శ్రీ రుద్రాష్టకం (తులసీదాసు కృతం)
శ్రీ రుద్రాష్టకం: శివుడిని స్తుతించే ఎనిమిది సంస్కృత శ్లోకాలు, వాటి ఫలాన్ని తెలిపే తొమ్మిదవ శ్లోకం; తులసీదాసు రామచరితమానస్ ఉత్తరకాండలో (దోహా 107 (ఖ) తర్వాత) ఉంది.
శ్లోకాలు
నేను ఈశానుడైన ప్రభువును, మోక్షస్వరూపుడును, సర్వవ్యాపకుడును, బ్రహ్మవేదస్వరూపుడును, స్వయంప్రకాశుడును, నిర్గుణుడును, నిర్వికల్పుడును, నిరీహుడును, చైతన్యాకాశుడును, ఆకాశవాసుడును అయిన ఆ పరమేశ్వరుని భజిస్తున్నాను.
శ్లోకం 1
నిరాకారుడు, ఓంకారమూలుడు, తురీయుడు, వాక్కు మరియు జ్ఞానానికి అతీతుడు, ఈశుడు, గిరీశుడు, భయంకరుడు, మహాకాలుని కాలుడు, దయామయుడు, గుణాలకు నిలయుడు, సంసారానికి అవతల ఉన్నవాడు – అట్టి వానికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
శ్లోకం 2
హిమాలయ పర్వతం వలె తెల్లనివాడు, గంభీరుడు, మన్మథుల కోట్ల కాంతితో ప్రకాశించే శరీరం కలవాడు. ప్రకాశించే శిరస్సుపై అందమైన గంగానది అలల వలె ప్రవహిస్తుంది; నుదుటిపై చంద్రవంక, మెడలో సర్పం కలవాడు.
శ్లోకం 3
చలించే కుండలాలు, అందమైన కనుబొమ్మలు మరియు కన్నులు, విశాలమైన ముఖము, ప్రసన్నమైన ముఖము, నీలకంఠుడు, దయామయుడు, పులి చర్మం ధరించినవాడు, కపాలమాల ధరించినవాడు, ప్రియుడు, సర్వనాథుడు అయిన శంకరుని భజిస్తున్నాను.
శ్లోకం 4
ప్రచండుడు, ప్రకృష్టుడు, ప్రగల్భుడు, పరేశుడు, అఖండుడు, అజుడు, సూర్యకోటి ప్రకాశుడు, త్రివిధ తాపాలను నిర్మూలించేవాడు, త్రిశూలధారి, భవానీపతి, భావగమ్యుడు అయిన ఆ శివుని నేను భజిస్తున్నాను.
శ్లోకం 5
కళలకు అతీతుడు, కల్యాణ స్వరూపుడు, ప్రళయకాలంలో సంహరించేవాడు, సజ్జనులకు ఎల్లప్పుడూ ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు, త్రిపురాసురుని శత్రువు, చిదానంద సమూహం యొక్క మోహాన్ని పోగొట్టేవాడు – అట్టి ప్రభూ, మన్మథారీ, నాపై ప్రసన్నుడవు కమ్ము, ప్రసన్నుడవు కమ్ము.
శ్లోకం 6
ఈ లోకంలో గాని, పరలోకంలో గాని, మనుష్యులు ఉమానాథుని పాదపద్మాలను భజించనంత కాలం, వారికి సుఖం, శాంతి, సంతాపనాశనం కలుగవు. సర్వభూతాధివాసుడైన ప్రభూ, నాపై ప్రసన్నుడవు కమ్ము.
శ్లోకం 7
నాకు యోగం తెలియదు, జపం తెలియదు, పూజ కూడా తెలియదు. ఓ శంభూ, నేను ఎల్లప్పుడూ నీకు నమస్కరిస్తున్నాను. ముసలితనం మరియు జన్మ వలన కలిగే దుఃఖసమూహంతో తపించే నన్ను రక్షించు. ఓ ఈశా, ఓ శంభో, నేను ఆపన్నుడను.
శ్లోకం 8
ఈ రుద్రాష్టకం హరుని సంతోషపెట్టడానికి ఒక విప్రునిచే చెప్పబడింది. భక్తితో దీనిని పఠించే మనుష్యులకు శంభుడు ప్రసన్నుడవుతాడు.
శ్లోకం 9
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
సోమవారం & ప్రదోషం
బ్రహ్మ ముహూర్తం లేదా ప్రదోష సంధ్యా వేళ
బిల్వపత్రాలు, గంగాజలం, విభూతి, తెల్లని పువ్వులు
- మానసిక ప్రశాంతత, పాప క్షయం, మృత్యు భయ విముక్తి
నేపథ్యం
రుద్రాష్టకం తులసీదాసు అవధీ రామచరితమానస్‌లోని ఉత్తరకాండలో, దోహా 107 (ఖ) తర్వాత ఉంచబడిన శివునికి సంస్కృత స్తోత్రం. అక్కడ కాకభుశుండి, తన శిష్యుని కోసం కరుణ కోరుతూ, ఒక బ్రాహ్మణ గురువు ఈ ఎనిమిది శ్లోకాలతో శివుని స్తుతించాడని చెబుతారు; చివరి తొమ్మిదవ శ్లోకంలో దీనిని పఠించే వారందరిపై శివుని అనుగ్రహం ఉంటుందని వాగ్దానం చేయబడింది. సంప్రదాయంగా ఇది తులసీదాసు (సుమారు 1532 నుండి 1623 వరకు) రచనగా పరిగణించబడుతుంది; ఇది భుజంగప్రయాత ఛందస్సులో ఉంది, మరియు సోమవారాల్లో, మహా శివరాత్రి నాడు శివ పూజలో పఠిస్తారు.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
మీకు తెలుసా?
రచయిత
ఈ స్తోత్రం సంప్రదాయంగా రామచరితమానస్ కవి-సాధువు తులసీదాసుకు (సుమారు 1532 నుండి 1623 వరకు) ఆపాదించబడింది. ఇతిహాస కథలో దీనిని కాకభుశుండి గురువు పలుకుతారు; రచన మాత్రం తులసీదాసుదిగా పేర్కొనబడింది, మరియు పాఠ శీర్షిక 'తులసీదాస కృతం'.
నిర్మాణం
శ్రీ రుద్రాష్టకంలో భుజంగప్రయాత ఛందస్సులో ఎనిమిది శ్లోకాలు (అష్టకం) ఉన్నాయి; ప్రతి పాదంలో పన్నెండు అక్షరాలు. తరువాత ఫలాన్ని తెలిపే తొమ్మిదవ శ్లోకం అనుష్టుప్ ఛందస్సులో ఉంటుంది. ఏడవ శ్లోకం ('న యావదుమానాథపాదారవిందం') ప్రత్యేకంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
ప్రాముఖ్యత
తొమ్మిదవ శ్లోకం ప్రకారం, భక్తితో ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించేవారిపై శంభుడు ప్రసన్నుడవుతాడు. భక్తులకు ఇది కరుణ కోసం చేసే ప్రార్థన; ఎనిమిదవ శ్లోకంలో పేర్కొన్న జన్మ, వృద్ధాప్యం మరియు మరణ దుఃఖాల నుండి ఉపశమనం కోసం కూడా ఇది ప్రార్థిస్తుంది.
ప్రధాన ఇతివృత్తాలు
1 మరియు 2 శ్లోకాలలో శివుడు మాటలకు, జ్ఞానానికి అతీతమైన, రూపరహితమైన, సర్వవ్యాప్త తత్త్వంగా స్తుతించబడతాడు. 3 మరియు 4 శ్లోకాలలో ఆయన హిమంలా తెల్లనివాడు, నెలవంక, గంగ, మెడలో పాము, పులితోలు వస్త్రం మరియు కపాలమాల ధరించినవాడిగా వర్ణించబడతాడు; ఈ విధంగా స్తోత్రం నిర్గుణ మరియు సగుణ దృష్టులను కలిపి ఉంచుతుంది.
అవధీ ఇతిహాసంలో సంస్కృతం
తులసీదాసు రామచరితమానస్ను హిందీలోని అవధీ మాండలికంలో రచించారు; కానీ ఈ స్తోత్రం సంస్కృతంలో ఉంది, కథలో గురువు శివునికి ప్రార్థించే స్థానంలో అమర్చబడింది. దాని సంస్కృత శ్లోకాలు చుట్టుపక్కల జానపద భాషా కథనం నుండి వేరుగా ఒక శాస్త్రీయ గౌరవాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
Shiva
హిందూ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది