Bharat Devotion
Embroidered artwork for ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ରମ: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ରମ

ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ରମ

ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍: ଶିବଙ୍କ ବିଶ୍ୱ ନୃତ୍ୟ ବିଷୟରେ ୧୫ଟି ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକ, ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଆରୋପିତ ଏବଂ ପ୍ରଦୋଷରେ ପାଠ୍ୟ।

ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ

ଜଟାଟଵୀ ଗଲଜ୍ଜଲ ପ୍ରଵାହ ପାଵିତସ୍ଥଲେ ଗଲେଵଲମ୍ବ୍ଯ ଲମ୍ବିତାଂ ଭୁଜଙ୍ଗତୁଙ୍ଗମାଲିକାମ୍ ଡମଡ୍ଡମଡ୍ଡମଡ୍ଡମନ୍ନିନାଦଵଡ୍ଡମର୍ଵଯଂ ଚକାର ଚଣ୍ଡତାଣ୍ଡଵଂ ତନୋତୁ ନଃ ଶିଵଃ ଶିଵମ୍
jataatavee galajjala pravaaha paavitasthale galevalambya lambitaam bhujangatungamaalikaam damaddamaddamaddamanninaadavaddamarvayam cakaara candataandavam tanotu nah shivah shivam | 1 |

ଶ୍ଲୋକ 1

ଜଟାକଟାହସମ୍ଭ୍ରମଭ୍ରମନ୍ନିଲିମ୍ପନିର୍ଝରୀ ଵିଲୋଲଵୀଚିଵଲ୍ଲରୀ ଵିରାଜମାନମୂର୍ଧନି ଧଗଦ୍ଧଗଦ୍ଧଗଜ୍ଜ୍ଵଲଲ୍ଲଲାଟ ପଟ୍‍ଟପାଵକେ କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରେ ରତିଃ ପ୍ରତିକ୍ଷଣଂ ମମ
jataakataahasambhramabhramannilimpanirjharee vilolaveecivallaree viraajamaanamoordhani dhagaddhagaddhagajjvalallalaata pat‍tapaavake kishoracandrashekhare ratih pratikshanam mama | 2 |

ଶ୍ଲୋକ 2

ଧରାଧରେନ୍ଦ୍ର ନନ୍ଦିନୀ ଵିଲାସବନ୍ଧୁ ବନ୍ଧୁର ସ୍ଫୁରଦ୍ଦିଗନ୍ତ ସନ୍ତତି ପ୍ରମୋଦ ମାନମାନସେ କୃପାକଟାକ୍ଷଧୋରଣୀ ନିରୁଦ୍ଧ ଦୁର୍ଧରାପଦି କ୍ଵଚିଦ୍ଦିଗମ୍ବରେ ମନୋଵିନୋଦମେତୁ ଵସ୍ତୁନି
dharaadharendra nandinee vilaasabandhu bandhura sphuraddiganta santati pramoda maanamaanase kripaakataakshadhoranee niruddha durdharaapadi kvaciddigambare manovinodametu vastuni | 3 |

ଶ୍ଲୋକ 3

ଜଟାଭୁଜଙ୍ଗ ପିଙ୍ଗଲ ସ୍ଫୁରତ୍ଫଣା ମଣିପ୍ରଭା କଦମ୍ବ କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ରଵ ପ୍ରଲିପ୍ତ ଦିଗ୍ଵଧୂମୁଖେ ମଦାନ୍ଧ ସିନ୍ଧୁର ସ୍ଫୁରତ୍ତ୍ଵଗୁତ୍ତରୀଯମେଦୁରେ ମନୋ ଵିନୋଦମଦ୍ଭୁତଂ ବିଭର୍ତୁ ଭୂତଭର୍ତରି
jataabhujanga pingala sphuratphanaa maniprabhaa kadamba kunkuma drava pralipta digvadhoomukhe madaandha sindhura sphurattvaguttareeyamedure mano vinodamadbhutam bibhartu bhootabhartari | 4 |

ଶ୍ଲୋକ 4

ସହସ୍ରଲୋଚନ ପ୍ରଭୃତ୍ଯଶେଷଲେଖ ଶେଖର ପ୍ରସୂନଧୂଲି ଧୋରଣୀ ଵିଧୂସରାଙ୍ଘ୍ରି ପୀଠଭୂଃ ଭୁଜଙ୍ଗରାଜମାଲଯା ନିବଦ୍ଧ ଜାଟଜୂଟକଃ ଶ୍ରିଯୈ ଚିରାଯ ଜାଯତାଂ ଚକୋରବନ୍ଧୁ ଶେଖରଃ
sahasralocana prabhrityasheshalekha shekhara prasoonadhooli dhoranee vidhoosaraanghri peethabhooh bhujangaraajamaalayaa nibaddha jaatajootakah shriyai ciraaya jaayataam cakorabandhu shekharah | 5 |

ଶ୍ଲୋକ 5

ଲଲାଟ ଚତ୍ଵରଜ୍ଵଲଦ୍ଧନଞ୍ଜଯ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗଭା ନିପୀତ ପଞ୍ଚସାଯକଂ ନମନ୍ନିଲିମ୍ପନାଯକମ୍ ସୁଧାମଯୂଖଲେଖଯା ଵିରାଜମାନ ଶେଖରଂ ମହାକପାଲି ସମ୍ପଦେ ଶିରୋଜଟାଲମସ୍ତୁ ନଃ
lalaata catvarajvaladdhananjaya sphulingabhaa nipeeta pancasaayakam namannilimpanaayakam sudhaamayookhalekhayaa viraajamaana shekharam mahaakapaali sampade shirojataalamastu nah | 6 |

ଶ୍ଲୋକ 6

କରାଲ ଫାଲପଟ୍‍ଟିକା ଧଗଦ୍ଧଗଦ୍ଧଗଜ୍ଜ୍ଵଲ- -ଦ୍ଧନଞ୍ଜଯାହୁତୀକୃତ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପଞ୍ଚସାଯକେ ଧରାଧରେନ୍ଦ୍ର ନନ୍ଦିନୀ କୁଚାଗ୍ର ଚିତ୍ରପତ୍ରକ- -ପ୍ରକଲ୍ପନୈକଶିଲ୍ପିନି ତ୍ରିଲୋଚନେ ରତିର୍ମମ
karaala phaalapat‍tikaa dhagaddhagaddhagajjvala- -ddhananjayaahuteekrita pracanda pancasaayake dharaadharendra nandinee kucaagra citrapatraka- -prakalpanaikashilpini trilocane ratirmama | 7 |

ଶ୍ଲୋକ 7

ନଵୀନମେଘମଣ୍ଡଲୀ ନିରୁଦ୍ଧ ଦୁର୍ଧର ସ୍ଫୁରତ୍ କୁହୂ ନିଶୀଥିନୀ ତମଃ ପ୍ରବନ୍ଧ ବଦ୍ଧ କନ୍ଧରଃ ନିଲିମ୍ପ ନିର୍ଝରୀଧରସ୍ତନୋତୁ କୃତ୍ତିସିନ୍ଧୁରଃ କଲାନିଧାନ ବନ୍ଧୁରଃ ଶ୍ରିଯଂ ଜଗଦ୍ଧୁରନ୍ଧରଃ
naveenameghamandalee niruddha durdhara sphurat kuhoo nisheethinee tamah prabandha baddha kandharah nilimpa nirjhareedharastanotu krittisindhurah kalaanidhaana bandhurah shriyam jagaddhurandharah | 8 |

ଶ୍ଲୋକ 8

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ନୀଲ ପଙ୍କଜ ପ୍ରପଞ୍ଚ କାଲିମପ୍ରଭା- -ଵଲମ୍ବି କଣ୍ଠ କନ୍ଦଲୀ ରୁଚି ପ୍ରବଦ୍ଧ କନ୍ଧରମ୍ ସ୍ମରଚ୍ଛିଦଂ ପୁରଚ୍ଛିଦଂ ଭଵଚ୍ଛିଦଂ ମଖଚ୍ଛିଦଂ ଗଜଚ୍ଛିଦାନ୍ଧକଚ୍ଛିଦଂ ତମନ୍ତକଚ୍ଛିଦଂ ଭଜେ
praphulla neela pankaja prapanca kaalimaprabhaa- -valambi kantha kandalee ruci prabaddha kandharam smaracchidam puracchidam bhavacchidam makhacchidam gajacchidaandhakacchidam tamantakacchidam bhaje | 9 |

ଶ୍ଲୋକ 9

ଅଖର୍ଵ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲା କଲାକଦମ୍ବମଞ୍ଜରୀ ରସପ୍ରଵାହ ମାଧୁରୀ ଵିଜୃମ୍ଭଣା ମଧୁଵ୍ରତମ୍ ସ୍ମରାନ୍ତକଂ ପୁରାନ୍ତକଂ ଭଵାନ୍ତକଂ ମଖାନ୍ତକଂ ଗଜାନ୍ତକାନ୍ଧକାନ୍ତକଂ ତମନ୍ତକାନ୍ତକଂ ଭଜେ
akharva sarvamangalaa kalaakadambamanjaree rasapravaaha maadhuree vijrimbhanaa madhuvratam smaraantakam puraantakam bhavaantakam makhaantakam gajaantakaandhakaantakam tamantakaantakam bhaje | 10 |

ଶ୍ଲୋକ 10

ଜଯତ୍ଵଦଭ୍ର ଵିଭ୍ରମ ଭ୍ରମଦ୍ଭୁଜଙ୍ଗମଶ୍ଵସ- -ଦ୍ଵିନିର୍ଗମତ୍ କ୍ରମସ୍ଫୁରତ୍ କରାଲ ଫାଲହଵ୍ଯଵାଟ୍ ଧିମିଦ୍ଧିମିଦ୍ଧିମିଧ୍ଵନନ୍ ମୃଦଙ୍ଗ ତୁଙ୍ଗ ମଙ୍ଗଲ- -ଧ୍ଵନିକ୍ରମ ପ୍ରଵର୍ତିତ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତାଣ୍ଡଵଃ ଶିଵଃ
jayatvadabhra vibhrama bhramadbhujangamashvasa- -dvinirgamat kramasphurat karaala phaalahavyavaat dhimiddhimiddhimidhvanan mridanga tunga mangala- -dhvanikrama pravartita pracanda taandavah shivah | 11 |

ଶ୍ଲୋକ 11

ଦୃଷଦ୍ଵିଚିତ୍ର ତଲ୍ପଯୋର୍ଭୁଜଙ୍ଗ ମୌକ୍ତିକ ସ୍ରଜୋ- -ର୍ଗରିଷ୍ଠ ରତ୍ନଲୋଷ୍ଠଯୋଃ ସୁହୃଦ୍ଵିପକ୍ଷ ପକ୍ଷଯୋଃ ତୃଣାରଵିନ୍ଦ ଚକ୍ଷୁଷୋଃ ପ୍ରଜାମହୀ ମହେନ୍ଦ୍ରଯୋଃ ସମପ୍ରଵୃତ୍ତିକଃ କଦା ସଦାଶିଵଂ ଭଜାମ୍ଯହମ୍
drishadvicitra talpayorbhujanga mauktika srajo- -rgarishtha ratnaloshthayoh suhridvipaksha pakshayoh trinaaravinda cakshushoh prajaamahee mahendrayoh samapravrittikah kadaa sadaashivam bhajaamyaham | 12 |

ଶ୍ଲୋକ 12

କଦା ନିଲିମ୍ପନିର୍ଝରୀ ନିକୁଞ୍ଜକୋଟରେ ଵସନ୍ ଵିମୁକ୍ତ ଦୁର୍ମତିଃ ସଦା ଶିରସ୍ଥମଞ୍ଜଲିଂ ଵହନ୍ ଵିଲୋଲ ଲୋଲଲୋଚନୋ ଲଲାମଫାଲଲଗ୍ନକଃ ଶିଵେତି ମନ୍ତ୍ରମୁଚ୍ଚରନ୍ କଦା ସୁଖୀ ଭଵାମ୍ଯହମ୍
kadaa nilimpanirjharee nikunjakotare vasan vimukta durmatih sadaa shirasthamanjalim vahan vilola lolalocano lalaamaphaalalagnakah shiveti mantramuccaran kadaa sukhee bhavaamyaham | 13 |

ଶ୍ଲୋକ 13

ଇମଂ ହି ନିତ୍ଯମେଵମୁକ୍ତମୁତ୍ତମୋତ୍ତମଂ ସ୍ତଵଂ ପଠନ୍ ସ୍ମରନ୍ ବ୍ରୁଵନ୍ନରୋ ଵିଶୁଦ୍ଧିମେତି ସନ୍ତତମ୍ ହରେ ଗୁରୌ ସୁଭକ୍ତିମାଶୁ ଯାତି ନାନ୍ଯଥା ଗତିଂ ଵିମୋହନଂ ହି ଦେହିନାଂ ସୁଶଙ୍କରସ୍ଯ ଚିନ୍ତନମ୍
imam hi nityamevamuktamuttamottamam stavam pathan smaran bruvannaro vishuddhimeti santatam hare gurau subhaktimaashu yaati naanyathaa gatim vimohanam hi dehinaam sushankarasya cintanam | 14 |

ଶ୍ଲୋକ 14

ପୂଜାଵସାନସମଯେ ଦଶଵକ୍ତ୍ରଗୀତଂ ଯଃ ଶମ୍ଭୁପୂଜନପରଂ ପଠତି ପ୍ରଦୋଷେ ତସ୍ଯ ସ୍ଥିରାଂ ରଥଗଜେନ୍ଦ୍ର ତୁରଙ୍ଗଯୁକ୍ତାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ସଦୈଵ ସୁମୁଖୀଂ ପ୍ରଦଦାତି ଶମ୍ଭୁଃ
poojaavasaanasamaye dashavaktrageetam yah shambhupoojanaparam pathati pradoshe tasya sthiraam rathagajendra turangayuktaam lakshmeem sadaiva sumukheem pradadaati shambhuh | 15 |

ଶ୍ଲୋକ 15

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

ସୋମବାର ଓ ପ୍ରଦୋଷ

Best Time (Muhurta)

ପ୍ରାତଃକାଳ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରଦୋଷ ବେଳା

Sacred Offerings

ବେଲପତ୍ର, ଗଙ୍ଗାଜଳ, ବିଭୂତି ଓ ଧଳା ଫୁଲ

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ପାପ ବିନାଶ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଭୟ ମୁକ୍ତି

ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏହି ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ର ଲଙ୍କାପତି ରାବଣଙ୍କ ରଚନା, ଯିଏ ଶିବଙ୍କର ପରମ ଭକ୍ତ ଥିଲେ। ପରମ୍ପରା କହେ ଯେ କୈଳାସ ଉଠାଇବାର ପ୍ରୟାସ କଲାବେଳେ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଦବାଇ ଦେବାପରେ ରାବଣ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଗାନ କରିଥିଲେ; ସ୍ତୋତ୍ରଟି ନିଜେ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅଂଶ ନୁହେଁ। ଏହାର ୧୫ଟି ଶ୍ଲୋକ ଶିବଙ୍କ ଜଟା, ଗଙ୍ଗା, ସର୍ପମାଳା ଏବଂ ଉଗ୍ର-ଆନନ୍ଦମୟ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଏବଂ ଚତୁର୍ଦଶ ଓ ପଞ୍ଚଦଶ ଶ୍ଲୋକ ପାଠର ଫଳ କହେ। ପ୍ରଦୋଷ ସମୟରେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ, ଶିବପୂଜାର ଶେଷରେ ଏହାକୁ ପାଠ କରାଯାଏ; ଏହା ପଞ୍ଚଚାମର ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ।

ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ

ରଚୟିତା: Ravana

Ravanaଙ୍କ ଅଧିକ ରଚନା

ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?

ରଚୟିତା

ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ରାମାୟଣର ଦଶମୁଖୀ ଲଙ୍କାପତି ରାବଣଙ୍କୁ ଆରୋପିତ। ଶିବଙ୍କ ପରମ ଭକ୍ତ ରାବଣ ଦେବତାଙ୍କ ବିଶ୍ୱ ନୃତ୍ୟର ପ୍ରଶଂସାରେ ଏହା ରଚିଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ନିଜେ ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଲୋକ ୧୫ରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ।

ଡମରୁ ଧ୍ୱନି ଶ୍ଲୋକରେ

ପ୍ରଥମ ପଙ୍କ୍ତି ଶିବଙ୍କ ଛୋଟ ଡମରୁର ଧ୍ୱନିକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧ୍ୱନ୍ୟାତ୍ମକ ଧ୍ରୁବପଦ “ଡମଡ୍ଡମଡ୍ଡମଡ୍ଡମନ୍” ଦ୍ୱାରା ଅନୁକରଣ କରେ। ଏହି ଲୟାତ୍ମକ ଢାଞ୍ଚା ସ୍ତୋତ୍ରର ସଙ୍ଗୀତମୟ ଓ ଧ୍ୟାନାତ୍ମକ ଶକ୍ତିର କେନ୍ଦ୍ର।

ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତୀକ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ଶିବଙ୍କ ରୂପର ପ୍ରତୀକଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ: ମସ୍ତକରେ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର, ଜଟାରୁ ପ୍ରବାହିତ ଗଙ୍ଗା, ସର୍ପମାଳା, ଲଲାଟରେ ତୃତୀୟ ନେତ୍ର ଏବଂ ଶରୀରରେ ଲେପିତ ଭସ୍ମ। ଏହି ପ୍ରତୀକଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଅଳଙ୍କାର ନୁହେଁ, ବରଂ ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଓ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଧର୍ମତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅର୍ଥ ବହନ କରେ।

ବିଶ୍ୱ ନୃତ୍ୟ (ତାଣ୍ଡବ)

ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଶିବଙ୍କ ତାଣ୍ଡବ, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଧାରଣ ଓ ବିନାଶ କରୁଥିବା ଉଗ୍ର ଓ ଉନ୍ମତ୍ତ ନୃତ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କରେ। ଏକାଦଶ ଶ୍ଲୋକ ଏହି ନୃତ୍ୟକୁ ମୃଦଙ୍ଗର ଧ୍ୱନି ଏବଂ ତାଙ୍କ ତୃତୀୟ ନେତ୍ରରୁ ନିର୍ଗତ ବିନାଶାଗ୍ନି ସହ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଯୋଡ଼େ।

ପାଠର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି

ଚତୁର୍ଦଶ ଓ ପଞ୍ଚଦଶ ଶ୍ଲୋକ ଭକ୍ତି ସହ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠର ଲାଭ କହେ: ମନର ଶୁଦ୍ଧି, ଗୁରୁ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଟଳ ଭକ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି। ପଞ୍ଚଦଶ ଶ୍ଲୋକ ପୂଜାର ଶେଷରେ ପ୍ରଦୋଷ ସମୟରେ ପାଠ କରିବାକୁ କହେ।

ଛନ୍ଦ

ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଞ୍ଚଚାମର ଛନ୍ଦରେ ଅଛି, ପ୍ରତି ପଙ୍କ୍ତିରେ ଷୋଡ଼ଶ ଅକ୍ଷର, ଯାହା ହ୍ରସ୍ୱ ଓ ଦୀର୍ଘ ଅକ୍ଷରର ବିକଳ୍ପ ଢାଞ୍ଚାରେ ଗଠିତ। ଏହା ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ରୁତ, ଡମରୁ ପରି ଛନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Shivaଙ୍କ ସମ୍පୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୁତି ଓ ପାଠ

Shiva

Shivaଙ୍କ ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁ →

ହିନ୍ଦୁ dharm ରୁ ଅଧିକ

ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁ