ശിവ താണ്ഡവ സ്തോത്രം
ശിവന്റെ ഭയങ്കരവും മനോഹരവുമായ താണ്ഡവ നൃത്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പ്രശസ്ത സ്തുതിയാണിത്. രാവണൻ രചിച്ചതെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഈ സ്തോത്രം, ശിവഭക്തരിൽ ഏറെ പ്രചാരമുള്ളതാണ്.
ശ്ലോകങ്ങൾ
കാടുപോലെയുള്ള അവിടുത്തെ ജടാമുടിയിൽ നിന്ന് ഗംഗാനദിയുടെ പവിത്രമായ ജലം ഒഴുകുന്നു. അവിടുത്തെ കഴുത്തിൽ സർപ്പങ്ങളുടെ നീളമുള്ള മാല തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. ഡമരുവിന്റെ 'ഡമട്-ഡമട്-ഡമട്' ശബ്ദത്തിനൊത്ത് പരമശിവൻ ഭയാനകമായ താണ്ഡവ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു. അവിടുന്ന് നമുക്ക് മംഗളങ്ങൾ ചൊരിയട്ടെ.
ശ്ലോകം 1
തന്റെ ജടാമുടിയാകുന്ന ആഴമുള്ള കിണറ്റിൽ ചുഴറ്റിയടിക്കുന്ന ഗംഗാനദിയാലും, നെറ്റിത്തടത്തിൽ ഉജ്ജ്വലമായി കത്തുന്ന അഗ്നിയാലും, ശിരസ്സിൽ രത്നമായി ശോഭിക്കുന്ന ചന്ദ്രക്കലയാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പരമശിവനിൽ എൻ്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നു.
ശ്ലോകം 2
പർവ്വതരാജന്റെ പുത്രിയായ പാർവ്വതിയുടെ ലീല കൂട്ടുകാരനും, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ തുടർച്ചയായ സൃഷ്ടിയിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവനും, തന്റെ കരുണാകടാക്ഷത്താൽ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയാത്ത ദുരിതങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും, ദിക്കുകളെ വസ്ത്രമാക്കിയവനുമായ (ദിഗംബരൻ) പരമേശ്വരനിൽ എൻ്റെ മനസ്സ് സന്തോഷം കണ്ടെത്തട്ടെ.
ശ്ലോകം 3
ചുവപ്പു കലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലുള്ള പടങ്ങളുള്ള പാമ്പുകൾ ഇഴയുന്ന ജടാ മുടിയുള്ളവനും, രത്നങ്ങളുടെ ശോഭ ദിക്കുകളാകുന്ന കന്യകമാരുടെ മുഖത്ത് കുങ്കുമം പോലെ പടർത്തുന്നവനും, മദയാനയുടെ കട്ടിയുള്ളതും ഇളകുന്നതുമായ തോൽ മേൽവസ്ത്രമായി ധരിച്ചവനുമായ സർവ്വചരാചരങ്ങളുടെയും നാഥനിൽ എൻ്റെ മനസ്സ് അത്ഭുതകരമായ ആനന്ദം കണ്ടെത്തട്ടെ.
ശ്ലോകം 4
തൊഴുതുവണങ്ങുന്ന ഇന്ദ്രന്റെയും മറ്റു ദേവന്മാരുടെയും ശിരസ്സിലെ പുഷ്പങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പൂമ്പൊടിയാൽ പാദപീഠം ധൂളിയണിഞ്ഞവനും, നാഗരാജാവിനാൽ ജടാമുടി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവനും, തലയിൽ ചന്ദ്രനെ (ചകോരപ്പക്ഷിയുടെ മിത്രം) അണിഞ്ഞവനുമായ പരമശിവൻ നമുക്ക് ശാശ്വതമായ ഐശ്വര്യം നൽകി അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.
ശ്ലോകം 5
തന്റെ വിശാലമായ നെറ്റിത്തടത്തിൽ കത്തുന്ന അഗ്നിസ്ഫുലിംഗങ്ങളാൽ കാമദേവനെ ദഹിപ്പിച്ചവനും, ദേവന്മാരുടെ തലവന്മാരാൽ വന്ദിക്കപ്പെടുന്നവനും, അമൃതുപോലുള്ള കിരണങ്ങൾ പൊഴിക്കുന്ന ചന്ദ്രക്കലയാൽ ശിരസ്സ് ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനുമായ ആ മഹാ കപാലിയുടെ (ശിവൻ) ഐശ്വര്യം നമുക്ക് ലഭിക്കട്ടെ.
ശ്ലോകം 6
തന്റെ ഭയാനകമായ നെറ്റിത്തടത്തിലെ കത്തിയെരിയുന്ന അഗ്നിയിലേക്ക് ശക്തനായ കാമദേവനെ ഹോമിച്ചവനും, പർവ്വതരാജന്റെ പുത്രിയായ പാർവ്വതിയുടെ മാർഭൂഷണങ്ങൾ വരയ്ക്കാൻ പ്രാപ്തനായ ഏക വിദഗ്ദ്ധ കലാകാരനുമായ ആ ത്രിനേത്രനിൽ മാത്രമാണ് എൻ്റെ താല്പര്യം.
ശ്ലോകം 7
പുതിയ മേഘങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട അമാവാസി അർദ്ധരാത്രി പോലെ കറുത്ത കഴുത്തുള്ളവനും, ദിവ്യഗംഗയെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്നവനും, ആനത്തോൽ അണിഞ്ഞവനും, ചന്ദ്രക്കലയാൽ മനോഹരനുമായ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഭാരം പേറുന്ന ഭഗവാൻ നമുക്ക് ഐശ്വര്യം പ്രധാനം ചെയ്യട്ടെ.
ശ്ലോകം 8
തന്റെ കണ്ഠത്തിന്റെ കറുത്ത നിറത്തിന് തുല്യമായ, വിടർന്ന നീലതാമരകളുടെ ശോഭയാൽ കഴുത്ത് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പരമശിവനോട് ഞാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. കാമദേവന്റെ നാശകൻ, ത്രിപുരദഹനൻ, സംസാരാരൂപിയായ ബന്ധനങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ദക്ഷയാഗം തകർത്തവൻ, ഗജാസുരന്റെയും അന്ധകാസുരന്റെയും അന്ത്യം കുറിച്ചവൻ, യമനെ കീഴടക്കിയവൻ എന്നിവനായ ഭഗവാനെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 9
മംഗളകരമായ കടമ്പപ്പൂക്കളുടെ ഭംഗിയുള്ള കുലയിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന മധുരമുള്ള തേനിനു മുകളിൽ പാറിനടക്കുന്ന വണ്ടിനെപ്പോലെയുള്ള ഭഗവാൻ ശിവനെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു. കാമദേവനെ ഇല്ലാതാക്കിയവനും, ത്രിപുരങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചവനും, ലൗകിക ബന്ധനങ്ങൾ അവസാനിപ്പിച്ചവനും, യാഗത്തിന് അന്ത്യം കുറിച്ചവനും, ഗജാസുരനെയും അന്ധകാസുരനെയും വധിച്ചവനും, യമധർമ്മന്റെ തന്നെ അന്ത്യം കുറിച്ചവനുമായ ഭഗവാനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 10
ആകാശത്ത് വേഗത്തിൽ ചുഴറ്റിയടിക്കുന്ന പാമ്പുകളുടെ ശ്വാസത്താൽ ആളിക്കത്തുന്ന ഭയാനകമായ നെറ്റിത്തടത്തിലെ അഗ്നിയുള്ളവനും, മൃദംഗത്തിന്റെ മംഗളകരവും ഗംഭീരവുമായ 'ധിമിട്-ധിമിട്' ശബ്ദത്തിന്റെ താളത്തിനൊത്ത് ഭയാനകമായ താണ്ഡവ നൃത്തം ചെയ്യുന്നവനുമായ ഭഗവാൻ ശിവൻ വിജയിക്കട്ടെ.
ശ്ലോകം 11
കല്ലിനോടും മനോഹരമായ കിടക്കയോടും, പാമ്പിനോടും മുത്തുമാലയോടും, വിലപിടിപ്പുള്ള രത്നത്തോടും മൺകട്ടയോടും, മിത്രങ്ങളോടും ശത്രുക്കളോടും, പുൽക്കൊടിയോടും താമരക്കണ്ണിയായ കന്യകയോടും, സാധാരണ പ്രജയോടും ചക്രവർത്തിയോടും സമഭാവനയോടെ, ഞാൻ എന്നാണ് സദാശിവനെ ഭജിക്കുക?
ശ്ലോകം 12
ദിവ്യഗംഗയുടെ തീരത്തുള്ള ഗുഹയിൽ വസിച്ച്, സകല ദുഷ്ചിന്തകളിൽ നിന്നും മുക്തനായി, തലയ്ക്കു മുകളിൽ കൈകൾ കൂപ്പി, ഭഗവാന്റെ മനോഹരമായ നെറ്റിത്തടത്തിൽ വിറയ്ക്കുന്ന കണ്ണുകൾ ഉറപ്പിച്ച്, 'ശിവ' മന്ത്രം നിർത്താതെ ജപിച്ച് ഞാൻ എന്നാണ് സന്തോഷവാനാകുക?
ശ്ലോകം 13
ഈ ഉത്തമ സ്തോത്രം ദിവസവും വായിക്കുകയോ സ്മരിക്കുകയോ ആലാപനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്ന ഏതൊരാളും എന്നേക്കും പരിശുദ്ധനാവുകയും പരമഗുരുവായ ശിവനിൽ വേഗത്തിൽ ഗാഢമായ ഭക്തി പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മറ്റൊരു വഴിയില്ല; ഭഗവാൻ ശിവനെക്കുറിച്ചുള്ള കേവല ചിന്ത തന്നെ ജീവികളുടെ അജ്ഞാനത്തെയും മായയെയും അകറ്റുന്നു.
ശ്ലോകം 14
ദശമുഖനായ രാവണൻ രചിച്ച ഈ സ്തോത്രം പൂജയുടെ അവസാനത്തിലോ പ്രദോഷ സമയത്തോ ആലാപനം ചെയ്യുന്ന ഏവർക്കും, പരമശിവൻ ശാശ്വതമായ ഐശ്വര്യവും, രഥങ്ങളും, ആനകളും, കുതിരകളും, ലക്ഷ്മീദേവിയുടെ അനുഗ്രഹവും നൽകി അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 15
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Monday (Somwar) & Pradosham
Early Morning (Brahma Muhurta) or Evening Twilight (Sandhya)
Bilva leaves, Ganga water, Bhasma (sacred ash), Dhatura & White flowers
- Inner stillness, destruction of negative karma, and freedom from fear of death (Mrityunjaya)
പശ്ചാത്തലം
രാമായണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ സ്തോത്രം, രാവണൻ ശിവനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് രചിച്ചതാണെന്ന് പാരമ്പര്യം പറയുന്നു. കൈലാസത്തിൽ വച്ച് ശിവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാനായി രാവണൻ ആലപിച്ചതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. സന്ധ്യാസമയത്ത് ശിവപൂജയുടെ അവസാനത്തിൽ ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നത് പതിവാണ്.
ഈ പാഠത്തെക്കുറിച്ച്
രചയിതാവ്: Ravana
Ravana ന്റെ കൂടുതൽ
നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?
രചയിതാവ്
ഈ സ്തോത്രത്തിന്റെ രചയിതാവ് രാവണനാണ് – രാമായണത്തിലെ ദശമുഖൻ. അദ്ദേഹം ശിവന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്നു, ഈ സ്തോത്രം രചിച്ചത് കൈലാസം പറിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ ശിവൻ അവന്റെ വിരൽ കൊണ്ട് അമർത്തിയപ്പോൾ ഉണ്ടായ വേദന ശമിപ്പിക്കാനായിരുന്നു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം.
ഛന്ദസ്സ് (വൃത്തം)
ഈ സ്തോത്രം 'ശാർദൂലവിക്രീഡിതം' എന്ന സംസ്കൃത വൃത്തത്തിലാണ് രചിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഓരോ പാദത്തിലും 19 അക്ഷരങ്ങൾ വീതവും ആകെ 4 പാദങ്ങളുമുണ്ട്. ഈ വൃത്തത്തിന്റെ ലയവും ഗാംഭീര്യവും സ്തോത്രത്തിന് ഒരു ആവേശകരമായ താളം നൽകുന്നു.
ശിവന്റെ രൗദ്രഭാവം
ആദ്യത്തെ ശ്ലോകത്തിൽ 'ഡമഡ്ഡമഡ്ഡമ' എന്ന ശബ്ദചിത്രീകരണം (onomatopoeia) ഉപയോഗിച്ച് ശിവന്റെ ഭയങ്കരമായ താണ്ഡവനൃത്തത്തെ വർണ്ണിക്കുന്നു. ഈ സ്തോത്രം മുഴുവനും ശിവനെ രൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ചിത്രീകരിക്കുന്നത് – ജടയിലെ നദി, കഴുത്തിലെ സർപ്പങ്ങൾ, നെറ്റിയിലെ അഗ്നി എന്നിവയൊക്കെ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.
ഫലശ്രുതിയുടെ പ്രാധാന്യം
14-ഉം 15-ഉം ശ്ലോകങ്ങൾ ഫലശ്രുതിയാണ് – ഈ സ്തോത്രം പാഠിക്കുന്നവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന അനുഗ്രഹങ്ങളെ വിവരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച്, സന്ധ്യാസമയത്ത് ശിവപൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഇത് പാഠിച്ചാൽ ശിവൻ രഥം, ആന, കുതിര മുതലായവയോടുകൂടിയ ലക്ഷ്മിയെ നൽകുമെന്ന് പറയുന്നു.
സമഭാവനയുടെ ദർശനം
12-ാം ശ്ലോകത്തിൽ ശിവനെ 'സമപ്രവൃത്തികൻ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു – കല്ലും പൊന്നും, സുഹൃത്തും ശത്രുവും, പുല്ലും പൂവും എല്ലാറ്റിനോടും ഒരേ മനോഭാവമുള്ളവൻ. ഇത് ശിവന്റെ അദ്വൈത ദർശനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, എല്ലാറ്റിലും സമത്വം കാണുന്ന യോഗിയുടെ ആദർശം.
Shiva
ഹിന്ദു മതം ൽ നിന്ന് കൂടുതൽ
എല്ലാം കാണുകബന്ധപ്പെട്ട ഉപദേശങ്ങൾ
ഒരേ ഉപദേശം, പാരമ്പര്യങ്ങളിലുടനീളം പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു
