महामृत्युंजय मंत्र (मृत्यूवर विजय मिळवणारा मंत्र)
महामृत्युंजय मंत्र, ऋग्वेद ७.५९.१२: त्र्यंबक (रुद्र) यांना उद्देशून असलेली वैदिक ऋचा, जी आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि मृत्यूच्या भयापासून मुक्तीसाठी आहे.
श्लोक
आम्ही दैवी कृपेचा सुगंध असलेल्या त्रिनेत्री प्रभूची आदरपूर्वक उपासना करतो, जो आपली जीवनशक्ती आणि कल्याण वाढवतो आणि पोषण करतो. ज्याप्रमाणे एक पिकलेली काकडी सहजतेने तिच्या वेलीपासून वेगळी केली जाते, त्याचप्रमाणे मी मृत्यूच्या बंधनातून आणि मृत्यूच्या चक्रातून मुक्त होऊ शकेन — तरीही मी अमरत्वाच्या शाश्वत अमृतापासून कधीही वेगळा होऊ नये.
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
सोमवार व प्रदोष
ब्राह्ममुहूर्त किंवा संध्याकाळची प्रदोष वेळ
बेलपत्र, गंगाजल, भस्म व पांढरी फुले
- चित्तशांती, पापनाश व भयमुक्ती
पृष्ठभूमि
महामृत्युंजय मंत्र हा ऋग्वेद ७.५९.१२ (मंडल ७, सूक्त ५९) आहे. परंपरेनुसार त्याचे ऋषी वसिष्ठ मानले जातात, आणि त्याची देवता येथे त्र्यंबक नावाने संबोधलेला रुद्र आहे. हीच ऋचा यजुर्वेदातही पुनरावृत्त होते, वाजसनेयी संहितेत (३.६०) आणि तैत्तिरीय संहितेत (१.८.६). नंतरची शैव भक्ती त्र्यंबकाला त्रिनेत्र भगवान शिव मानते आणि या ऋचेला महामृत्युंजय, म्हणजे मृत्यूवर विजय मिळवणारा महान मंत्र, म्हणते. आरोग्य, अकाली मृत्यूपासून संरक्षण आणि आध्यात्मिक मुक्तीसाठी, आजारपणात, ध्यानात आणि दैनंदिन प्रार्थनेत त्याचे पठण केले जाते.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Sage Vashistha
Sage Vashistha च्या आणखी रचना
तुम्हाला माहीत आहे का?
स्रोत
ही ऋचा ऋग्वेद ७.५९.१२ असून ती ऋषी वसिष्ठ यांची मानली जाते आणि त्र्यंबक, म्हणजे त्रिनेत्र, रुद्राला उद्देशून आहे. हीच ऋचा यजुर्वेदातील वाजसनेयी संहिता ३.६० आणि तैत्तिरीय संहिता १.८.६ यांतही आढळते.
शब्दशः अर्थ
मंत्र सुगंधी, पोषक त्रिनेत्र देवतेला प्रार्थना करतो की जसे पिकलेले काकडी (उर्वारुक) आपल्या वेलीपासून सहज सुटते, तसे आम्हाला मृत्यूच्या बंधनातून मुक्त करावे. काकडीची ही प्रतिमा जीवनाच्या आसक्तीपासून नैसर्गिक, सहज मुक्तीकडे निर्देश करते.
आरोग्याची परंपरा
नंतरच्या भक्ती-आचारात हा मंत्र शारीरिक व मानसिक आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि मृत्यूच्या भयापासून मुक्तीसाठी म्हटला जातो, अनेकदा आजारपणात किंवा ध्यानात. त्याच्या स्थिर लयीमुळे शरीर व मन शांत होते, असे मानले जाते.
नाव आणि लोकप्रियता
'महामृत्युंजय' ही पदवी (मृत्यूवर विजय मिळवणारा महान) नंतरच्या शैव वापरातील आहे; ऋग्वेदात ही ऋचा केवळ त्र्यंबकाला उद्देशून आहे. आज हा सर्वाधिक व्यापकपणे पठण केल्या जाणाऱ्या मंत्रांपैकी एक आहे, दैनंदिन प्रार्थना, विधी आणि जीवनसंस्कारांत, विशेषतः संरक्षण आणि दुःखनिवारणासाठी.
Shiva
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत