ नवीन मेघहरूको घटाले घेरिएको औंसीको मध्यरातको घना अन्धकार जस्तै कालो छ, जसले देव नदी गङ्गालाई धारण गर्छन्, जसले गजचर्म पहिरिएका छन्, र जो कलाका भण्डार (चन्द्रमा) ले सुशोभित छन्, ती जगत्को भार उठाउने शिवले हाम्रो सम्पत्ति बढाऊन्।

जसको कण्ठ फुलेको नीलो कमलको श्यामल आभा जस्तै सुन्दरताले सुशोभित छ, जो कामदेव, त्रिपुरासुर, भवबन्धन (संसार), दक्षको यज्ञ, गजासुर, अन्धकासुर र यमराजको पनि नाश गर्ने हुन्, म ती भगवान शिवको आराधना गर्दछु।

जो सम्पूर्ण मङ्गलहरूको कला रूपी कदम्बको मञ्जरीबाट बग्ने मधुर रसको पान गर्ने भँमरा जस्तै हुन्, जो कामदेव, त्रिपुरासुर, संसारको बन्धन, दक्ष-यज्ञ, गजासुर, अन्धकासुर र यमराजको पनि अन्त्य गर्ने हुन्, म ती भगवान शिवको भजन गर्दछु।

जसको मस्तकको भयंकर अग्नि आकाशमा तीव्र गतिले घुमिरहेका सर्पहरूको फुफकारले अझ बढी बलिरहेको छ, र जो मृदङ्गको 'धिमि-धिमि' को मङ्गलकारी र उच्च ध्वनिको तालमा प्रचण्ड ताण्डव नृत्य गरिरहेका छन्, ती भगवान शिवको जय होस्।

म ढुङ्गा र सुन्दर ओछ्यान, सर्प र मोतीको माला, बहुमूल्य रत्न र माटोको थुप्रो, मित्र र शत्रु, पराल र कमल जस्ता आँखा भएकी स्त्री, तथा साधारण प्रजा र महान सम्राटप्रति समान दृष्टि राख्दै, भगवान सदाशिवको भजन कहिले गर्नेछु?

म गङ्गा नदीको किनारमा कुनै गुफामा निवास गर्दै, आफ्ना सम्पूर्ण नराम्रा विचारहरू त्यागेर, शिरमा हात जोडेर, र आफ्ना चञ्चल आँखालाई भगवानको सुन्दर मस्तकमा एकाग्र गरी 'शिव' मन्त्र उच्चारण गर्दै कहिले सुखी हुनेछु?

जसले यस सर्वोत्तम स्तोत्रको नित्य पाठ, स्मरण वा उच्चारण गर्दछ, उनी सधैंका लागि पवित्र हुन्छन् र चाँडै नै परम गुरु भगवान शिवको साँचो भक्ति प्राप्त गर्दछन्। यस बाहेक अर्को कुनै मार्ग छैन; भगवान शिवको चिन्तनले नै प्राणीहरूको मोह नष्ट गर्दछ।

जसले पूजाको अन्त्यमा वा प्रदोष कालमा रावणद्वारा रचित यस स्तोत्रको पाठ गर्दछ, भगवान शिवले उनलाई रथ, हात्ती र घोडाहरू सहितको स्थिर सम्पत्ति र सधैं अनुकूल रहने लक्ष्मी (धन-धान्य) प्रदान गर्नुहुन्छ।