Bharat Devotion
Embroidered artwork for ശിവ താണ്ഡവ സ്തോത്രം: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

ശിവ താണ്ഡവ സ്തോത്രം

ശിവ താണ്ഡവ സ്തോത്രം

ശിവന്റെ ഭയങ്കരവും മനോഹരവുമായ താണ്ഡവ നൃത്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പ്രശസ്ത സ്തുതിയാണിത്. രാവണൻ രചിച്ചതെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഈ സ്തോത്രം, ശിവഭക്തരിൽ ഏറെ പ്രചാരമുള്ളതാണ്.

ശ്ലോകങ്ങൾ

ജടാടവീ ഗലജ്ജല പ്രവാഹ പാവിതസ്ഥലേ ഗലേവലമ്ബ്യ ലമ്ബിതാം ഭുജങ്ഗതുങ്ഗമാലികാമ് ഡമഡ്ഡമഡ്ഡമഡ്ഡമന്നിനാദവഡ്ഡമര്വയം ചകാര ചണ്ഡതാണ്ഡവം തനോതു നഃ ശിവഃ ശിവമ്
jataatavee galajjala pravaaha paavitasthale galevalambya lambitaam bhujangatungamaalikaam damaddamaddamaddamanninaadavaddamarvayam cakaara candataandavam tanotu nah shivah shivam | 1 |

ശ്ലോകം 1

ജടാകടാഹസമ്ഭ്രമഭ്രമന്നിലിമ്പനിര്ഝരീ വിലോലവീചിവല്ലരീ വിരാജമാനമൂര്ധനി ധഗദ്ധഗദ്ധഗജ്ജ്വലല്ലലാട പട്‍ടപാവകേ കിശോരചന്ദ്രശേഖരേ രതിഃ പ്രതിക്ഷണം മമ
jataakataahasambhramabhramannilimpanirjharee vilolaveecivallaree viraajamaanamoordhani dhagaddhagaddhagajjvalallalaata pat‍tapaavake kishoracandrashekhare ratih pratikshanam mama | 2 |

ശ്ലോകം 2

ധരാധരേന്ദ്ര നന്ദിനീ വിലാസബന്ധു ബന്ധുര സ്ഫുരദ്ദിഗന്ത സന്തതി പ്രമോദ മാനമാനസേ കൃപാകടാക്ഷധോരണീ നിരുദ്ധ ദുര്ധരാപദി ക്വചിദ്ദിഗമ്ബരേ മനോവിനോദമേതു വസ്തുനി
dharaadharendra nandinee vilaasabandhu bandhura sphuraddiganta santati pramoda maanamaanase kripaakataakshadhoranee niruddha durdharaapadi kvaciddigambare manovinodametu vastuni | 3 |

ശ്ലോകം 3

ജടാഭുജങ്ഗ പിങ്ഗല സ്ഫുരത്ഫണാ മണിപ്രഭാ കദമ്ബ കുങ്കുമ ദ്രവ പ്രലിപ്ത ദിഗ്വധൂമുഖേ മദാന്ധ സിന്ധുര സ്ഫുരത്ത്വഗുത്തരീയമേദുരേ മനോ വിനോദമദ്ഭുതം ബിഭര്തു ഭൂതഭര്തരി
jataabhujanga pingala sphuratphanaa maniprabhaa kadamba kunkuma drava pralipta digvadhoomukhe madaandha sindhura sphurattvaguttareeyamedure mano vinodamadbhutam bibhartu bhootabhartari | 4 |

ശ്ലോകം 4

സഹസ്രലോചന പ്രഭൃത്യശേഷലേഖ ശേഖര പ്രസൂനധൂലി ധോരണീ വിധൂസരാങ്ഘ്രി പീഠഭൂഃ ഭുജങ്ഗരാജമാലയാ നിബദ്ധ ജാടജൂടകഃ ശ്രിയൈ ചിരായ ജായതാം ചകോരബന്ധു ശേഖരഃ
sahasralocana prabhrityasheshalekha shekhara prasoonadhooli dhoranee vidhoosaraanghri peethabhooh bhujangaraajamaalayaa nibaddha jaatajootakah shriyai ciraaya jaayataam cakorabandhu shekharah | 5 |

ശ്ലോകം 5

ലലാട ചത്വരജ്വലദ്ധനഞ്ജയ സ്ഫുലിങ്ഗഭാ നിപീത പഞ്ചസായകം നമന്നിലിമ്പനായകമ് സുധാമയൂഖലേഖയാ വിരാജമാന ശേഖരം മഹാകപാലി സമ്പദേ ശിരോജടാലമസ്തു നഃ
lalaata catvarajvaladdhananjaya sphulingabhaa nipeeta pancasaayakam namannilimpanaayakam sudhaamayookhalekhayaa viraajamaana shekharam mahaakapaali sampade shirojataalamastu nah | 6 |

ശ്ലോകം 6

കരാല ഫാലപട്‍ടികാ ധഗദ്ധഗദ്ധഗജ്ജ്വല- -ദ്ധനഞ്ജയാഹുതീകൃത പ്രചണ്ഡ പഞ്ചസായകേ ധരാധരേന്ദ്ര നന്ദിനീ കുചാഗ്ര ചിത്രപത്രക- -പ്രകല്പനൈകശില്പിനി ത്രിലോചനേ രതിര്മമ
karaala phaalapat‍tikaa dhagaddhagaddhagajjvala- -ddhananjayaahuteekrita pracanda pancasaayake dharaadharendra nandinee kucaagra citrapatraka- -prakalpanaikashilpini trilocane ratirmama | 7 |

ശ്ലോകം 7

നവീനമേഘമണ്ഡലീ നിരുദ്ധ ദുര്ധര സ്ഫുരത് കുഹൂ നിശീഥിനീ തമഃ പ്രബന്ധ ബദ്ധ കന്ധരഃ നിലിമ്പ നിര്ഝരീധരസ്തനോതു കൃത്തിസിന്ധുരഃ കലാനിധാന ബന്ധുരഃ ശ്രിയം ജഗദ്ധുരന്ധരഃ
naveenameghamandalee niruddha durdhara sphurat kuhoo nisheethinee tamah prabandha baddha kandharah nilimpa nirjhareedharastanotu krittisindhurah kalaanidhaana bandhurah shriyam jagaddhurandharah | 8 |

ശ്ലോകം 8

പ്രഫുല്ല നീല പങ്കജ പ്രപഞ്ച കാലിമപ്രഭാ- -വലമ്ബി കണ്ഠ കന്ദലീ രുചി പ്രബദ്ധ കന്ധരമ് സ്മരച്ഛിദം പുരച്ഛിദം ഭവച്ഛിദം മഖച്ഛിദം ഗജച്ഛിദാന്ധകച്ഛിദം തമന്തകച്ഛിദം ഭജേ
praphulla neela pankaja prapanca kaalimaprabhaa- -valambi kantha kandalee ruci prabaddha kandharam smaracchidam puracchidam bhavacchidam makhacchidam gajacchidaandhakacchidam tamantakacchidam bhaje | 9 |

ശ്ലോകം 9

അഖര്വ സര്വമങ്ഗലാ കലാകദമ്ബമഞ്ജരീ രസപ്രവാഹ മാധുരീ വിജൃമ്ഭണാ മധുവ്രതമ് സ്മരാന്തകം പുരാന്തകം ഭവാന്തകം മഖാന്തകം ഗജാന്തകാന്ധകാന്തകം തമന്തകാന്തകം ഭജേ
akharva sarvamangalaa kalaakadambamanjaree rasapravaaha maadhuree vijrimbhanaa madhuvratam smaraantakam puraantakam bhavaantakam makhaantakam gajaantakaandhakaantakam tamantakaantakam bhaje | 10 |

ശ്ലോകം 10

ജയത്വദഭ്ര വിഭ്രമ ഭ്രമദ്ഭുജങ്ഗമശ്വസ- -ദ്വിനിര്ഗമത് ക്രമസ്ഫുരത് കരാല ഫാലഹവ്യവാട് ധിമിദ്ധിമിദ്ധിമിധ്വനന് മൃദങ്ഗ തുങ്ഗ മങ്ഗല- -ധ്വനിക്രമ പ്രവര്തിത പ്രചണ്ഡ താണ്ഡവഃ ശിവഃ
jayatvadabhra vibhrama bhramadbhujangamashvasa- -dvinirgamat kramasphurat karaala phaalahavyavaat dhimiddhimiddhimidhvanan mridanga tunga mangala- -dhvanikrama pravartita pracanda taandavah shivah | 11 |

ശ്ലോകം 11

ദൃഷദ്വിചിത്ര തല്പയോര്ഭുജങ്ഗ മൌക്തിക സ്രജോ- -ര്ഗരിഷ്ഠ രത്നലോഷ്ഠയോഃ സുഹൃദ്വിപക്ഷ പക്ഷയോഃ തൃണാരവിന്ദ ചക്ഷുഷോഃ പ്രജാമഹീ മഹേന്ദ്രയോഃ സമപ്രവൃത്തികഃ കദാ സദാശിവം ഭജാമ്യഹമ്
drishadvicitra talpayorbhujanga mauktika srajo- -rgarishtha ratnaloshthayoh suhridvipaksha pakshayoh trinaaravinda cakshushoh prajaamahee mahendrayoh samapravrittikah kadaa sadaashivam bhajaamyaham | 12 |

ശ്ലോകം 12

കദാ നിലിമ്പനിര്ഝരീ നികുഞ്ജകോടരേ വസന് വിമുക്ത ദുര്മതിഃ സദാ ശിരസ്ഥമഞ്ജലിം വഹന് വിലോല ലോലലോചനോ ലലാമഫാലലഗ്നകഃ ശിവേതി മന്ത്രമുച്ചരന് കദാ സുഖീ ഭവാമ്യഹമ്
kadaa nilimpanirjharee nikunjakotare vasan vimukta durmatih sadaa shirasthamanjalim vahan vilola lolalocano lalaamaphaalalagnakah shiveti mantramuccaran kadaa sukhee bhavaamyaham | 13 |

ശ്ലോകം 13

ഇമം ഹി നിത്യമേവമുക്തമുത്തമോത്തമം സ്തവം പഠന് സ്മരന് ബ്രുവന്നരോ വിശുദ്ധിമേതി സന്തതമ് ഹരേ ഗുരൌ സുഭക്തിമാശു യാതി നാന്യഥാ ഗതിം വിമോഹനം ഹി ദേഹിനാം സുശങ്കരസ്യ ചിന്തനമ്
imam hi nityamevamuktamuttamottamam stavam pathan smaran bruvannaro vishuddhimeti santatam hare gurau subhaktimaashu yaati naanyathaa gatim vimohanam hi dehinaam sushankarasya cintanam | 14 |

ശ്ലോകം 14

പൂജാവസാനസമയേ ദശവക്ത്രഗീതം യഃ ശമ്ഭുപൂജനപരം പഠതി പ്രദോഷേ തസ്യ സ്ഥിരാം രഥഗജേന്ദ്ര തുരങ്ഗയുക്താം ലക്ഷ്മീം സദൈവ സുമുഖീം പ്രദദാതി ശമ്ഭുഃ
poojaavasaanasamaye dashavaktrageetam yah shambhupoojanaparam pathati pradoshe tasya sthiraam rathagajendra turangayuktaam lakshmeem sadaiva sumukheem pradadaati shambhuh | 15 |

ശ്ലോകം 15

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Monday (Somwar) & Pradosham

Best Time (Muhurta)

Early Morning (Brahma Muhurta) or Evening Twilight (Sandhya)

Sacred Offerings

Bilva leaves, Ganga water, Bhasma (sacred ash), Dhatura & White flowers

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Inner stillness, destruction of negative karma, and freedom from fear of death (Mrityunjaya)

പശ്ചാത്തലം

രാമായണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ സ്തോത്രം, രാവണൻ ശിവനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് രചിച്ചതാണെന്ന് പാരമ്പര്യം പറയുന്നു. കൈലാസത്തിൽ വച്ച് ശിവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാനായി രാവണൻ ആലപിച്ചതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. സന്ധ്യാസമയത്ത് ശിവപൂജയുടെ അവസാനത്തിൽ ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നത് പതിവാണ്.

ഈ പാഠത്തെക്കുറിച്ച്

രചയിതാവ്: Ravana

Ravana ന്റെ കൂടുതൽ

നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?

രചയിതാവ്

ഈ സ്തോത്രത്തിന്റെ രചയിതാവ് രാവണനാണ് – രാമായണത്തിലെ ദശമുഖൻ. അദ്ദേഹം ശിവന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്നു, ഈ സ്തോത്രം രചിച്ചത് കൈലാസം പറിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ ശിവൻ അവന്റെ വിരൽ കൊണ്ട് അമർത്തിയപ്പോൾ ഉണ്ടായ വേദന ശമിപ്പിക്കാനായിരുന്നു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം.

ഛന്ദസ്സ് (വൃത്തം)

ഈ സ്തോത്രം 'ശാർദൂലവിക്രീഡിതം' എന്ന സംസ്കൃത വൃത്തത്തിലാണ് രചിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഓരോ പാദത്തിലും 19 അക്ഷരങ്ങൾ വീതവും ആകെ 4 പാദങ്ങളുമുണ്ട്. ഈ വൃത്തത്തിന്റെ ലയവും ഗാംഭീര്യവും സ്തോത്രത്തിന് ഒരു ആവേശകരമായ താളം നൽകുന്നു.

ശിവന്റെ രൗദ്രഭാവം

ആദ്യത്തെ ശ്ലോകത്തിൽ 'ഡമഡ്ഡമഡ്ഡമ' എന്ന ശബ്ദചിത്രീകരണം (onomatopoeia) ഉപയോഗിച്ച് ശിവന്റെ ഭയങ്കരമായ താണ്ഡവനൃത്തത്തെ വർണ്ണിക്കുന്നു. ഈ സ്തോത്രം മുഴുവനും ശിവനെ രൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ചിത്രീകരിക്കുന്നത് – ജടയിലെ നദി, കഴുത്തിലെ സർപ്പങ്ങൾ, നെറ്റിയിലെ അഗ്നി എന്നിവയൊക്കെ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.

ഫലശ്രുതിയുടെ പ്രാധാന്യം

14-ഉം 15-ഉം ശ്ലോകങ്ങൾ ഫലശ്രുതിയാണ് – ഈ സ്തോത്രം പാഠിക്കുന്നവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന അനുഗ്രഹങ്ങളെ വിവരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച്, സന്ധ്യാസമയത്ത് ശിവപൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഇത് പാഠിച്ചാൽ ശിവൻ രഥം, ആന, കുതിര മുതലായവയോടുകൂടിയ ലക്ഷ്മിയെ നൽകുമെന്ന് പറയുന്നു.

സമഭാവനയുടെ ദർശനം

12-ാം ശ്ലോകത്തിൽ ശിവനെ 'സമപ്രവൃത്തികൻ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു – കല്ലും പൊന്നും, സുഹൃത്തും ശത്രുവും, പുല്ലും പൂവും എല്ലാറ്റിനോടും ഒരേ മനോഭാവമുള്ളവൻ. ഇത് ശിവന്റെ അദ്വൈത ദർശനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, എല്ലാറ്റിലും സമത്വം കാണുന്ന യോഗിയുടെ ആദർശം.

Shiva സമ്പൂർണ്ണ സ്തോത്രങ്ങളും പ്രാർത്ഥനകളും

Shiva

Shiva എല്ലാം കാണുക →

ഹിന്ദു മതം ൽ നിന്ന് കൂടുതൽ

എല്ലാം കാണുക