ओङ्कारेश्वरमहात्म्यम्
अस्मिन् ग्रन्थे शिवः पार्वत्यै ओङ्कारेश्वरज्योतिर्लिङ्गस्य माहात्म्यं वर्णयति। इदं शिवरहस्यान्तर्गतं प्रसिद्धं स्तोत्रम्।
पद्यानि
पार्वती शिवमाह — हे महादेव, महानन्दरूप, करुणामृतसागर, महाकालगणस्य उत्तमाख्यानं श्रुतम्। अतः किं वा अन्यत् प्रीतिजनकं क्षेत्रमस्ति? हे शम्भो, त्वं क्षेत्राणां पतिः, विशिष्टं क्षेत्रं वक्तुमर्हसि।
श्लोकः 1
हे महेश्वर, प्रीतिजनकं क्षेत्रं किमन्यत्? त्वं क्षेत्राणां पतिः, अतः विशिष्टं क्षेत्रं वदितुं योग्योऽसि।
श्लोकः 2
ईश्वर उवाच — हे उत्फुल्लकमलानने, एकं उत्कृष्टं विमलं क्षेत्रमस्ति। ओङ्कारनामकं तत् कलिकल्मषनाशनम्।
श्लोकः 3
तत्र नित्यं सहस्रशः शैववराः निवसन्ति। ते सर्वे प्रतिक्षणं मम लिङ्गार्चां कुर्वन्ति।
श्लोकः 4
ते शान्ताः, दान्ताः, जितेन्द्रियाः, रुद्राक्षवरभूषाढ्याः, भालाक्षन्यस्तमानसाः, भासिताभासितैः नित्यं दीप्ताः।
श्लोकः 5
तत्र सरितां श्रेष्ठा नर्मदा अस्ति। सा लिङ्गसङ्गतरङ्गिता, नित्यं शर्मदा, स्नानात् पानात् अवगाहनात् पापहरा।
श्लोकः 6
सा पापौघसङ्घभङ्गाढ्या, वातपोतसुशीतला। हे शुचिस्मिते, तत्र ओङ्काराख्यं कुण्डमुत्कृष्टमस्ति।
श्लोकः 7
तत्कुण्डदर्शनादेव मल्लोके चिरं निवसेत्। तत्कुण्डोदकपानेन हृदि लिङ्गं प्रजायते।
श्लोकः 8
भावाः तत्कुण्डजलं शीतं विमुक्तये पिबन्ति। तत्कुण्डजलतर्पिताः पितरः तृप्तिं प्रयान्ति।
श्लोकः 9
सदा तत्कुण्डरक्षार्थं मया गणाः संस्थापिताः। ते कुण्डधारप्रभृतयः शूलमुद्गरपाणयः।
श्लोकः 10
ते गजेन्द्रचर्मवसनाः, मृगेन्द्रसमविक्रमाः, हरीन्द्रानपि हन्युः, गिरीन्द्रसमविग्रहाः।
श्लोकः 11
सर्वे धनुःशरकराः, जटाशोभितमस्तकाः, अग्निरित्यादिभिर्मन्त्रैः भस्मोद्धूलितविग्रहाः।
श्लोकः 12
सर्वे गणा सङ्ग्राममुखराः, मेदुरविग्रहाः। कदाचिदननुज्ञाप्तः मददर्पितः तान् गणान् (अपश्यत्)।
श्लोकः 13
अप्सरोभिः परिवृतः मरुतां पतिः उद्धतः। अभ्रमुनाथं (ऐरावतम्) आरुह्य नर्मदाजले क्रीडितुं समागतः।
श्लोकः 14
सः तदा शिवे शच्या साकं त्वरितः समाजगाम। तदा तं गणपाः क्रुद्धाः अतिमन्यवः (अभवन्)।
श्लोकः 15
ते सगजं (सगजेन्द्रम्) सुरेश्वरं शच्या साकम् अब्धौ पातयन्तः सुरान् वरुणादीन् पवनानलान् बिभिदुः।
श्लोकः 16
अन्ये निस्त्रिंशवरधाराभिः सुतीक्ष्णाग्रैः शिलीमुखैः मुद्गरैः च सवाहायुधभूषणान् बिभिदुः।
श्लोकः 17
तदा गणेश्वराः देवान् विवाहनान् स्रवद्रक्तान् स्खलत्पदान् कान्दिशीकान् मुक्तकेशान् क्षणात् चक्रुः।
श्लोकः 18
अप्सरसः विकन्नराः रुदन्त्यः मुक्तमूर्धजाः, हाहा बतेति क्रन्दन्त्यः स्रवद्रक्तार्द्रवाससः (अभवन्)।
श्लोकः 19
तथा शक्राद्याः देवगणाः सर्वे भयकम्पिताः तत्र ओङ्कारं तल्लिङ्गम् ईश्वरं शरणं जग्मुः।
श्लोकः 20
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
सोमवासरः प्रदोषकालः च
प्रातःकाले सन्ध्याकाले च
बिल्वपत्रं, गङ्गाजलं, भस्म, धत्तूरः, श्वेतपुष्पं च
- चित्तशान्तिः, पापनाशः, मृत्युभयनिवारणम्
पृष्ठभूमिः
इदं शिवरहस्यग्रन्थान्तर्गतम्। ओङ्कारेश्वरज्योतिर्लिङ्गस्य माहात्म्यवर्णनम्। भक्तैः प्रायः नर्मदातीरे ओङ्कारेश्वरक्षेत्रे पठ्यते। शिवपार्वतीसंवादरूपेण प्रसिद्धम्।
ज्ञातव्य-विशेषः
प्रसंगः
भगवान् शिवः पार्वत्यै ओङ्कारेश्वरक्षेत्रस्य माहात्म्यं वदति। एतत् क्षेत्रं सर्वेषां क्षेत्राणाम् उत्कृष्टम्, कलिकल्मषनाशनम् इति शिववचनम्।
नर्मदानदी
अत्र सरितां श्रेष्ठा नर्मदा वर्णिता। सा लिङ्गसङ्गतरङ्गिता, स्नानात् पानात् अवगाहनात् च पापौघसङ्घभङ्गकारिणी।
कुण्डमाहात्म्यम्
ओङ्काराख्यं कुण्डम् अत्युत्कृष्टम्। तस्य दर्शनमात्रेण शिवलोकप्राप्तिः, तज्जलपानेन हृदि लिङ्गं प्रादुर्भवति।
गणरक्षा
शिवेन स्वगणाः कुण्डरक्षार्थं नियुक्ताः। कुण्डधारप्रभृतयः गणाः शूलमुद्गरपाणयः, गजेन्द्रचर्मवसनाः, भस्मोद्धूलितविग्रहाः च सन्ति।
इन्द्रस्य पराभवः
एकदा इन्द्रः अप्सरोभिः परिवृतः नर्मदाजले क्रीडितुम् आगतः। तं गणाः क्रुद्धाः सगजं सशचीकं समुद्रे पातयित्वा देवान् अपि विद्रावयामासुः।
Shiva
हिन्दूधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता
