शिवताण्डवस्तोत्रम्

भगवान् शिवः स्वजटारण्ये गङ्गाजलप्रवाहेण पवित्रीकृतप्रदेशे ग्रीवायाम् आलम्बितां महासर्पमालाम् अधिकृत्य डमड्डमेति गम्भीरनादपूर्वकं भीषणं ताण्डवनृत्यं चकार । स एवास्माकं सर्वं कल्याणं विदधातु ।

यस्य मूर्ध्नि जटाकटाहाकारे सम्भ्रमत् भ्रमद्गङ्गाप्रवाहः विलोलतरङ्गशोभया विराजते, ललाटे च धगद्धगिति दीप्यमानः पावकः, शिरसि च किशोरचन्द्रः शोभते, तस्मिन् भगवति प्रतिक्षणं मम रतिः प्रेम स्यात् ।

यः धराधरेन्द्रनन्दिन्याः पार्वत्याः विलासबन्धुः रमणीयः, स्फुरद्दिगन्तसन्तत्या प्रमोदितमानसः, कृपाकटाक्षधारया दुर्धरापदं निरुणद्धि, यश्च दिगम्बरः, तस्मिन् वस्तुनि शिवे मम मनः विनोदं प्राप्नोतु ।

यस्य जटासु भुजङ्गः पिङ्गलवर्णः स्फुरत्फणामणिप्रभया कदम्बकुङ्कुमद्रवेणेव दिग्वधूमुखानि प्रलिप्तानि, यश्च मदान्धसिन्धुरस्य चर्म उत्तरीयं धारयति, तस्मिन् भूतभर्तरि शिवे मम मनः अद्भुतं विनोदं बिभर्तु ।

यस्य पादपीठभूः सहस्रलोचनप्रभृतिदेवानां शेखरप्रसूनधूलिधोरण्या विधूसरा, यस्य जटाजूटः भुजङ्गराजमालया निबद्धः, चकोरबन्धुं च शेखरे बिभ्रत् स शिवः अस्माकं चिराय श्रियं ददातु ।

यस्य ललाटचत्वरे ज्वलद्धनञ्जयस्फुलिङ्गभया पञ्चसायकः कामः निपीतः, यं निलिम्पनायकः इन्द्रः नमति, सुधामयूखलेखया च विराजमानशेखरः, स महाकपालिः शिरोजटालः अस्माकं सम्पदे अस्तु ।

यस्य करालफालपट्टिकायां धगद्धगिति ज्वलद्धनञ्जयेन प्रचण्डपञ्चसायकः आहुतिः कृतः, यश्च धराधरेन्द्रनन्दिन्याः कुचाग्रे चित्रपत्रकप्रकल्पनैकशिल्पी, तस्मिन् त्रिलोचने शिवे मम रतिः प्रेम स्यात् ।

यस्य कन्धरः नवीनमेघमण्डल्या निरुद्धायाः स्फुरद्दुर्धरकुहूनिशीथिन्याः तमसा प्रबन्धबद्ध इव, यः निलिम्पनिर्झरीधरः, कृत्तिसिन्धुरः, कलानिधानबन्धुरः, जगद्धुरन्धरः, स शिवः अस्माकं श्रियं तनोतु ।

प्रफुल्लानां नीलपङ्कजानां प्रपञ्चस्य — समूहस्य — या कालिमप्रभा, तस्याम् अवलम्बते या कण्ठकन्दल्याः रुचिः, तया रुच्या प्रबद्धा कन्धरा यस्य सः । स्मरस्य कामस्य छेत्ता, पुरस्य त्रिपुरस्य छेत्ता, भवस्य संसारस्य छेत्ता, मखस्य दक्षयज्ञस्य छेत्ता, गजासुरस्य छेत्ता, अन्धकासुरस्य छेत्ता, अन्तकस्य यमस्य च छेत्ता — तम् ईश्वरं भजे ॥

अखर्वं — विशालम् — यत् सर्वमङ्गलानां कलानां कदम्बम्, तदेव मञ्जरी; तस्याः रसप्रवाहमाधुर्य्याः विजृम्भणम् आस्वादयन् मधुव्रतः — मधुकरसदृशः — स्मरस्य अन्तकः, पुरस्य अन्तकः, भवस्य अन्तकः, मखस्य अन्तकः, गजासुरस्य अन्तकः, अन्धकासुरस्य अन्तकः, अन्तकस्य यमस्य च अन्तकः — तं शिवं भजे ॥

भ्रमतां भुजङ्गानां श्वसनेन विनिर्गच्छन्, क्रमेण स्फुरन्, करालः यः फालहव्यवाट् — भालतृतीयनयनाग्निः — सः अदभ्रविभ्रमः सन् जयतु । धिमिद्धिमिद्धिमि इति ध्वनन् यः मृदङ्गः, तस्य तुङ्गैः मङ्गलध्वनिक्रमैः प्रवर्तितः प्रचण्डताण्डवः शिवः जयतु ॥

दृषदि विचित्रतल्पे च, भुजङ्गे मौक्तिकस्रजि च, गरिष्ठरत्ने लोष्ठे च, सुहृदि विपक्षपक्षे च, तृणे अरविन्दे च, प्रजायां महीमहेन्द्रे च — समानवृत्तिः समदर्शनः — सन् अहं तं सदाशिवं कदा भजेयम् ॥

निलिम्पनिर्झर्याः — देवगङ्गायाः — निकुञ्जकोटरे वसन्, विमुक्तदुर्मतिः सन्, सदा शिरसि स्थितम् अञ्जलिं वहन्, अत्यन्तचञ्चले लोचने यस्य सः, ललामं फाले लग्नं यस्य सः, ‘शिव शिव’ इति मन्त्रम् उच्चारयन् अहं कदा सुखी भवामि ॥

इमं हि एवमुक्तम् — उक्तप्रकारम् — उत्तमोत्तमं स्तवं नित्यम् एव पठन् स्मरन् ब्रुवन् च नरः सन्ततं विशुद्धिम् एति । हरौ च गुरौ च आशु सुभक्तिं याति; अन्यथा गतिः नास्ति; यतः सुशङ्करस्य चिन्तनं देहिनां विमोहनम् — मोहविनाशकम् — भवति हि ॥

दशवक्त्रेण रावणेन गीतम्, शम्भुपूजनपरम् — शम्भुपूजनसाधनम् — एनं स्तवं पूजावसानसमये प्रदोषे यः पठति, तस्य पुंसः रथैः गजेन्द्रैः तुरङ्गैः च युक्ताम्, स्थिराम्, सुमुखीं लक्ष्मीं शम्भुः सदैव प्रददाति ॥