ओङ्कारेश्वर महात्म्य

ॐकारेश्वर महात्म्यको यो वर्णन हो। पार्वतीले भनिन्— हे महादेव, महानन्द र करुणामृतका सागर, मैले महाकाल र उनका गणहरूको उत्तम आख्यान सुनेँ।

हे महेश्वर, अरू कुन प्रीतिजनक क्षेत्र छ? हे शम्भो, तपाईं क्षेत्रहरूका स्वामी हुनुहुन्छ, त्यसैले विशिष्ट क्षेत्रको वर्णन गर्नुहोस्।

ईश्वरले भने— हे उत्फुल्ल कमलानने, एउटा उत्कृष्ट क्षेत्र छ, जसको नाम ओङ्कार हो, जो अत्यन्त विमल छ र कलियुगको पाप नाश गर्नेछ।

त्यहाँ हजारौं उत्तम शैव सधैं बस्छन्। ती सबैले मेरो लिङ्गको पूजा प्रतिक्षण गर्छन्।

ती सधैं प्रकाशित, शान्त, दान्त, जितेन्द्रिय, रुद्राक्षका उत्तम आभूषणले सुशोभित, र उनीहरूको मन शिवमा अर्पित छ।

त्यहाँ नदीहरूमा श्रेष्ठ नर्मदा छ, जो लिङ्गसँग मिलेर तरङ्गित छ। नर्मदा सधैं सुख दिने छ, स्नान, पान र डुबुल्कीबाट।

त्यो नदी पापको समूहलाई भङ्ग गर्ने, हावा र डुङ्गाले शीतल छ। त्यहाँ एउटा उत्कृष्ट कुण्ड छ, जसको नाम ओङ्कार हो, हे शुचिस्मिते।

त्यस कुण्डको दर्शन मात्रले मेरो लोकमा चिरकाल बसिन्छ। त्यस कुण्डको पानी पिउनाले हृदयमा लिङ्ग उत्पन्न हुन्छ।

भक्तजन मुक्तिको लागि त्यस कुण्डको शीतल जल पिउँछन्। त्यस कुण्डको जलले तर्पित भएर पितृहरू तृप्त हुन्छन्।

मैले त्यस कुण्डको रक्षाको लागि सधैं गणहरू स्थापित गरेको छु— कुण्डधार प्रभृतिहरू, जो शूल र मुद्गर धारण गर्छन्।

ती गणहरू हात्तीको छाला पहिरिन्छन्, सिंहजस्तो पराक्रमी छन्, र सिंहलाई पनि मार्न सक्छन्, र पर्वतजस्तो विशाल शरीर भएका छन्।

सबै गणहरूले हातमा धनुष र बाण लिएका थिए, तिनका मस्तक जटाले शोभित थिए। तिनका शरीरमा अग्नि आदि मन्त्रहरूले भस्म लगाइएको थियो।

सबै गणहरू युद्धको लागि उद्यत थिए, तिनका शरीर मोटा र बलिष्ठ थिए। ती गणहरूलाई कहिल्यै अनुमति नलिई, मद र अभिमानले भरिएको इन्द्रले (अपमान गर्यो)।

इन्द्र, जो मरुत्हरूको स्वामी हुन्, अप्सराहरूले घेरिएर अत्यन्त गर्वित भई शचीसहित नर्मदाको जलमा क्रीडा गर्नको लागि मेघरूपी हात्तीमा चढेर (आए)।

तब शिवको त्यो स्थानमा शचीसहित इन्द्र शीघ्रतापूर्वक आइपुगे। तब ती सबै गणपतिहरू अत्यन्त क्रोधित र रिसले भरिए भए।

तिनले गणपतिहरूले हात्तीसहित इन्द्र र शचीलाई समुद्रमा खसालिदिए। तब वरुण, वायु र अग्नि सहित अन्य देवताहरूलाई पनि तिनले घाइते बनाए।

अरू गणहरूले तीक्ष्ण धार भएका तरवार, बाण र मुद्गरहरूले देवताहरूको वाहन, अस्त्र र गहनासहित शरीरलाई चिरिदिए।

तब गणेश्वरहरूले देवताहरूलाई क्षणभरमै वाहनरहित, रगत बगिरहेको, लडखडाउँदै हिँड्ने, भयले भाग्ने र केश खुलेको अवस्थामा पुर्याइदिए।

ती अप्सरा, गन्धर्व र किन्नर स्त्रीहरू रुन थाले, तिनका केश खुलेका थिए। तिनीहरू "हाहा बते" भन्दै कराउँदै थिए, तिनका वस्त्र रगतले भिजेका थिए।

यसरी इन्द्र आदि सबै देवगणहरू भयले कामेर त्यहाँ 'ओंकार' रूपी शिवलिङ्गको शरणमा गए — त्यो शरणस्थान नै परमेश्वर हुन्।