दारिद्र्यदहन शिवस्तोत्रम्
दारिद्र्य जाळून टाकणारे स्तोत्र
ऋषी वसिष्ठ यांना परंपरेने श्रेय दिलेले, दारिद्र्य आणि दुःख जाळून टाकण्याची प्रार्थना करणारे शिवाला उद्देशून आठ श्लोकांचे हे स्तोत्र आहे; श्लोक ९ मध्ये फलश्रुती आहे.
श्लोक
दारिद्र्यरूपी आग विझवणाऱ्या शिवाचे स्तोत्र.
श्लोक 1
विश्वाचा स्वामी, नरकरूपी सागरातून तारणारा, कर्णांना अमृतासमान, चंद्रकला धारण करणारा, कर्पूरासारख्या कांतीने शुभ्र, जटा धारण करणारा, दारिद्र्यरूपी दुःखाचा नाश करणाऱ्या शिवाला नमस्कार असो.
श्लोक 2
पार्वतीप्रिय, चंद्रकला धारण करणारा, काळाचा अंत करणारा, सर्पराजाला कंकण म्हणून धारण करणारा, गंगाधर, गजराजाचा संहार करणारा, दारिद्र्यरूपी दुःखाचा नाश करणाऱ्या शिवाला नमस्कार असो.
श्लोक 3
भक्तीप्रिय, जन्म-मृत्यूरूपी रोगाचे भय दूर करणारा, उग्र, दुर्गम भवसागरातून तारणारा, ज्योतीरूप, गुणनामांचा नृत्य करणारा, दारिद्र्यरूपी दुःखाचा नाश करणाऱ्या शिवाला नमस्कार असो.
श्लोक 4
चामड्याचे वस्त्र धारण करणारा, शवाची राख अंगाला लावणारा, कपाळी डोळा असलेला, मणीकुंडलांनी सुशोभित, पायात मंजीरे धारण करणारा, जटाधारी, दारिद्र्यरूपी दुःखाचा नाश करणाऱ्या शिवाला नमस्कार असो.
श्लोक 5
पाच मुखे असलेला, सर्पराजाने भूषण केलेला, सोनेरी वस्त्र धारण करणारा, तिन्ही लोकांनी पूजित, आनंदरूपी भूमी, वरदान देणारा, तमोमय, दारिद्र्यरूपी दुःखाचा नाश करणाऱ्या शिवाला नमस्कार असो.
श्लोक 6
सूर्यप्रिय, भवसागरातून तारणारा, काळाचा अंत करणारा, ब्रह्मदेवाने पूजित, तीन डोळे असलेला, शुभ लक्षणांनी युक्त, दारिद्र्यरूपी दुःखाचा नाश करणाऱ्या शिवाला नमस्कार असो.
श्लोक 7
रामप्रिय, रघुनाथाला वरदान देणारा, नागप्रिय, नरकरूपी सागरातून तारणारा, पुण्यांमध्ये पुण्यभरित, देवांनी पूजित, दारिद्र्यरूपी दुःखाचा नाश करणाऱ्या शिवाला नमस्कार असो.
श्लोक 8
मुक्तीचा स्वामी, फलदायक, गणांचा स्वामी, गीतप्रिय, वृषभावर आरूढ, हत्तीचे चामडे वस्त्र म्हणून धारण करणारा, महेश्वर, दारिद्र्यरूपी दुःखाचा नाश करणाऱ्या शिवाला नमस्कार असो.
श्लोक 9
वसिष्ठांनी रचलेले हे स्तोत्र सर्व रोगांचे निवारण करणारे आहे. हे लवकर सर्व संपत्ती देणारे, पुत्र-पौत्रादींची वृद्धी करणारे आहे. जो मनुष्य तीन संध्याकाळी नित्य पठण करतो, तो स्वर्ग प्राप्त करतो.
श्लोक 10
असे हे श्रीवसिष्ठांनी रचलेले दारिद्र्यदहन शिवस्तोत्र संपूर्ण झाले.
श्लोक 11
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
सोमवार व प्रदोष
ब्राह्ममुहूर्त किंवा संध्याकाळची प्रदोष वेळ
बेलपत्र, गंगाजल, भस्म व पांढरी फुले
- चित्तशांती, पापनाश व भयमुक्ती
पृष्ठभूमि
हे स्तोत्र शैव भक्ती परंपरेचा भाग आहे, जी शिवाला परम देवता मानते. संस्कृत डॉक्युमेंट्स मधील मजकुरात पुष्पिकेत 'वसिष्ठांनी रचलेले' असे लिहिले आहे, आणि श्लोक ९ स्वतः म्हणतो 'वसिष्ठेन कृतं स्तोत्रम्'; बहुतेक स्तोत्रांप्रमाणे हे श्रेय पारंपरिक आहे आणि या स्तोत्राचा काळ निश्चित करता येत नाही. श्लोक १ ते ८ प्रत्येकी 'दारिद्र्य-दुःख-दहनाय नमः शिवाय' (दारिद्र्याचे दुःख जाळणाऱ्या शिवाला नमस्कार) या टेकेने संपतात, आणि श्लोक ९ ही फलश्रुती, म्हणजे लाभांचे वर्णन आहे. दारिद्र्य, दुःख आणि अडथळ्यांपासून मुक्तीसाठी भक्त याचे पठण करतात, आणि श्लोक ९ दिवसाच्या तीन संधिकालांत (त्रिसंध्या) पठण करण्याची शिफारस करतो.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Sage Vashistha
Sage Vashistha च्या आणखी रचना
तुम्हाला माहीत आहे का?
रचयिता आणि परंपरा
हिंदू परंपरेतील सप्तर्षींपैकी एक, ऋषी वसिष्ठ यांना हे श्रेय दिले जाते. हे स्तोत्र दारिद्र्य आणि दुःख दूर करण्यावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या स्तोत्र-प्रकारातील आहे. श्लोक ९ म्हणतो की ते वसिष्ठांनी रचले आणि ते सर्व रोग दूर करते व समृद्धी देते असे वचन देतो.
रचना आणि टेक
या स्तोत्रात आठ श्लोक आहेत, प्रत्येक एकाच टेकेने संपतो: 'दारिद्र्यदुःखदहनाय नमः शिवाय' — 'दारिद्र्याचे दुःख जाळणाऱ्या शिवाला नमस्कार.' या पुनरावृत्त रचनेमुळे ते पाठ करणे व स्मरणात ठेवणे सोपे जाते, आणि मूळ याचना अधिक दृढ होते.
शिवाची प्रमुख विशेषणे
प्रत्येक श्लोक शिवाच्या वेगवेगळ्या पैलूंवर प्रकाश टाकतो: कापराप्रमाणे शुभ्र कांती (कर्पूरकांती), जटाधारी (जटाधर), गौरीचे (पार्वती) प्रिय, मस्तकी चंद्रकोर धारण करणारे, मृत्यूचा देव (कालांतक) यांचा नाश करणारे, पंचानन (पाच मुखांचे) आणि वृषभावर आरूढ होणारे (वृषभेश्वर). ही सजीव वर्णने भक्ताला देवतेची कल्पना करण्यास आणि तिच्याशी जोडण्यास मदत करतात.
विहित पठण आणि फल
नववा श्लोक (फलश्रुती) सांगतो की हे स्तोत्र दिवसातून तीन वेळा (पहाटे, दुपारी आणि संध्याकाळी — त्रिसंध्यम्) पठण केल्यास सर्व रोग दूर होतात, धन प्राप्त होते आणि संततीची वृद्धी होते. पठण करणारा स्वर्गप्राप्ती करतो, असेही वचन आहे. त्यामुळे ते भौतिक आणि आध्यात्मिक कल्याणासाठी व्यावहारिक भक्ती-साधन ठरते.
संदर्भ आणि हेतू
मोक्षावर (मोक्ष) लक्ष केंद्रित करणाऱ्या अनेक शिवस्तोत्रांपेक्षा वेगळे, हे स्तोत्र उघडपणे ऐहिक दुःखाला — दारिद्र्य आणि रोगांना — संबोधते. ते 'दारिद्र्यदहन' (दारिद्र्य जाळणारी) स्तोत्रांच्या वर्गात येते, जे अशा भक्ती-परंपरेचे प्रतिबिंब आहे जिथे आर्थिक संकटातून तत्काळ सुटकेसाठी देवतेचे आवाहन केले जाते, आणि तरीही शिवाच्या परम स्वरूपाचा स्वीकार केला जातो.
Shiva
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत