शिव तांडव स्तोत्र
शिवाच्या विश्वनृत्यावरील १५ संस्कृत श्लोकांचे शिव तांडव स्तोत्र; ते पारंपरिकरीत्या रावणाला श्रेय दिले जाते आणि प्रदोषाच्या वेळी म्हटले जाते.
श्लोक
त्यांच्या जाड जटा, जंगलासारख्या, ज्यातून पवित्र गंगा नदीचे शुद्ध करणारे पाणी वाहते. त्यांच्या गळ्यात उंच सर्पांची लांब माळ आहे. त्यांच्या डमरूच्या 'दमद-दमद-दमद' या गजरात, भगवान शिव उग्र तांडव नृत्य करतात. ते आम्हाला शुभता प्रदान करोत.
श्लोक 1
माझे मन भगवान शिवामध्ये सतत आनंद शोधते, ज्यांचे डोके त्यांच्या जटांच्या खोल विहिरीत फिरणाऱ्या स्वर्गीय गंगा नदीने सुशोभित आहे, ज्यांचे कपाळ तीव्र ज्वालांनी पेटलेले आहे, आणि जे आपल्या डोक्यावर चंद्रकोर रत्न म्हणून धारण करतात.
श्लोक 2
माझे मन परमेश्वरामध्ये आनंद शोधो, जे पार्वतीचे (पर्वतराजाची कन्या) क्रीडा सोबती आहेत, ज्यांचे मन सतत ब्रह्मांडाच्या निर्मितीत आनंदित होते, ज्यांची करुणामयी दृष्टी अजिंक्य संकटांवर नियंत्रण ठेवते, आणि जे दिशांना वस्त्र म्हणून धारण करतात (दिगंबर).
श्लोक 3
माझे मन सर्व प्राण्यांच्या प्रभूमध्ये अद्भुत आनंद शोधो, ज्यांच्या जटांमध्ये तांबड्या-तपकिरी फणा असलेले साप आहेत, ज्यांच्या रत्नांचा तेज द्रव केशरासारखा दिशांच्या कन्यांच्या चेहऱ्यावर पसरतो, आणि जे मत्त हत्तीचे जाड, थरथरणारे कातडे उपरिवस्त्र म्हणून धारण करतात.
श्लोक 4
भगवान शिव, ज्यांचे पादुकासन इंद्र आणि इतर सर्व देवता त्यांना नमन करताना त्यांच्या डोक्यावरील फुलांपासून सतत वाहणाऱ्या परागकणांनी राखाडी झाले आहे, ज्यांच्या जटा सर्पराजाने बांधलेल्या आहेत, आणि जे आपल्या डोक्यावर चंद्र (चकोर पक्ष्याचा मित्र) धारण करतात, ते आम्हाला चिरस्थायी समृद्धी प्रदान करोत.
श्लोक 5
आम्ही महान कपाली (शिव) यांची संपत्ती प्राप्त करू, ज्यांनी त्यांच्या विस्तृत कपाळावर पेटलेल्या आगीच्या ठिणग्यांनी प्रेमदेव (कामदेव) भस्म केला, ज्यांना देवांचे नेते नमन करतात, आणि ज्यांचे डोके अमृतासारख्या किरणांचा वर्षाव करणाऱ्या चंद्रकोराने सुंदर सुशोभित आहे.
श्लोक 6
माझी आवड तीन डोळ्यांच्या प्रभूमध्ये आहे, ज्यांनी त्यांच्या भयंकर कपाळावर भडकत्या आगीत शक्तिशाली कामदेवाला अर्पण केले, आणि जे पर्वतराजाची कन्या पार्वती यांच्या स्तनांवर सजावटीच्या रेषा काढण्यास सक्षम एकमेव कुशल कलाकार आहेत.
श्लोक 7
ब्रह्मांडाचा भार वाहणारे, ज्यांचा मान ताज्या ढगांच्या थरांनी झाकलेल्या अमावस्येच्या मध्यरात्रीसारखा काळा आहे, जे स्वर्गीय गंगा नदी धारण करतात, जे हत्तीचे कातडे परिधान करतात, आणि जे चंद्रकोराने सुंदर आहेत, ते आम्हाला समृद्धी प्रदान करोत.
श्लोक 8
मी भगवान शिवाला प्रार्थना करतो, ज्यांचा मान त्यांच्या घशाच्या काळ्या रंगाशी जुळणाऱ्या पूर्ण विकसित निळ्या कमळांच्या तेजाने बांधलेला आहे. मी कामदेवाचा संहारक, त्रिपुराचा संहारक, सांसारिक अस्तित्वाचा संहारक, दक्षाच्या यज्ञाचा संहारक, दैत्य गजासुर आणि अंधक यांचा संहारक, आणि यमाचा (मृत्यूचा देव) विजेता यांची पूजा करतो.
श्लोक 9
मी भगवान शिवाची पूजा करतो, जे सुंदर शुभ कदंब फुलांच्या गुच्छातून वाहणाऱ्या गोड अमृतावर घिरट्या घालणाऱ्या मधमाशीसारखे आहेत. मी कामदेवाचा अंत करणारा, त्रिपुराचा अंत करणारा, सांसारिक बंधनांचा अंत करणारा, यज्ञाचा अंत करणारा, गजासुर आणि अंधक यांचा अंत करणारा, आणि यमाचा स्वतःचा अंत करणारा यांची पूजा करतो.
श्लोक 10
विजयी आहे भगवान शिव, ज्यांचे भयंकर कपाळ अग्नीने पेटलेले आहे, आकाशात वेगाने फिरणाऱ्या सर्पांच्या श्वासाने पेटवले जाते, आणि जे मृदंगमच्या शुभ आणि उच्च 'धिमिड-धिमिड' ध्वनींच्या तालावर उग्र तांडव नृत्य करतात.
श्लोक 11
मी केव्हा भगवान सदाशिवाची पूजा करेन, दगड आणि सुंदर बिछाना, साप आणि मोत्यांची माळ, मौल्यवान रत्न आणि मातीचा ढेकूळ, मित्र आणि शत्रू, गवताची पाती आणि कमलनयना कन्या, आणि सामान्य प्रजा आणि महान सम्राट यांच्याकडे समान दृष्टीने?
श्लोक 12
पवित्र गंगा नदीजवळच्या गुहेत राहून, सर्व दुष्ट विचारांपासून मुक्त होऊन, डोक्यावर हात जोडून, थरथरणाऱ्या डोळ्यांनी प्रभूच्या सुंदर कपाळाकडे पाहत, सतत 'शिव' मंत्राचा जप करत, मी केव्हा सुखी होईन?
श्लोक 13
जो कोणी हा सर्वोच्च स्तोत्र दररोज वाचतो, लक्षात ठेवतो किंवा म्हणतो, तो चिरकाल पवित्र होतो आणि परम गुरू शिव भगवंतांवर लवकरच गाढ भक्ती प्राप्त करतो. याशिवाय दुसरा मार्ग नाही; केवळ शिव भगवंतांचे चिंतन केल्याने प्राणिमात्रांचे भ्रम दूर होतात.
श्लोक 14
दहा मुखांच्या रावणाने रचलेला हा स्तोत्रपाठ जो कोणी पूजेच्या शेवटी किंवा प्रदोषकाळी म्हणतो, त्याला शिव भगवान स्थिर संपत्ती, रथ, हत्ती, घोडे आणि लक्ष्मीदेवीचा स्थिर अनुग्रह प्रदान करतात.
श्लोक 15
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
सोमवार व प्रदोष
ब्राह्ममुहूर्त किंवा संध्याकाळची प्रदोष वेळ
बेलपत्र, गंगाजल, भस्म व पांढरी फुले
- चित्तशांती, पापनाश व भयमुक्ती
पृष्ठभूमि
शिव तांडव स्तोत्र पारंपरिकरीत्या लंकेचा राजा आणि शिवाचा निष्ठावान उपासक रावण यांना श्रेय दिले जाते. परंपरा सांगते की रावणाने कैलास पर्वत उचलण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा शिवाने तो दाबून धरला, आणि त्यानंतर त्याने हे गायले; स्तोत्र स्वतः वाल्मीकी रामायणाचा भाग नाही. त्याचे १५ श्लोक शिवाच्या जटा, गंगा, सर्पमाला आणि उग्र-आनंददायी नृत्याची स्तुती करतात, आणि श्लोक 14 व 15 त्याच्या पठणाचे फल सांगतात. शिवपूजेच्या समाप्तीला, प्रदोषाच्या वेळी संध्याकाळी ते म्हटले जाते, आणि ते पञ्चचामर छंदात रचले आहे.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Ravana
Ravana च्या आणखी रचना
तुम्हाला माहीत आहे का?
रचयिता
हे स्तोत्र पारंपरिकरीत्या रामायणातील दहा मुखांचा लंकाधिपती रावण यांना श्रेय दिले जाते. निष्ठावान शिवोपासक असलेल्या रावणाने देवाच्या विश्वनृत्याच्या स्तुतीसाठी ते रचले असे म्हटले जाते; श्लोक 15 मध्ये रचयिता म्हणून त्यांचे नाव येते.
श्लोकातील डमरू-नाद
पहिली ओळ शिवाच्या लहान डमरूच्या (डमरु) नादाचे ध्वन्यनुकारी टेकेने, 'डमड्डमड्डमड्डमम्', अनुकरण करते. ही लयबद्ध रचना स्तोत्राच्या संगीतमय आणि ध्यानात्मक सामर्थ्याचा केंद्रबिंदू आहे.
शिवाची लक्षणे
प्रत्येक श्लोक शिवाच्या प्रतिमेतील प्रतिकात्मक घटकांचे सजीव वर्णन करतो: मस्तकावरील चंद्रकोर, जटांतून वाहणारी गंगा, सर्पमाला, कपाळावरील तिसरा डोळा आणि अंगावरील भस्म. ही चिन्हे केवळ शोभेसाठी नाहीत, तर सृष्टी, संहार आणि परमतत्त्व यांविषयी गहन ईशशास्त्रीय अर्थ वाहतात.
विश्वनृत्य (तांडव)
स्तोत्र शिवाच्या तांडवाचा गौरव करते, जे विश्वाला धारण करणारे आणि संहारणारे उग्र, परमानंदी नृत्य आहे. अकराव्या श्लोकात हे नृत्य मृदंगाच्या नादाशी आणि त्यांच्या तिसऱ्या डोळ्यातून निघणाऱ्या संहाराच्या अग्नीशी स्पष्टपणे जोडले आहे.
पठणाचे वचन
श्लोक 14 आणि 15 भक्तिपूर्वक हे स्तोत्र म्हणण्याचे फल सांगतात: मनाचे शुद्धीकरण, गुरू-शिव यांच्याप्रती अढळ भक्ती, आणि चिरस्थायी संपत्ती व समृद्धी. श्लोक 15 सांगतो की पूजेच्या समाप्तीला प्रदोषाच्या वेळी ते म्हणावे.
छंद
हे स्तोत्र पञ्चचामर छंदात आहे, प्रत्येक ओळीत सोळा अक्षरे, लघु आणि दीर्घ अक्षरांच्या पर्यायी रचनेवर आधारित. यामुळे श्लोकांना धावती, ढोलासारखी लय प्राप्त होते.
Shiva
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
